- शम्भु प्रसाद भट्टराई
१
बुढिनु अभिशाप होइन वरदान हो
छन्द: मालिनी
“दिनकर पनि लागे वैलिदै पश्च-भाग
जबर-मन हरायो घट्न थाल्दैछ राग
नरम‚ मधु कुराको चाहना लाग्न थाल्यो
विचलित मन सोच्ला “कालले पाल हाल्यो” ।१।
धरमर हुन लागे काममा हातपाउ
अलिकति पनि मेरो छैन वास्ता न भाउ
कदम दम बिनाको हिड्न मान्दैन धेर
प्रतिदिन नमजाले काल जाँदैछ खेर ।२।
अलिक मन हिजोको जग्जगी संझिराख्छ
तुजुक पनि थियो त्यो संझदा स्वाद लाग्छ
अब त छ दुनियाँ यो कष्टको रुग्ण घाउ
हरि भजन छ राम्रो ईशकै भक्ति गाउँ ।३।
स्वर पनि मधुरो भो लाग्न छाड्यो बतास
तनमन गलिराख्ने बढ्न थाल्यो हतास
वदन दनदनाई दन्दनी बल्न थाल्छ
सयन चयन लुट्ने देह यो व्यर्थ गाल्छ।४।
नयन धुमिल हुन्छन् घाममा हेर्न हुन्न
रसमय दुनियाँको दृष्य देख्दा नि छुन्न
अलिकति पनि सानो कानले सुन्न छाड्यो
बुढिनु पनि नराम्रो मान्दछन् व्यर्थ घाँडो” ।५।
जब मन यति सोच्दै व्यर्थमा दिक्क मान्छ
दुखित मन गरेमा देह त्यो खेर जान्छ
नगर न अति शंका बाँच्न जाने मजा छ
जनमभर रचेको साथमा सिर्जना छ ।६।
नभन न बुढिएमा दु:खमा बाँच्नुपर्छ
सुदृढ मन गराई जिन्दगी साँच्नुपर्छ
नियमित खुस राख्ने योग वा ध्यान हुन्छन्
जिवित रहन चाहे ईशले साथ दिन्छन् ।७।
शुभ मन भइराखे मिल्छ सापेक्ष उर्जा
गतिविधि गरिराखे देहको चल्छ पुर्जा
जति जति गति दिन्छौं मिल्छ आरोग्य‚ शान
बुढिनु छ अझ राम्रो बोझ मान्दै नमान ।८।
२
लोभ र स्वार्थ
छन्द: उपजाति
जो स्वार्थ वा लोभ जपेर हिड्छ
रिट्ठो बिराउन्न असाध्य पिर्छ
जान्दैन कैल्यै सहयोग गर्न
बिर्सन्न आफ्नो अनि जेब भर्न ।१।
कर्तव्य बारे गफ मात्र झार्छ
गर्नुपरे काम‚ सरक्क सार्छ
नाफा हुने मार्ग सबै ऊ देख्छ
बाधा छ के? बुझ्छ‚ सरक्क छेक्छ ।२।
सारा कुरामा अघि स्वार्थ सर्छ
जे गर्छ त्यो लोभ बढेर गर्छ
सम्बन्धको ख्याल कतै गरिन्न
यो लोभको पात्र मरे भरिन्न ।३।
बिर्सन्छ आफ्नो जब स्वाभिमान
स्वार्थी बनी त्याग्छ इमान‚ मान
यो रोग हो अर्बुद बढ्छ-बढ्छ
समाजमा पस्छ‚ विनास गर्छ ।४।
गर्दैन वास्ता गरिमा र मान
मान्दैन अर्ती‚ विधि वा विधान
पैसा भए बेच्छ सबै इमान
स्वार्थीहरुकै भजिराख्छ नाम ।५।
स्वार्थीसँगै संगत गर्न थाल्छ
कर्तव्य‚ आफ्नोपन पूर्ण फाल्छ
हुँदैन केही पहिचान‚ जात
षड्यन्त्रले जे पनि पार्छ हात ।६।
स्वार्थी सधै खान्छ‚ खुवाइदिन्छ
भेटे इमान्दार रुवाइदिन्छ
ढुङ्गो भए तापनि ऊ पगाल्छ
लोभीहरुकै मन जित्न थाल्छ।७।
मीठा कुरा गर्दछ‚ सत्य लाग्छ
सोझा इमान्दार चिनेर ताक्छ
सुत्छन् सबै यो अनि मात्र जाग्छ
उल्ट्यो भने झट्ट बिहान डाक्छ ।८।
दुष्कर्म गर्ने गतिलो हिया छ
जस्तै ठुलाको पनि भित्रिया छ
भेट्यो भने जीवनसुद्ध खान्छ
भनिन्छ यो देशसमेत धान्छ ।९।
नेपाली छन्दमा दख्खल राख्ने विराटनगर निवासी भट्टराई नेपाल सरकारकाे सेवा निवृत्त कर्मचारी हुन् ।
- स्वरुपा गुरागाईं, कक्षा ४
मेराे प्याराे भाई तिमी खेल्ने मसँग
मेराे प्याराे भाई तिमी पढ्ने मसँग
बेलाबेलामा उसै पनि रुन्छौ तिमी
कथाहरु मन लगाएर सुन्छौ तिमी ।।
खेल्न मनपर्छ तिमीलाई भुत-भुत
आमा भन्नुहुन्छ: ज्ञानी भई समयमै सुत
निद्रा नपुगि उठे तिमी धेरै रिसाउँछौ,
मसँग खेल्न पाए छिन मै खुसाउँछौ ।।
मनपर्छ तिमीलाई खान चिनी र दही
दाल भात मन पराउँदैनौ किन होला खै,
तीन वर्ष पुग्यौ तिमी मेरो प्याराे सानो भाई
जन्मदिनको अवसरमा शुभाकामना है ।।
- रचना मितिः २०७७ असाेज २ गते
मकवानपुर । संस्थागत विद्यालय शिक्षक युनियन (इस्टु) राष्ट्रिय समिति, प्रकाशन विभागकाे आयाेजनामा “संस्थागत विद्यालय : श्रम र सराेकार” विषयक दुई दिवसीय राष्ट्रव्यापी भर्चुअल कवि गाेष्ठी सम्पन्न भएकाे छ ।
गत भदाै १३ र २० गते दुई दिन आयाेजित कवि गाेष्ठीमा सात वटै प्रदेशबाट संस्थागत विद्यालयमा कार्यरत ५० जना शिक्षक-कर्मचारीले आआफ्ना पेसागत समस्या तथा इस्टुका माध्यमबाट आफूहरूले गरिरहेकाे सङ्घर्षबारे हाइकु, मुक्तक, गजल, गीत, कविता आदि विविध विधाका रचना वाचन गरेका थिए । भदाै १३ प्रदेश न. १,२ र वाग्मती प्रदेश विशेष साथै भदाै २० गते गण्डकी, प्रदेश न. ५, कर्णाली तथा सुदूरपश्चिम प्रदेश विशेष कार्यक्रम गरिएकाे थियाे ।
कार्यक्रममा हरेक प्रदेशबाट अतिथि कविहरूलाई समेत निम्त्याएर प्रत्येक कविका दुई दुई वटा कवितासमेत प्रस्तुत गरिएकाे थियाे । अतिथि कविहरूमा प्रदेश न. १ बाट वीरेन्द्र थाेक्लिहाङ, २ बाट रेणु गुप्ता, वाग्मती प्रदेशबाट पुरुषाेत्तम आचार्य, गण्डकी प्रदेशबाट प्राञ्जल, प्रदेश नम्बर ५ बाट छविलाल काेपिला, कर्णाली प्रदेशबाट सीता यरी र सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट साेझाे गाउँलेलाई आमन्त्रण गरिएकाे थियाे ।

संस्थागत विद्यालयकाे शैक्षिक गुणस्तर एवम् पेसागत सुरक्षामा पक्षमा वकालत गर्दै आइरहेकाे संगठन “इस्टु” मा आबद्ध भई पेसागत अधिकारबारे आवाज बुलन्द गर्न उत्प्रेरित गर्ने तथा निकट भविष्यमा प्रकाशन गर्न लागिएकाे स्मारिकामा रचना प्रकाशन गर्ने उद्देश्यले यस किसिमकाे रचनात्मक कार्यक्रमकाे आयाेजना गरिएकाे कार्यक्रम संयाेजक इस्टु राष्ट्रिय समिति सचिव एवम् प्रकाशन विभाग प्रमुख दीपक गाैतमले जानकारी दिए ।
प्रकाशन विभाग प्रमुख गाैतमकाे अध्यक्षता एवम् इस्टु राष्ट्रिय समिति अध्यक्ष हाेमकुमार थापाकाे प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा इस्टु का प्रमुख संरक्षक मुकुन्द गाैतम, प्रमुख सल्लाहकार इन्द्रराज भट्टराई, उपाध्यक्ष एवम् सङ्गठन विभाग प्रमुख देवीदत्त पाैडेल, उपाध्यक्ष एवम् तालिम विभाग प्रमुख अमल राई, महिला विभाग इन्चार्ज अञ्जु गाैतम, महासचिव भाेलानाथ चालिसे, सचिव एवम् महिला विभाग संयाेजक सरिता निराैला लगायतले समीक्षात्मक मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए।
कार्यक्रमकाे सहजीकरण राष्ट्रिय समिति सदस्य एवम् प्रकाशन विभाग सहसंयाेजक ध्रुव पाैडेलले गरेका थिए। भर्चुअल माध्यम (जुम) बाट भएकाे उक्त कार्यक्रममा इस्टु राष्ट्रिय समिति, प्रदेश समिति तथा सम्पूर्ण जिल्ला समितिका पदाधिकारी, सदस्य एवम् देशभरबाट शिक्षक-कर्मचारीकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।
आँचल साहित्य कला पुञ्जकाे भर्चुअल भेटघाट
Tags: No Comments
मकवानपुर । आँचल साहित्य कला पुञ्ज मकवानपुरले मसिक नियमित भेटघाट जुममार्फत भर्चुअल गरेकाे छ । संस्थाले साे अवसरमा मकवानपुरमा कृयाशील पत्रकार तथा कवि शुभलक्ष्मी प्रभाका पाँच कविता सुनेकाे बताइएकाे छ ।
कवि प्रभाकाे कविता माथी अन्तरक्रिया तथा काव्य गाेष्ठी कार्यक्रम आयाेजना गरेकाे छ । आँचल साहित्य कला पुञ्जकी संस्थापक अध्यक्ष मुना अर्यालकाे प्रमुख अातिथ्यमा सम्पन्न कार्यक्रममा साहित्यकार शान्ति प्रियवन्दना, देवकी तिमल्सिना, नीरा शर्मा, अनिता अर्याल नेपाल, सविता तिमल्सिना, भवानी तिमल्सिना, अर्चना दाहाल, एलिजा पुडासैनी, ज्याेत्सना श्रेष्ठ, बगेकी गंगा, अनु राेक्का, शुभद्रा हुमागाई, चण्डिका गाैतम लगाएतले रचना वाचन गरेका थिए ।
पुञ्जले हरेक महिनाकाे तेस्राे शनिबार गर्ने साे कार्यक्रममा महिला साहित्यकारहरू मात्र सहभागी गराउँदै कार्यक्रम गर्दै आइरहेकाे संस्थाकी सचिव भावना सापकोटाले बताईन । कार्यक्रम संस्थाकी कार्यवाहक अध्यक्ष अनिता न्याैपानेकाे सभाधक्ष्यतामा कार्यक्रम भएको हाे ।
काठमाडाैं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाका उपाध्यक्ष वामदेव गौतम राजनीतिसँगै लेखनमा उतिकै रुचि राख्छन् । फुर्सदका समयमा राष्ट्रियभावले ओतप्रोत गीत लेख्ने गरेका उनले पछिल्लो पटक ‘यो मुक्तभूमि हो, बुद्धभूमि’ बोलको गीत रचना गरेका छन् ।
कोभिड– १९ का कारण यो ‘बुद्धभूमि’ नामक गीत आज भर्चुअलरुपमा सार्वजनिक भएको छ । गौतमको गीतमा शम्भुजीत बाँस्कोटाको सङ्गीत र रोशनराज गुरुङ, माण्डवी त्रिपाठी, अञ्जना गुरुङलगायतको स्वर छ । गीतका प्रस्तुतकर्ता हरिशदेव गौतम र छायाङ्कनकर्ता दीर्घ गुरुङ रहेका छन्। गीतमा नेपालको प्राकृतिक सुन्दरता, शान्तिका दूत गौतम बुद्ध र नेपाली कलासंस्कृतिका बारेमा वर्णन गरिएको छ । नेपालीलाई गीतले एकतामा रहन र देशप्रति माया गर्न प्रेरणा मिल्ने विश्वास नेता गौतमको छ ।
उपाध्यक्ष गौतमले अहिलेसम्म ४३ गीत रचना गरिसकेका छन् । उनले आफ्ना ती गीतलाई सङ्कलन गरी गीतिसङ्ग्रह ‘मेरो गीतियात्रा’ पनि प्रकाशनमा ल्याएका छन् । उनका ती गीत राष्ट्रियभावले भरिएका छन् । त्यसलगायत कला, सांस्कृतिक, सामाजिक र आर्थिक उन्नतिका लागि पनि उनका गीतले सन्देश दिएका छन् । जनआन्दोलन २०६२/०६३ पछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै उदय भएको गणतन्त्रको शुरुआतमा पुरानो राष्ट्रिय गीतलाई फालेर नयाँ राष्ट्रिय गीतको विकल्प खोज्ने क्रममा गीतको छनोट गर्ने जिम्मा लिएको समितिलाई गौतमद्वारा रचित ‘प्राण प्यारो देश नेपाल’ पठाइएको थियो ।
“जनआन्दोलनपछि परिवर्तित सन्दर्भमा उक्त राष्ट्रिय गीतको विकल्प खोजियो । नयाँ राष्ट्रिय गान चयनका निम्ति खुला प्रतिष्पर्धाका लागि आह्वान भयो”, उनले भने, “मैले पनि आफूले रचना गरेको गीत पठाएँ तर उक्त गीत उत्कृष्ट सातभित्र पनि परेन । त्यही गीत मेरो गीतियात्राको प्रारम्भ बन्न पुग्यो ।” त्यसो त उनीआफूमा जीवनको प्रारम्भकालदेखि नै छन्द कविता र गीति लेखनमा रुचि रहेको बताउछन् । विद्यालयस्तरदेखि नै गीतसङ्गीत र कवितामा रुचि राखेको बताउने गौतमले जीवनको उत्तरार्धमा आफ्नो चाहना पूरा भएको बताए ।
राजधानी डेली डट कमबाट