- गीताश्री शर्मा
अविरल र रञ्जना छोरा क्षितिजलाई लिएर दिल्ली पुगे। क्षितिज उच्च शिक्षाको निम्ति युके जाने। छोराले दिल्लीबाट यूके जाने उडान समाएपछि निन्याउरो मुख लाएर फर्किए दुवै। बाबा-आमाको काख एकछिन् नछोडेको छोरा पढ्न सात समुद्र पारी हिंड्यो । घरकै भात खाएर आमा-बाबाका काखबाट स्कूल गएको क्षितिज। बेङ्गलुरूमा बसेर ग्रेजुएसन गर्दा पनि एक्लो हुन दिएका थिएनन् । छोरालाई भेट्न अविरल र रञ्जना प्रायः पालो पालो बेङ्गलुरू गइरहन्थे।
क्षितिजले बाबा-आमाको कदर गर्न जानेको थियो। स्कूल जाने समयमा पनि आमा-बाबालाई सम्झाएर मात्र जाने गर्दथ्यो । बेङ्गलुरूको क्राइष्ट कलेजबाट ग्रेजुएसन गर्दा पनि मासकम्युनिकेशनमा कलेज टप गरेर गोल्ड मोडल थापेको थियो । यसर्थ उसको तीक्ष्ण बुद्धि र पढाइको कदर गरेर मास्टर र पीएचडी गरोस् भन्ने सोचेर यूकेको नाम चलेको विश्वविद्यालय पठाउने व्यवस्था गरिएको थियो। पढाइ र शिक्षामा कहिले पनि नानीहरूको इच्छा मार्नुहुन्न भन्ने अविरल र रञ्जनाको मत एउटै थियो । दुवै सरकारी कर्मचारी, छोराको रहरलाई कदर गरेका छन्। आफन्त र छरछिमेकीहरूले बाहिर नदेखाए पनि भित्र जलन गर्थे भन्ने अन्दाज सजिलै लगाउन सकिन्थ्यो।
सन्तान अरू पनि चाहिन्छ भन्नेहरू नआएका होइनन् तर राधाकृष्ण जस्ता माता-पिताले एक कानले सुनेर अर्को कानले उडाइदिएका थिए । छोरालाई यूके पठाएर घर आएपछि अविरल र रञ्जना आफैमा हराएका थिए। एक अर्कासँग कम बोल्ने । रञ्जना एकोहोरिएकी देखेर अविरल सान्त्वना दिंदै भन्ने गर्दथे ,- ” रञ्जु ! क्षितिज पढ्न गएको हो । यति सानो मन गरेर हुँदैन, दुइ-तीन वर्षमा आइहाल्छ नि।” छरछिमेकी भेट्न आउँथे! कसैले सम्झाउँथे, सान्त्वना पनि दिन्थे। कसैले आगोमा घिउ थपेर जान्थे, “उम्क्यो माछा हातबाट। प्रदेश गएको छोरो र खोलामा हानेको ढुङ्गा उस्तै उस्तै हो ! ” भनिराखेर पनि जान्थे ।
बडादशैं, तिहार, क्रिशमस र नयाँ वर्षको छुट्टी लगातार थियो । अफिसियल छुट्टी लामै प-यो। रञ्जना स्कूलकी गुरुमा दुइ महीनाको हिउँदे छुट्टी थियो तर पनि यसपाली कतै नजाने मन बनाए। साथी-भाइ, छरछिमेकले सोधे पनि, छुट्टीमा कतै नजाने? छोराको फखेटा लागि गयो ! नयाँ जिन्दगी शुरुगर्न कतै गए भैगो नि । एउटै भएको छोरा घरमा नहुँदा घुम्न जान पनि मनलाग्दैन, अविरल र रञ्जनालाई बाहेक कसले अनुभव गरेको होला ।
मङ्लबार रञ्जनाको वर्त । पूजा-पाठ सकिन्। चिया खाँदै बार्दलीमा बसेर एकरात क्षितिज बिरामी हुँदा रोएरै आमाको काखमा छर्लङ्ग उज्यालो बनाएको घटना सम्झिन पुगिन् । क्षितिज दशौं श्रेणीको बोर्ड परीक्षामा ‘स्टेट फस्ट ‘ भएको सुअवसरमा साथीभाइ बोलाएर ‘गेट टुगेदर ‘ गरेको कुरा आँखाअघि आए । परीक्षाका कारण जन्मदिनमा पनि आशीर्वाद मात्र दिएर साथीभाइहरूलाई बोलाउने काम पनि पछाडि गरेको कुराले रञ्जनालाई आहत तुल्यायो ।
चामलको रातो टीका र खादा लगाउँदै, “क्रिकेट, ड्रामा र स्कूलका कार्यक्रममा सधैँ व्यस्त रहने ! पुस्तकहरू पल्टाएकोको कमै देखिन्थ्यो कसरी फस्ट भयौ हौ तिमी त ? ” भनेर सानी छ्यामाले क्षितिजलाई भनेका दिनदेखि त्यो छ्यामालाई फर्केर पनि नहर्ने कुरा आमासित गरेको थियो ! अनि दिनभरि आउने जानेहरूलाई खानापिना खुवाएको । शकुन्तला र रमला दिनभर किचनमा खटेर पनि रातभरि खुशीयाली गरेका कुराले रञ्जना मुस्कुराइन् , बेलाबेला भावुक बनेर बसिन्। तर छोरा क्षितिज अझ राम्रो पढेर आफ्नो भविष्य निर्माण र निर्धारण गर्न यूके गएको छ ।
रञ्जना अतीतमा थिइन् , बेल बजाएको आवाजले एकाएक एकाग्रता भङ्ग भयो , आँखा पुछ्दै उठेर ढोका खोल्न पुगिन्। तर ढोकामा कोही थिएन । हुन सक्छ छरछिमेकका नानीहरूले बेल बजाइराखेर भागेका पनि। नानीहरूको बदमासी न हो।
समय परिवर्तनशील छ , समय बित्न के बेर ! पाँच वर्ष बितेको पत्तै भएन । रञ्जना रूममा पसिन्, टी भी खोलेर न्यूज चेनल लगाइन्, ब्रेकिङ न्यूज थियो, ” छोटा राज्य सिक्किम के सपुत क्षितिज ने राज्य का ही नहीं देश का नाम रोशन कर दिया, यूके गभर्मेन्ट ने क्षितिज शर्मा को गोल्ड मेडल से नवाजा गया , एघार अक्टोबरको देश वापस आ रहा है, केन्द्र सरकार , एचआरडीडी विभाग दिल्ली में भव्य स्वागत के साथ उन का पद्म विभूषण से सम्मानित करने जा रहा है ।”
पहिला त रञ्जनालाई विश्वास भएन , दोहो-याएर हेरिन् , अर्को न्यूज चेनल लगाइन् , प्रायः चेनलमा ब्रेकिङ न्यूज नै यही थियो । अविरललाई फोन गरिन् , उनले अघि नै हेरेर फोन गर्न लागेको कुरा बताए । रञ्जना माथितला चड्दैथिइन्, ल्याण्डलाइनको घण्टी बज्यो , फोन उठाइन् , “दिदी न्यूज हेर्नुभयो ? जताततै क्षितिजकै चर्चा छ , यूके सरकारबाट गोल्ड मेडल पाउँदै रहेछ , भारत सरकारले पनि पद्मविभूषण दिने रे । ” क्षितिजकी सानी सानीमाले फोन गरेको रहेछ, रञ्जनाले प्रत्युत्तर दिइन्, – “खोई कान्छी! के भन्नु ? , बा ! चोरेर पायो कि के गरेर पायो , मलाई त विश्वास नै लागेको छैन, ऊ आएपछि थाहा होला ।” गडङ्ग फोन राखेको आवाज रञ्जनाका कानमा अहिले पनि प्रतिध्वनित भइरहेको छ ।
– गान्तोक, सिक्किम
- त्रिपुरा पोखरेल खरेल
कलेजमा राजनीतिशास्त्र पढाइ हुँदैथ्यो। रिडर जगतलाई छात्रछात्राले मन पराउथे ।उनको पढाउने शैली गजबको थियो। सधैँको जस्तो आज प्रश्न गर्ने प्रशान्तको पालो हो। अनि पाँच मिनेटमै यो सकेर हामी आफ्नो पढाइको विषयतिर लाग्नुपर्छ ।
” सर क्रान्ति भनेको के हो ? ” प्रशान्तले प्रश्न गर्यो। ” किन सोध्यौ प्रशान्त ? ” तिनी मुस्कुराए ” मलाई जान्ने चाहना जाग्यो ।” ” क्रान्ति भनेको भोकोको आबाज हो ,जब ऊ डम्म भएर अघाउँछ त्यसपछि ऊ विश्राम गर्छ, फेरि अर्को भोकाएको मान्छे, क्रान्ति भन्दै आक्रोशित आवाजले माइक घन्काउँछ ।
“अनि परिवर्तन भनेको चाहिँ के हो सर?” आज ऊसले सानो बालक सरह गुरुलाई प्रश्नको वर्षा गर्दैछ। ” हैट लाटा , परिवर्तन पनि कतै हुन्छ र? परिवर्तनको शाब्दिक अर्थ के हो तिमीलाई थाहा छ ?” “छैन , त्यसैले गुरूलाई सोधेको ।” प्रशान्तले पछाडि फर्केर साथीहरुलाई हेर्यो। उसले मन पराएकी ललिता र उसका चार आँखा जुधे। ऊ मुस्कुराइ।
” बाबु , परिवर्तन भनेको चाहिँ पुरानो रक्सीलाई नयाँ बोतलमा हालेको जत्तिकै हो। राजनीतिशास्त्रमा प्रजातन्त्रको व्याख्या कस्तो लेखिएको छ, त्यो तिमीलाई थाहा छ ,तर प्रयोगमा भने प्रजातन्त्रको सही मूल्यांकन भएको छ त?” तिनले उल्टै प्रशान्तलाई प्रश्न गरे। ” नाइँ ,ऊसले नकारात्मक पाराले टाउको हल्लायो। राजनीति शास्त्रमा मौलिक अधिकारको कुरा लेखिएको छ।
कसैले मौलिक अधिकार पाएका छन् त? ” छैन गुरू।” ऊसले पुन: टाउको हल्लायो। ” बावु ! प्रजातन्त्र , परिवर्तन , मौलिक अधिकार र क्रान्ति भन्दै नेताहरूले सिधासाधा जनताको भोट हत्याउने काम गर्छन् । सरकार परिवर्तन हुन्छ, सरकार चलाउने मान्छे परिवर्तन हुन्छन् तर व्यवस्था परिवर्तन हुँदैन ।” “अहिले भने अलिअलि बुझें सर।”
पानी खोलाबाट बोकेर खानुपर्ने गाउँका मानिसहरूले सरकारसँग पानीको माग गरेर नारा लगाएका रहेछन् । पुलिसहरुले अश्रुग्यास छोड्दै भीडलाई लाठीचार्ज गर्दैथ्ये। “गुरूको भनाइको अर्थ पुरै बुझें। ” बाहिरको दृश्य हेर्दै प्रशान्तले भन्यो।
सिक्किम, भारत
नेपाली चलचित्र अभिनेत्री जेनी कुँवर (जानकी) ले आत्महत्या गरेकी छन् । गत वर्षबाट मानसिक तनाव भोगिरहेकी जेनीलाई बिहीबार बेलुका करिब ८ बजेतिर काठमाडौं थापागाउँस्थित सनराइज सिटी अपार्टमेन्टको उनकै फ्ल्याटमा झुन्डिएर आत्महत्या गरेको अवस्थामा भेटिएको छ ।
महानगरीय प्रहरी वृत्त बानेश्वरका प्रहरी निरीक्षक केशर न्यौपानेका अनुसार उनको शव सोही अपार्टमेन्टभित्र झुन्डिएको अवस्थामा पाइएको थियो ।
यो समाचार तयार पार्दासम्म प्रहरीले उनको शवलाई पोस्टमार्टमका लागि त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजगन्ज पठाएको छ । प्रारम्भिक अनुसन्धानपछि मुचुल्का तयार गरेर शवलाई पोस्ट मार्टमका लागि पठाएको प्रहरीले जनाएको छ । उनको पोस्टमार्टम र थप अनुसन्धानपछि आत्महत्याको कारण खुल्ने प्रहरीले जनाएको छ । प्रारम्भिक अनुसन्धान अनुसार मानसिक समस्याका कारण उनले आत्महत्या गरेको हुन सक्ने प्रहरीको अनुमान छ ।
फिल्मी अभिनय र सांसारिक सुख छाडेर वैराग्य अँगाल्दै साधु जीवनमा लागेकी उनले कसरी आत्महत्या गरिन् भनेर परिवारका सदस्यले प्रश्न उठाएका छन् ।
प्रहरीले घटनापछि जेनीका श्रीमान् मनबहादुरसँग पारिवारिक जानकारी लिएको छ । मानबहादुरले आफ्नो श्रीमती विगत एक वर्षदेखि मानसिक समस्यामा रहेको र आफूहरूले उनको उपचारसमेत गर्दै आएको बताएका छन् । मानसिक समस्या देखिएपछि उनी केही समय विपासनामा बसेको र त्यसपछि साधुका रूपमा पशुपतिमा समेत गएर बस्न थालेको पनि उनका श्रीमान्ले प्रहरीलाई बताएका छन् ।
आफ्नी श्रीमतीले एक वर्ष अघिबाट मानसिक समस्याको औषधि सेवन गर्दै आएको र उनलाई खुसी राख्न आफूहरूले सक्दो प्रयास गर्दै आएको पनि श्रीमान्ले बताएका छन् । आफू कामले चाबहिल गएको बेला आत्महत्या गरेको खबर आएपछि घर फर्किएको उनले प्रहरीलाई बताएका छन् ।
जानकी कुँवरको नामले कला यात्रा सुरु गरेकी उनले केही टेली चलचित्र खेलेपछि नयाँ चलचित्र बज्रपातको छायांकनको क्रममा नाम परिवर्तन गरेर जेनी बनाएकी थिइन् । जेनीले बज्रपात र हलचल गरी दुई चलचित्रको निर्माण पनि गरेकी थिइन् । यी दुवै फिल्ममा उनी मुख्य भूमिकामा थिइन् ।
यस्तै उनले नायिकाका रूपमा ‘जिन्दगानी’ चलचित्रबाट डेब्यु गरेकी थिइन् । त्यसपछि उनले मैदान, जीवनदाता, कानुन, अभिमन्यु, बिन्तीपत्र, मलाई माफ गरिदेऊलगायतका थुप्रै फिल्ममा अभिनय गरेकी थिइन् ।
उनी पछिल्लो समय धार्मिक गतिविधिमा पनि सक्रिय थिइन् । पशुपतिको वनकाली क्षेत्रमा रहेको कुँवरहरूको कुलायन मन्दिरमा गएर उनी साधुका रूपमा बेलाबेलामा पूजापाठमा समेत व्यस्त हुने गरेकी थिइन् । जसका कारण उनी युट्युबमा माताका रूपमा भाइरलसमेत भएकी थिइन् ।
उनले योबीचमा सामाजिक कार्यसँगै योग र ध्यान सिकाउने कार्य पनि गर्दै आएकी थिइन् । फिल्मी अभिनय र सांसारिक सुख छाडेर वैराग्य अँगाल्दै साधु जीवनमा लागेकी उनले कसरी आत्महत्या गरिन् भनेर परिवारका सदस्यले प्रश्न उठाएका छन् ।
राजधानी दैनिकबाट साभार
- शम्भुप्रसाद भट्टराई
नजाने कसोरी भयो रात मीठो
व्यथा चोटका खातका खात मीठो ।
सजिलै जवानी कतै सुम्पिएर भन्यौ
कालको हालको लात मीठो ।
मजाले भिजेका परेली लुकाई
तिमी भन्दछौ रातको बात मीठो ।
सधैं भावनामा कडा ठेस पुग्दा
अझै भन्दछौ चोट निर्घात मीठो ।
न भन्छौ खुलेरै न ता छोप्न सक्छौ
दिएका पिडाको भन्यौ मात मीठो ।
(बहर-मुतकारिव मुसम्मन सालिम)
बिराटनगर, माेरङ
मकवानपुर । नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २०८ औँ जन्मजयन्तीका दिनमा नवोदय साहित्यिक बगैँचा बाल क्लवले विशेष कार्यक्रमको आयोजना गर्ने भएको छ ।
आज (मङ्गलबार) पत्रकार सम्मेलन मार्फत यस्तो जानकारी गराइएको हो । नबोदय बोर्डिङ स्कुलको बाल क्लबको आयोजनामा आगामी २९ गते भानु जयन्तीको अवसरमा विविध कार्यक्रमको आयोजना गर्न लागिएको विद्यालयले जनाएको हो ।
क्लवकी अध्यक्ष अनुषा उप्रेतीले आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जीवन कथामा आधारित नाटक प्रदर्शनी, पोलिङ, वर्तमान अवस्थामा बाल साहित्यलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा बहस, तीनपुस्ते साहित्यकारहरुले रचना वाचन गर्ने, समालोचनात्मक दृष्टिकोणको साहित्यकार निमेष निखिललले प्रस्तुत गर्ने र विषयगत ५ वटा दिमाग ख्याउने प्रश्न सोधिने बताइन् ।
कार्यक्रममा वर्तमान अवस्थामा बाल साहित्यलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा पत्रकार सुरेश श्रेष्ठ, शिक्षक दीपक गौतम, विद्यार्थी धनगडीका विभूती अधिकारी र बाल साहित्यकार यशु श्रेष्ठले बहस गर्नेछन् ।
यसैगरी तीनपुस्ते साहित्यकार रचनावाचनमा मुना अर्याल, पुरुषोत्तम आचार्य र प्रसन्ना चौलागाईँले रचना वाचन गर्ने अध्यक्ष उप्रेतीले बताइन् । नेपाली भाषा र साहित्यको जगेर्ना गर्ने, साहित्यतर्फ आकर्षित गराउँदै रचना मार्फत समाज सुधार गर्न,विभिन्न साहित्यकाहरुको स्मरण गर्दै सम्मान गर्न, नेतृत्व क्षमता तथा व्यक्त्तित्व विकास गराउँदै सिर्जनशील बन्न, तार्किक साथै काल्पनिक क्षमताको विकास गराउन, कुनै पनि काम गर्दा सञ्चार, सहकार्य, सिर्जनात्मक, समालोचनात्मकताको विकास गराउने उद्देश्यले कार्यक्रम गर्न लागिएको उप्रेतीको भनाइ रहेको छ । गतवर्षदेखि नवोदय साहित्यिक बगैँचा बाल क्लवले भानुजयन्ती विशेष कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ ।