अन्तिम समयमा सहभागिताको अवसर पाएकी एथलेटिक्सकी सरस्वती चौधरीको औसत प्रदर्शनसँगै जापानमा जारी टोकियो ओलम्पिक २०२० मा नेपालको चुनौती सकिएको छ । विश्व खेलकुदको कुम्भमेला ३२औं गीष्मकालीन ओलम्पिकमा नेपालबाट चार खेलमा ५ खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए ।
जलपरी गौरिका सिंह, एलेक्स शाह र सुटिङकी कल्पना परियारले आफ्नो प्रदर्शनमा सुधार गरे पनि अघिल्लो चरण पार गर्न सकेनन् । एथलेटिक्सकी सरस्वती चौधरीले औसतको प्रदर्शन गर्दा जुडोकी सोनिया भट्ट आफ्नो प्रतिद्वन्द्वीसामु टिकेर खेल्न नसक्दा यसपटकको ओलम्पिकमा नेपाल सहभागितामै सीमित बन्यो ।
पहिलो चरण पार गर्नु नै नेपालका लागि चुनौतीको कुरा हो, पदक त अलि पर नै छ । अझ त्योभन्दा अघि छनोट भएर ओलम्पिकमा खेल्न जानु नै चुनौती छ । नेपाल ओलम्पिकमा सहभागिता र व्यक्तिगत प्रदर्शनमा भएको सुधारमै रहिरहेको छ ।
तेक्वान्दोका स्टारद्वय संगिना वैद्य र दीपक विष्टबाहेक हालसम्म झन्डै १ सयको हाराहारीमा ओलम्पियन पुग्दा सबै खेलाडी युनिभर्सियालिटी कोटा र वाइल्ड कार्डको सहारामै ओलम्पिक खेल्दै आएका हुन् । सन् २००४ मा संगिना वैद्य र २००८ मा दीपक विष्टले छनोट भएर ओलम्पिक खेलेका थिए ।
यसपटक युनिभर्सियालिटी प्लेसअन्तर्गत पौडीबाट गौरिका सिंह र एलेक्स शाह तथा एथ्लेटिक्सबाट सरस्वती चौधरीले ओलम्पिक खेल्ने अवसर पाउँदा वाइल्ड कार्डबाट सुटिङकी कल्पना परियार र जुडोका सोनिया भट्ट ओलम्पिकका लागि छानिएका हुन् । नेपाल ओलम्पिक कमिटीले ओलम्पिकमा सहभागी हुन जानुअघि गरेको पत्रकार सम्मेलनमा यसपटकको ओलम्पिक जात्रा नभई यात्रा हुने बताएको थियो । यही यात्रा भएको ओलम्पिकमा के–के भयो त ?

जम्बो टोली
ओलम्पिक कमिटीले पत्रकार सम्मेलन गर्दै यसपटकदेखि अोलम्पिक जात्रा नभई यात्रा हुने बताएका थिए । यसको सोझो अर्थ आवश्यकताभन्दा कम ओलम्पिकमा जाने भन्ने नै हो । कोभिडका कारण पनि कोटा कटौती भएको थियो । ओलम्पिकका ५ खेलाडीसहित २६ पदाधिकारी ओलम्पिकमा जाने सूची सार्वजनिक गरेको थियो । खेलाडी कम पदाधिकारीको जम्बो टोलीको ओलम्पिक यात्राले सुरुमै आलोचना भएको थियो ।
खेलाडी र प्रशिक्षकभन्दा झन्डै दोब्बर पदाधिकारी ओलम्पिक जाने टोलीमा रह्यो । अन्तिम समयमा तीन जना पदाधिकारीले विभिन्न कारण देखाउँदै ओलम्पिकमा गएनन् । तेज गुरुङ, शिव कोइराला र पीताम्बर तिम्सिना ओलम्पिक नजाने सूचीमा रहे । पौडी खेलाडी गौरिका सिंह बेलायतबाट सिधै जापान पुगिन् । यस्तै नेपाली टोलीमा रहेकामध्ये एक जना टोकियोस्थित नेपाली दूतावासबाट र एक जना टोकियोस्थित स्थानीय स्वयंसेवक थिए ।
सेभ दि मिसन राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप)का सदस्य सचिव रमेशकुमार सिलवाल रहे । भिन्न खेलका अध्यक्ष भिन्न खेलको व्यवस्थापक बनेर जाँदा चर्काे आलोचना भयो । त्यसमा सबैभन्दा चर्चा सांसद समेत रहेकी नेपाल कबड्डी संघका अध्यक्ष, ओलम्पिक कमिटीका सचिव नेकपा एमाले नेता बामदेव पत्नी तुलसा थापा रहे । उनी टोकियोमा जुडो खेलको व्यवस्थापक बनेर जापान पुगेकी थिइन् ।
उद्घाटनको मार्चपासमा दुई खेलाडीबाहेक ६ पदाधिकारी थिए । त्यसमा खेलाडीपछि तुलसा र सदस्य सचिव थिए । सम्बन्धित खेलको फिजियो र म्यानेजर जान्नुपर्ने भए पनि विदेश भ्रमणको कोटा मिलाउनकै लागि यसपटक फरक खेलाडीसँगै ओलम्पिक कमिटीको विभिन्न पदमा रहेका विभिन्न खेलको व्यवस्थापक बनेर टोकियो पुगेको थियो । अन्त्यमा टोली व्यवस्थापकविहीन बन्न पुग्यो ।
मार्चपासमा लैंगिक समानता
नेपाल ओलम्पिक कमिटीले टोकियो ओलम्पिकको मार्चपासमा पौडीकी गौरिका सिंहले नेपालको झन्डा बोक्ने बताएकी थिइन् । तर, अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीले गत मार्चमै लैंगिक समानताका लागि महिला र पुरुष दुवैले आफ्नो देशको झन्डा बोक्ने निर्णय गरिसकेको थियो । मार्चपासमा नेपालको झन्डा गौरिका र एलेक्स शाहले बोके । मार्च पासमा टोकियो पुगेका अन्य दुई खेलाडी सोनिया भट्ट र कल्पना परियार उपस्थित भएनन् । पदाधिकारीको बाक्लै उपस्थिति रहेको थियो ।
एकै संस्करणमा चार महिला खेलाडी
सन् १९८८ को सोल ओलम्पिकबाट नेपालका महिला खेलाडी ओलम्पिकमा सहभागी हुन थालेका थिए । सन् १९९२ यता ओलम्पिक जाने नेपाली खेलाडीमा पुरुषभन्दा महिला नै बढी रहँदै आएको छ । तर, यसपटक पाँचमध्ये चार महिला र एक पुरुष थिए । एकै संस्करणमा नेपालबाट ओलम्पिक खेल्नेमध्ये महिला सहभागिता अहिलेसम्मकै धेरै हो ।
कल्पनाको कमाल
वाइल्ड कार्डमार्फत ओलम्पिकमा खेल्ने अवसर पाएकी सुटिङकी कल्पना परियारले आफ्नै राष्ट्रिय कीर्तिमान सुधार गरिन् । उनले महिला १० मिटर एअर राइफलमा प्रतिस्पर्धा गर्दै ६१६.८ स्कोरको नयाँ कीर्तिमान बनाएकी हुन् । यसअघि १३औं सागमा उनले ६१४.५ स्कोर गरेकी थिइन् । यस स्पर्धामा ५० सुटरले प्रतिस्पर्धा गर्दा कल्पना ४६औं स्थानमा रहिन् । उनले ओलम्पिक जानुअघि नै आफ्नो व्यक्तिगत प्रदर्शनमा सुधार गर्ने बताएकी थिइन् ।
सोनिया १ मिनेट १६ सेकेन्डमै आउट
वाइल्ड कार्डबाट छनोट भएकी जुडोकी सोनिया भट्टले ४८ केजी तौल समूहमा रसियन इरिना डोल्गोभासँग १ मिनेट १६ सेकेन्ड मात्र टिकिन् । उनी इप्पोन (नकआउट) भइन् । एक आउट जित्ने लक्ष्य राखे पनि उनी सफल हुन सकिनन् ।
एलेक्सको सुधार
पौडीवाज खेलाडी एलेक्जान्डर (एलेक्स) शाहले लङ कोर्स (५० मिटर)मा आफ्नै नाममा रहेको राष्ट्रिय कीर्तिमानमा सुधार गरे । पुरुष १०० मिटर फ्रिस्टाइलमा उनले आफ्नै नाममा रहेको कीर्तिमान सुधार गर्दै ५३.४१ सेकेन्डको समय निकाले । एलेक्सले सन् २०१९ मा दक्षिण कोरियाको ग्वांजुमा भएको १८औं फिना विश्व पौडी च्याम्पियनसिपमा ५६.२८ सेकेन्डको कीर्तिमान बनाएका थिए । एलेक्स यस इभेन्टमा प्रतिस्पर्धा गरेका ७१ खेलाडीमध्ये ५९औं भएका थिए ।
यो स्पर्धामा सर्ट कोर्स (२५ मिटर)मा पनि एलेक्सकै नाममा कीर्तिमान छ । उनले सन् २०१९ नेपालमै भएको १३औं सागमा ५४.३२ सेकेन्डको समय निकालेका थिए । उनी आफ्नो हिटमा पहिलो हुने दोस्रो खेलाडी बने । यसअघि सन् २०१६ को रियो ओलम्पिकमा गौरिका आफ्नो हिटमा पहिलो भएकी थिइन् ।

गौरिकाको औसत प्रदर्शन
कीर्तिमानको खानी जलपरी गौरिका सिंहबाट यसपटक ओलम्पिकमा नेपालले ठुलै अपेक्षा गरेको थियो । आफ्नै नाममा रहेको राष्ट्रिय कीर्तिमान सुधार गरे पनि उनको प्रदर्शन औसत बन्यो । महिला १०० मिटर फ्रिस्टाइल उनले १ मिनेट ०.११ सेकेन्डमा पूरा गरिन् । यसअघि लङ कोर्षमा पनि उनकै नाममा १ मिनेट ०.६२ सेकेन्डको कीर्तिमान रहेको थियो ।
सन् २०१९ मा दक्षिण कोरियामा भएको विश्व च्याम्पियनसिपमा गौरिकाले त्यो कीर्तिमान राखेकी थिइन् । १३औं सागमा उनले १ सय मिटर फ्रिस्टाइलमा स्वर्णपदक जितेकी थिइन् । सर्ट कोर्स (२५ मिटर)मा उनले ५८.१३ सेकेन्डको कीर्तिमानसहित स्वर्ण पदक जितेकी थिइन् । ४ खेलाडी सम्मिलित हिटमा गौरिका तेस्रो हुँदा अघिल्लो चरण पार गर्न सकिनन् । सन् २०१६ को रियो ओलम्पिकमा कान्छी खेलाडी बन्दै चर्चा कमाएकी गौरिका त्यसबेला १०० मिटर ब्याकस्ट्रोकमा प्रतिस्पर्धा गर्दै आफ्नो हिटमा पहिलो भएकी थिइन् ।
‘लक्की’ सरस्वती औसत
सुरुमा एथलेटिक्समा म्याराथन धावक गोपीचन्द्र पार्कीले ओलम्पिक खेल्ने पक्का भए पनि अन्तिममा उनको नाम हट्यो र महिला १०० मिटरमा सरस्वती चौधरीले ओलम्पिकमा खेल्ने अवसर पाइन् । ओलम्पिक खेल्ने भाग्यमानी एथलिट बनेकी उनी नेपाली स्प्रिन्टरमध्ये उत्कृष्ट समय भएको आधारमा उनले युनिभर्सल कोटामा ओलम्पिक खेल्ने अवसर पाएकी हुन् ।
तर, टोकियोमा उनको प्रदर्शन औसत रह्यो । सरस्वतीले महिला १०० मिटर सरस्वतीले १२.९१ सेकेन्डमा पूरा गरिन् । उनी ९ मध्ये आठौं स्थानमा रहिन् । यसअघि उनले १३औं सागमा निकालेको १२.५५ सेकेन्डको समय व्यक्तिगत उत्कृष्ट थियो । यस इभेन्टमा देवीमाया पनेरुको नाममा राष्ट्रिय कीर्तिमान छ । उनले सन् १९९९ को सागमा १२.१९ सेकेन्डमा दूरी पार गरेकी थिइन् । राजधानी दैनिकमा प्रकाशित समाचार साभार
मकवानपुर । चीनकी याङ किएनले जापानमा जारी टोकियो ओलम्पिकको पहिलो स्वर्ण जितेकी छन् । उनले सुटिङको महिला १० मिटर एअर राइफल स्पर्धामा स्वर्ण जितेकी हुन् । २१ वर्षीय याङले रसियन ओलम्पिक कमिटीकी अनास्टासिय गालासिनालाई पछि पारिन् ।
चीनकी याङले स्वर्ण जित्ने क्रममा २५१.८ को ओलम्पिक रेकर्ड स्कोरसमेत बनाइन् । पहिलो पटक ओलम्पिकमा प्रतिस्पर्धा गरेकी चीनकी याङलाई टोकियो २०२० को पहिलो स्वर्ण जितेपछि अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीका अध्यक्ष थोमस बाकले मेडल प्रदान गरेका थिए ।
यसै स्पर्धामा नेपाली खेलाडी कल्पना परियारले व्यक्तिगत कीर्तिमान सुधार गरेकी छन् । तर उनी पहिलो चरणबाटै बाहिरिइन् । यसैगरी नेपाली जुडो खेलाडी सोनिया भट्ट टोकियो ओलम्पिक-२०२० मा पहिलो खेलमै पराजित भएकी छिन् ।
ओलम्पिकको दोस्रो दिन अर्थात शनिबार बिहान भएको भएको राउण्ड अफ ३२ अन्तर्गत महिलाको ४८ केजी तौल समूहमा सोनिया रुसी खेलाडी इरिना डोल्गोभासँग पराजित भएकी हुन् ।
१९ वर्षीय सोनिया वाइल्डकार्ड मार्फत ओलम्पिकमा छनोट भएकी हुन् । सोनिया २०७६ मा नेपालमा आयोजना भएको १३औं दक्षिण एसियाली खेलकुद सागमा महिला ४८ केजीमुनि कास्य जितेकी थिइन् । उनी विश्व जुडो च्याम्पियनसिपमा एक बाउट जित्ने पहिलो नेपाली खेलाडी हुन् ।
‘फलफूलको राजा’ भनिने आँपको सिजन सुरु भइसकेको छ । बजारमा विभिन्न प्रजातिका आँप आउन थालिसकेका छन् । सिजनमा प्राय: जसो प्रजातिका आँपको मूल्य प्रतिकिलो १/२ सय वरपर नै हुने गर्छ । तर एक किलोलाई लाखौं पर्ने दुर्लभ आँप समेत हुन्छ भन्दा अचम्म लाग्न सक्छ ।
विशेष तरिकाले उत्पादन गरिने मियाजाकी आँप संसारकै सबैभन्दा महंगो एवं दुर्लभ आँप हो । गुणस्तरीय मियाजाकी आँपको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिकिलो ४ लाख ४० हजारसम्म पर्छ ।
विशेषगरी जापानमा उत्पादन गरिने मियाजाकी आँपलाई जापानी भाषामा ‘टाइयो नो टोमागो’ अर्थात् ‘घामको अण्डा (Eggs of Sunshine)’ भनिन्छ । अन्य आँपको रंग हरियो वा पहेँलो हुन्छ तर यो आँपको रंग रातो-रातो खालको हुन्छ । राम्रोसँग फलेको अवस्थामा एउटा मियाजाकी आँप ३५० ग्रामसम्मको हुन्छ भने यसमा चिनीको मात्रा १५ प्रतिशत वा सोभन्दा बढी पाइन्छ ।
मियाजाकी आँप उत्पादनका लागि विशेष खाले वातावरण चाहिन्छ । चम्किलो घाम, न्यायो मौस र धेरै वर्षा हुने ठाउँमा यो आँप राम्रोसँग फलाउन सकिन्छ । समान रुपले घामको किरण परोस् भनेर हरेक आँपमा सुरक्षा जालो (protective net) राखिएको हुन्छ । यही जालोका कारण मियाजाकी आँपको आकार अन्य आँपको भन्दा फरक देखिन्छ ।
पहिलो पटक १९८४ मा मियाजाकी आँप जापानमा उत्पादन गर्न थालिएको मानिन्छ । जापानमा बिक्री हुने महंगा कुरामा यो पनि पर्छ । मेदेखि जुन महिनाभित्र अधिकांश आँप बिक्री हुने गर्छ । गत वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा एक किलो मियाजाकी आँपलाई ४ लाख ४० हजार नेपाली रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरिएको थियो ।
कहिलेकाहीँ उपहारको रुपमा समेत यही आँप दिने गरिन्छ । त्यस्तै, यो आँपलाई अन्य भोजनमा समेत सामेल गरिन्छ । हाल जापानबाहेक उपयुक्त वातावरण भएका अन्य मुलुकमा पनि उत्पादन गर्न थालिएको छ । यो प्रजातिको आँप उत्पादन गरिने अन्य मुलुकमा थाइल्याण्ड, फिलिपिन्स र भारत रहेका छन् ।
हालै भारतको मध्य प्रदेशमा एक परिवारले लटरम्म फलेका मियाजाकी आँपका दुई रुखलाई सुरक्षा दिन भन्दै ६ वटा कुकुर र ४ जना सुरक्षागार्ड खटाएको समाचार बाहिर आएको छ । संकल्प परिहार र उनकी पत्नी रानीले मध्यप्रदेशको जबलपुरस्थित आफ्नै बगैंचामा आँप फलाउँदै आएका छन् । उनीहरुको बगैंचाामा निकै दुर्लभ मानिने र सबैभन्दा महंगो आँप समेत फल्न थालेको छ ।
संकल्प र रानीले केही वर्ष पहिला मियाजाकी आँपका दुईवटा बिरुवा आफ्नो आँप बगैंचामा सारेका थिए । रेलमार्फत् चेन्नेई जान हिडेका एक व्यक्तिले उनीहरुलाई ती आँपका बिरुवा दिएका र सामान्य आँप ठानेर बिरुवालाई बगैंचामा सारे । तर आँपको रुख बढेर फल्न थालेपछि पहेँलो वा हरियोको साटो रातो-रातो रंङ देखेपछि संकल्प र रानी अचम्मित भएका छन् ।
संकल्प र रानीले कुरो बुझ्दै जाँदा उक्त आँप दुर्लभ र महंगो भएको थाहा पाए । संकल्पले आँपको नाम दामिनी अर्थात् आमाको नाम राखेका छन् । उनीहरुलाई आँप बेच्ने अफर आउन थालिसकेको छ । एक जना व्यापारीले एउटा आँपको मूल्य २१ हजार भारुसम्म दिने अफर गरेका छन् । उनीहरुले पहिलो आँप भने महाकाल भगवानलाई चढाउने निर्णय गरेका छन् । एजेन्सी
मकवानपर । इटलीले ५३ वर्षपछि युरोकप २०२० काे उपाधी जितेकाे छ । साेमबार भएकाे युराेकपकाे फाइनलमा इंग्ल्याण्डलाई पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित गर्दै इटलीले युरोकप उपाधि हात पारेकाे हाे । फाइनलमा इटलीले इंग्ल्याण्डलाई घरेलु मैदानमा पेनाल्टी सुटआउटमा ३-२ ले पराजित गरेको हो ।
लण्डनस्थित वेम्वली स्टेडियममा भएको खेलको निर्धारित र अतिरिक्त समय १-१ को बराबरीमा सकिएपछि खेलको निर्णय पेनाल्टी सुटआउट भएको हो । खेलको दोस्रो मिनेटमै इंगल्याण्डले अग्रता लिएको थियो । युरो फाइनलमा भएको यो सबैभन्दा छिटो गोल थियो ।
पहिलो हाफमा इंग्ल्याण्डले अग्रता कायमै राख्यो । इटलीले दोस्रो हाफ ६७औं मिनेटमा बराबरी गोल फर्कायो । निर्धारित ९० मिनेटको खेल १-१ को बराबरी भएपछि ३० मिनेटको अतिरिक्त समय थपियो । अतिरिक्त समयमा थप गोल हुन नसकेपछि खेल पेनाल्टी सुटआउट धकेलिएकाे थियाे ।
सुटआउटमा इटलीका लागि डोमेनिको बेरार्डी, लियोनार्दो बोनुीची र फेडेरिको बर्नाडेसी गोल गरे । इटलीका आन्द्रे बेलोट्टी र जर्जिन्होको पेनाल्टी इंग्लिस गोलकिपर पिकफोर्डले बचाए ।
इंग्ल्याण्डका ह्यारी केन र ह्यारी मग्वायरले मात्र गोल गरे । जाडोन सान्चो र बुकायो शाकाको बचाउ इटलीका गोलकिपर डोनारुम्बाले बचाए । मार्कुस रासफोर्डको प्रहार भने पोष्टमा लागेर फर्कियो ।इंग्ल्याण्डका लागि अन्तिम पेनाल्टी प्रहार गरेका साकाले गोल गर्न नसकेपछि इटली विजयी भयो ।
५३ वर्षपछि पहिलो पटक युरोकप जितेको इटलीले १५ वर्षपछि ठूलो प्रतियोगिताको उपाधि जितेको हो । सन २००६ मा इटलीले विश्वकप उपाधि जितेको थियो । सन् १९६८ मा युरोकप जितेको इटलीले २००० र २०१२ मा पनि युरो फाइनल खेलेको थियो । तर उपविजेतामै सीमित भएको थियो ।
उता ५५ वर्षपछि ठूलो प्रतियोगिताको फाइनल पुगेको इंग्ल्याण्डले पहिलो पटक युरोकपको फाइनल खेलेको थियो । तर पेनाल्टी सुटआउटमा सफल हुन नसक्दा पहिलो युरो जित्ने सपना पूरा हुन सकेन ।
युरोकप फुटबलको सेमिफाइनल चरणमा इङल्याण्ड, इटली, स्पेन र डेनमार्क पुगेका छन् । याे सँगै युराेकपकाे सेमिफाइनल समीकरण पूरा भएको हाे । गए राति इङ्ल्याण्ड र युक्रेनबीचको खेल सकिएसँगै सेमिफाइनल समीकरण पूरा भएको हो ।
गए राति भएको खेलमा युक्रेनलाई ४–० गोलले पराजित गर्दै इङल्याण्ड सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ । यस्तै चेक रिपब्लिकलाई हराउँदै डेनमार्क सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ । चेक रिपब्लिकलाई २–१ गोलले पराजित गर्दै डेनमार्क सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको हो ।
सेमिफाइनलमा इटली र स्पेन बुधवार राति पौने १ बजे भिड्ने छन् भने डेनमार्कले इङल्याण्डसँग बिहीवार राति पौने १ बजे प्रतिस्पर्धा गर्ने छ । युरोपका विभिन्न ११ शहरमा १६ औं संस्करणको युरोकप फुटबल भइरहेको छ ।