मकवानपुर /नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यले पु¥याएको योगदानको विषयमा चर्चा परिचर्चा गरिएको छ । २०८ औँ भानुु जयन्तीको दिनमा नवोदय साहित्यिक बगैँचा बाल क्लवले सोमबार भर्चुअल प्रविधिबाट विशेष कार्यक्रम आयोजना गरेको छ ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि रहेका भानुभक्त समालोचनात्मक दृष्टिकोण साहित्यकार तथा सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका अध्यक्ष निमेष निखिलले आदिकवि भानुभक्त आचार्यलाई दुईवटा दृष्टिकोणबाट चर्चा परिचर्चा हुने गरेको बताएका छन् ।
‘महान काम गरे भनेर एकथरी मानिसले देवत्ककरण गर्ने काम गरे भने अर्का थरिले भानुभक्तले लेखेका लेख रचना, श्लोकहरुलाई आलोचना गर्नतर्फ केन्द्रीत भएको देखिन्छ । भानुभक्तले पु¥याएको योगदानलाई निमिट्यान्न पार्ने प्रयास साहित्यमा भएको पनि देखिन्छ ।’ रामायणलाई भानुभक्तले अनुवाद गरेका होइनन् भावानुवाद गरेका हुन् निखिलले भने ‘रामायण भानुभक्तले सुनेकाले उनले नेपालीमा भावानुवाद गरेका हुन् ।’ भानुभक्तले लेखेको रचनालाई स्वस्थ आलोचना गरेमात्र उहाँलाई सम्मानका लागि सच्चा ठहरिने उनको भनाइ रहेको छ । सोमबार भएको विशेष कार्यक्रममा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जीवनकथामा आधारित नाटक प्रदर्शन, पोलिङ, वर्तमान अवस्थामा बालसाहित्यलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा बहस, तीनपुस्ते साहित्यकारहरुको रचना वाचन रहेको थियो ।
कार्यक्रममा वर्तमान अवस्थामा बालसाहित्यलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा पत्रकारबाट सुरेश श्रेष्ठले टीप्पणि गरेका थिए । ‘अहिलेको समयमा यति धेरै स्थान दिँदा पनि विद्यालयबाट जसरी विद्यार्थीका रचनाहरु आउनु पर्ने हो त्यति नआएको दुःखदायी छ’ श्रेष्ठले भने ।
‘हामीले फोन गरेर पठाउनु भन्दा पनि कतिपयले त वास्ता नै गर्नुहुन्न, तर पछिल्लो समय अलिअलि विद्यालयहले नेपाली भाषका शिक्षकहरुलाई जिम्मा दिएर पठाउने गरेको छ’ पत्रकार श्रेष्ठले भने ।
त्यस्तै शिक्षक दीपक गौतमले विद्यालयले जुन किसिमले वातावरण दिनुपर्ने हो त्यति दिन नसकेको र नेपाली भाषाका शिक्षकहरु नै कामचोर भएपछि जुन रुपले विद्यार्थीका सिर्जनालाई स्थान दिएर अगाडि बढ्नु पर्ने हो त्यो रुपले अगाडि बढ्न नसकीएको उनले बताए । ‘यहाँ औँलामा गन्न सकिने विद्यालयले मात्र यस्तो उदाहरणीय कार्य गरिरहेको छ’ गौतमले भने ।
‘हामीजस्ता विद्यार्थीले वातावरण पाउने हो भने कुनै पनि विषयमा सिर्जनशील बन्नलाई बेरै लाग्दैन । हरेक साहित्यिक कार्यक्रममा जसरी नवोदयले विद्यार्थीलाई नै अवसर दिएर सञ्चालन गर्दै आएको छ यस्ता अवसरहरु सबैले पाउनुपर्छ” विद्यार्थीबाट धनगढीका विभूति अधिकारीले भने।बालसाहित्यकार यशु श्रेष्ठले “विद्यालयस्तरमा बाल पुस्तकहरु ६ महिना पढेर आफूलाई फेरि मूल्याङ्कन गर्नुस् धेरै नै फरक पाउनु हुन्छ, बोलीमा, व्यवहारमा तथा परीक्षाका हरेक लेखाइहरुमा झल्कीनु पर्ने बताए ।
त्यस्तै बालबालिकाको मनोविज्ञानलाई बुझेर बाल पुस्तकहरु निकाल्नुपर्छ ताकि उनीहरुले पढ्न रुचि देखाऊन् ।” यसैगरी रचना वाचनमा पुरुषोत्तम आचार्य र प्रशन्ना चौलागाईंले २÷२ वटा पद्यमा रचना वाचन गरेका थिए । नवोदय साहित्यिक बगैंचा बालक्लबका अध्यक्ष तथा कार्यक्रम संयोजक अनुषा उप्रेतीको अध्यक्षतामा कार्यक्रम भएको हो । गत वर्षदेखि नवोदय साहित्यिक बगैंचा बालक्लबले भानुजयन्ती विशेष कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ।
सरल नेपाली भाषामा लेखिएको ‘रामायण’ का कारण भानुभक्तको नेपाली साहित्यमा योगदान छ । नेपाली साहित्याकाशमा भानुभक्तलाई आदिकविकाे उपमाले चिनिन्छ । भानुभक्त नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन् । हाम्राे घर–घरमा पढिने रामायणलाई नेपाली भाषामा लेखेर सवै नेपालीलाई गुन लगाएका छन् ।
विसं १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घामा जन्मिएका भानुभक्तले घाँसीबाट प्रेरणा पाएर उनले रामायणलाई नेपालीमा लेखेकाे मानिन्छ । भानुकाे बधुशिक्षा, प्रश्नोत्तर, भक्तमाला, रामगीता, फुटकर रचनालगायत कृति प्रकाशित छन् । राष्ट्रिय पहिचान, एकता र नेपाली सांस्कृतिक र साहित्यिक चेतना जगाउन भानुभक्तको योगदान रहेको छ।
आजकाे दिन नेपालकाे काठमाडाै लगायत भानुकाे प्रतिमा रहेकाे स्थानमा माल्यार्पण सहित साहित्यिक र प्रभातफेरी गरी उनकाे सम्झना गरिन्छ । भानुभक्तको जन्मजयन्ती भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भूटान, बर्मालगायत नेपाली भाषाभाषी धेरै रहेका ठाउँमा पनि मनाइन्छ । भानुभक्तको विसं १९२५ असोजमा निधन भएको थियो ।
मकवानपुर । नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएका छन् । सर्वोच्च अदालतले मंगलबार अपरान्ह ५ बजेसम्म देउवालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न परमादेश दिएको थियो ।
सर्वोच्चकाे साेही परमादेश बमाेजिम मंगलबार दिउँसो राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले देउवालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेकाे राष्ट्रपति कार्यालयले जनाएकाे छ । नव नियुक्त प्रधानमन्त्री देउवाले साँझ ६ बजेका लागि शपथ ग्रहण कार्यक्रम ताेकिएकाे छ ।
मकवानपुर । आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २ सय ८ औं जन्मजयन्ती आज मनाइँदै छ । सरल नेपाली भाषामा लेखिएको ‘रामायण’ का कारण भानुभक्तको नेपाली साहित्यमा योगदान छ । नेपाली साहित्याकाशमा भानुभक्तलाई आदिकविकाे उपमाले चिनिन्छ । भानुभक्त नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन् ।
हाम्राे घर–घरमा पढिने रामायणलाई नेपाली भाषामा लेखेर सवै नेपालीलाई गुन लगाएका छन् । विसं १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घामा जन्मिएका भानुभक्तले एक दिन घाँसीले कुवा खनेकाे देखेका थिए । घाँसीसँगकाे सम्बादमा कुवा खनेर आफ्नाे नाम राख्ने बताएका थिए । घाँसीकाे बचन पछी जन्मेपछि राम्रो काम गरेर नाम कमाउन पर्ने रहेछ भन्ने प्रेरणा पाएर उनले रामायणलाई नेपालीमा लेखेकाे मानिन्छ ।
भानुकाे बधुशिक्षा, प्रश्नोत्तर, भक्तमाला, रामगीता, फुटकर रचनालगायत कृति प्रकाशित छन् । राष्ट्रिय पहिचान, एकता र नेपाली सांस्कृतिक र साहित्यिक चेतना जगाउन भानुभक्तको योगदान रहेको छ। आज नेपालकाे काठमाडाै लगायत भानुकाे प्रतिमा रहेकाे स्थानमा राष्ट्रिय विभूति भानुभक्तको प्रतिमामा माल्यार्पण सहित साहित्यिक र प्रभातफेरी गरी उनकाे सम्झना गरिन्छ । भानुभक्तको जन्मजयन्ती भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भूटान, बर्मालगायत नेपाली भाषाभाषी धेरै रहेका ठाउँमा पनि मनाइन्छ । भानुभक्तको विसं १९२५ असोजमा निधन भएको थियो ।
फैसला जनभावनानुसार: सभामुख सभामुख
अग्निप्रसाद सापकोटाले प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापना गर्ने सर्वोच्च अदालतको फैसलालाई ऐतिहासिक रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन् । उनले भनेका छन्, ‘फैसला ऐतिहासिक छ । नेपालको संविधानले गरेको व्यवस्थाअनुसार नै फैसला आएको छ । जनभावनाको कदर भएको छ ।’ सभामुख सापकोटाले संविधानले केही मौलिक व्यवस्था गरेको र त्यसको स्पष्टसँग आजको फैसलाले व्याख्या गरेको समेत उल्लेख गरे । सभामुखले सर्वोच्चको फैसलाले नेपाली जनता र लोकतन्त्रको जित भएको समेत टिप्पणी गरे । उनले भने, ‘यसको बहुआयामिक दूरगामी महत्व छ ।’ जनप्रतिनिधिमूलक संस्थाको प्रमुख भएको नाताले पनि आफूले यस फैसलालाई स्वागत गर्दै आगामी दिनमा प्रतिनिधिसभालाई अझै जनमुखी र प्रभावकारी बनाउन लागिपर्ने उनको भनाइ छ । प्रतिनिधिसभा विघटनपछि पनि आफूले राजनीतिक दल, नागरिक समाज, पत्रकार, कानुन व्यवसायीलगायत सबैसँग नियमित रूपमा छलफल गरेको उनले स्पष्ट पारे । उनले अन्ततः राजनीतिक दल नै शक्तिको स्रोत भएको र उनीहरूले नै जनताको प्रतिनिधित्व गर्ने बताए ।
ऐतिहासिक फैसला: कांग्रेस
नेपाली कांग्रेसले प्रतिनिधिसभा विघटन बदर गर्ने सर्वोच्च अदालतको फैसलालाई ऐतिहासिक भन्दै स्वागत गरेको छ । प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापना गर्ने सर्वोच्चको निर्णयपछि सोमबार कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले विज्ञप्ति जारी गर्दै सर्वोच्च अदालतको फैसलालाई स्वागतयोग्य कदम भनेका हुन् । देउवाले सर्वोच्चको फैसलाले ‘लिक’ बाहिर धकेलिएको संविधानलाई ‘ट्र्याक’मा ल्याएको समेत भनेका छन् । ‘नेपाली कांग्रेसलगायत पाँच दलले दर्ता गरेको रिट निवेदनउपर गरेको फैसलाको हार्दिक स्वागत गर्छु ।
यो फैसलाले लिकबाहिर धकेलिएको संविधानलाई ट्र्याकमा ल्याएको छ भने स्वतन्त्र न्यायपालिकाप्रतिको आस्था र विश्वासलाई थप अभिवृद्धि गरेको छ,’ कांग्रेस सभापति देउवाद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ । देउवाले प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापनामा खुसी व्यक्त गर्दै लोकतन्त्र र लोकतान्त्रिक संविधान रक्षाका लागि विभिन्न ढंगले आन्दोलनमा सरिक राजनीतिक दलहरू, सबै कानुन व्यवसायीहरू, भ्रातृ र शुभेच्छुक संस्थाहरू, नागरिक आन्दोलन र सञ्चार माध्यम एवं स्वदेश र विदेशमा रहेका सबै नेपालीलाई बधाईसमेत दिएका छन् ।
उनले देश र जनताको हितमा संयम र एकतासाथ समर्पित भएर कार्य गर्न फैसलाले अझ जिम्मेवार बनाएको भन्दै निर्णयलाई व्यक्तिगत जितहारको विषयका रूपमा नलिई लोकतन्त्र, लोकतान्त्रिक संविधान, समग्रमा देश र जनताको हितमा उपयोग गरेर जानुपर्ने भनेका छन् । ‘देश र जनताको हितमा संयम र एकतासाथ समर्पित भएर कार्य गर्न फैसलाले अझ जिम्मेवार बनाएको छ, कसैले पनि यसलाई व्यक्तिगत जित हारको विषयका रूपमा नलिई लोकतन्त्र, लोकतान्त्रिक संविधान अनि समग्रमा देश र जनताको हितमा उपयोग गरेर जानुपर्छ भन्ने अपिल र आग्रह पनि म गर्न चाहन्छु,’ देउवाद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।
फैसला त्रुटिपूर्ण तर स्वीकार गर्ने: एमाले
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) सर्वोच्च अदालतको फैसला त्रुटिपूर्ण भए पनि कार्यान्वयन गर्ने निष्कर्षमा पुगेको छ । सोमबार सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापनासँगै कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्री बनाउन फैसला गरेपछि बालुवाटारमा बसेको एमाले स्थायी कमिटीको अनौपचारिक बैठकले यस्तो निष्कर्ष निकालेको हो ।
देउवालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने गरी आएको आदेश लोकतन्त्रको मूल्यमान्यता र शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्तविपरीत भएको आरोप एमालेको छ । बैठकपछि एमाले सचिव एवं प्रवक्ता प्रदीप ज्ञवालीले अदालतको फैसला त्रुटिपूर्ण भए पनि कार्यान्वयन गरिने बताए । बैठकले सर्वोच्चको आदेशले शक्ति सन्तुलनको पिल्लरलाई हल्लाइदिने काम गरेको निष्कर्ष निकालेको बताउँदै ज्ञवालीले भने, ‘जतिसुकै त्रुटिपूर्ण भए पनि विधिको शासनको पालना गर्ने पार्टी भएकाले फैसलाको कार्यान्वयन गर्छौं तर जुन दिशातिर राजनीति र प्रणालीलाई लैजान खोजिएको छ, त्यसमा एकदमै चिन्तित भएका छौं ।’ मंगलबार पार्टी स्थायी कमिटी बैठक बस्ने र सोही बैठकबाट पार्टीको आधिकारिक धारणा बनाउने उनले बताए । फैसला इतिहासमै एक
महत्वपूर्ण परिघटना: दाहाल
नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले सर्वोच्च अदालतको फैसलालाई इतिहासमै एक महत्वपूर्ण परिघटनाका रूपमा लिएका छन् । उनले अदालतको फैसला नेपाल र नेपाली जनताको हितमा रहेका कारण इतिहासले सम्मान गर्ने पनि बताएका छन् । उनले पटकपटकको संसद् विघटन, पटकपटक संविधान, लोकतन्त्रमाथि भएको प्रहारबाट आमनेपाली जनता आजित भएको बताउँदै फैसला जनताको जितका रूपमा अगाडि आएको बताए । उनले भने, ‘यो इतिहासमै महत्वपूर्ण परिघटनाका रूपमा रहने छ र इतिहासले यसलाई सम्मान गर्नेछ ।’ उनले संविधान, लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यता र राष्ट्रिय हितको रक्षाका लागि अदालतको फैसला आवश्यक रहेकामा जोड दिए । अध्यक्ष दाहालले भने, प्रधानन्यायाधीशलगायत सबै न्यायाधीशहरूले संविधान, राष्ट्रको गरिमालाई उँचो बनाउनुभयो । र न्यायलयको गरिमालाई पनि उँचो बनाउनुभयो । त्यसैले उहाँहरू बधाइको पात्र हुनुहुन्छ ।’
फैसला स्वागतयोग्यः जसपा
जनता समाजवादी पार्टी (जसपा)ले सर्वोच्च अदालतको फैसलालाई स्वागत गरेको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको असंवैधानिक र अलोकतान्त्रिक कदमलाई अदालतले फेरि एकपटक रोकेको जनाउँदै जसपाले फैसलाको स्वागत गरेको हो । सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापनासँगै कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्री बनाउन फैसला गरेपछि जसपा संघीय परिषद्का अध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराईले फैसलाको स्वागत गरेका छन् । ओली समूहलाई ‘खड्गप्रसाद ओली एन्ड कम्पनी’ को संज्ञा दिँदै भट्टराईले प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध लागेका सबैलाई शुभकानासमेत व्यक्त गरेका छन् ।
उनले प्रतिनिधिसभाबाट स्थिर सरकार निर्माण गर्न र प्रतिगमनकारीलाई दण्डित गर्नुपर्ने समेत बताएका छन् । ‘खड्गप्रसाद एन्ड कम्पनीको असंवैधानिक÷-प्रतिगमनकारी हर्कतलाई सर्वोच्च अदालतले पुनः एकपटक रोकेकोमा अदालतलाई र यस अभियानमा संलग्न सबैलाई हार्दिक वधाइ-धन्यवाद, अब कुनै किन्तु परन्तु गर्ने ठाउँ छैन । संविधानलाई ट्र्याकमा ल्याएर प्रतिनिधिसभाबाट स्थिर सरकार दिऔं, प्रतिगमनकारीलाई दण्डित गरौं,’ भट्टराईले ट् वीटरमा लेखेका छन् ।
जसपामा अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले अदालतको फैसलाले संविधान र लोकतन्त्र बचाउने ऐतिहासिक काम भएको टिप्पणी गरेका छन् । अदालतको फैसलाले संविधान र लोकतन्न बचाउने कामका साथै असंवैधानिक र अलोकतान्त्रिक कदमलाई रोकेको उनले जनाएका छन् । राजधानी दैनिकमा प्रकाशित समाचार साभार गरिएकाे
मकवानपुर । सर्वोच्च अदालतले सोमबार गरेको ससद पुनर्स्थापना फैसलाको नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेश संसदीय दलका नेता एवं मकवानपुर सभापति इन्द्रबहादुर बानियाँले स्वागत गरेका छन् । अदालतले असार २९ गते साँझ ५ बजे भित्र नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गर्न दिएको आदेशको नेता बानियाँले सम्मान गर्दै स्वागत गरेका हुन् ।
राष्ट्रपतिबाट भएका सबै निर्णय बदर गर्दै साउन ३ गतेभित्र संसद बैठक बोलाउन समेत सर्वाेच्चले आदेश दिएकाे छ । उक्त आदेशकाे स्वागत गर्दै बाँनियाले अदालतले संसदीय मूल्यमान्यतालाई स्थापित गरिदिएको बताए । प्रधानमन्त्रीको सनक र राष्ट्रपतिको बहकाउमा संसद विघटन गर्न नमिल्ने स्पष्ट पारेको उल्लेख गर्दै संविधानको रक्षा एवं संसदीय गरिमाको सम्बर्द्धनकाे पक्षमा स्वतन्त्र न्यायपालिकाले स्पष्ट फैसला दिएको उनले बताए ।
कुनै पनि राजनैतिक व्यक्तित्वले लोकतन्त्र कमजोर पार्न खोजे स्वतन्त्र न्यायपालिका रहेसम्म त्यो सफल नहुने कुराको अहिलेको फैसला प्रमाण भएको बताए । उनले नेपाली कांग्रेसको काँधमा युगिन जिम्मेवारी आएको भन्दै पार्टीका सबै तह र तप्काका नेता कार्यकर्ता सधैं झैं जिम्मेवार र मर्यादित भई जनताको सेवामा जुट्दै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई मजबुत बनाउने काममा निरन्तर खटिनुपर्ने बताए ।