लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध रचना वाचन
Tags: No Comments
मकवानपुर/आँचल साहित्य कला पुञ्जको आयोजनामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध ऐक्यबद्धता जनाउँदै विशेष कार्यक्रम गरिएको छ । लैङ्गिक हिंसा विरूद्व १६ दिने अभियानको शिलशिलामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध रचना वाचन कार्यक्रम गरिएको हो । जुम मार्फत आयोजना गरिएको लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध रचना वाचन कार्यक्रममा देशको विभिन्न जिल्लाका ५० जनाभन्दा बढी साहित्यकारहरुको सहभागीता रहेको थियो ।
वरिष्ठ साहित्यकार कुन्ता शर्माको प्रमुख आतिथ्यता रहेको कार्यक्रममा अधिकांश साहित्यकारहरुले लैङ्गिक हिंसा विरुद्धका विभिन्न विधाका रचनाहरु सुनाएका थिए । कार्यक्रममा जोडिएका साहित्यकारहरुले लैङ्गिकताको आधारमा कसैमाथि पनि हिंसा गर्न नहुने धाराण राख्दै रचनाहरु सुनाएका थिए । पुरुषलाई सानैदेखि पितृसत्तात्मक शिक्षा दिएको कारण महिलामाथि हिंसा हुदैं आएको सहभागीहरुले बताए । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि शर्माले समाजमा महिलाहरु हिंसाको चपेटामा परेको बताइन् ।

‘जहाँ श्रीमान श्रीमति मिलेर घर चलाउँछ त्यहाँ सधैं सफलता मात्रै हात लाग्छ’ साहित्यकार कुन्ता शर्माले भनिन् । श्रीमानले श्रीमति वा श्रीमतिले श्रीमानलाई थिचोमिचो गर्दा हिंसा सदा रहिरहने उनले बताइन् । ‘हामीले आफूलाई आफैंले सानो र श्रीमानलाई ठुलो बनाएका हौ, जहाँ देह त्यहाँ छायाँ भन्दै शक्तिहिन जस्तो भएको कारणले पनि महिलाहरुले बढी पीडा भोगेको हुन्’ उनले भनिन् ‘कुनै पुरूष शक्तिहिन भएपनि महिलाले नै महान बनाएका छन् ।’
डिग्री गरेका श्रीमतिको श्रीमानले अर्को श्रीमति ल्याएपनि पहिलो श्रीमतिले मलाई एउटा कुनामा नै भएपनि बस्न देउ भन्ने गर्छन्, यो देखेर दिक्क लाग्छ’ उनले भनिन् ‘पितृ सत्ता त छ, तर महिला आफैंले पनि हिम्मत उठाउनु पर्छ ।’ महिलाहरुलाई चुनौतिका बिचमा पनि संघर्ष गरेर आफ्नो अवस्था माथि उठाउन उनले आग्रह गरिन् । अहिलेको अवस्था विगतको भन्दा केही आशाबादी भएको उनले बताइन् । आर्थिक रुपमा सशक्त भएका महिलाहरुले हिंसा सहेर बस्न नहुने उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा साहित्यकार गिता त्रिपाठीले महिला वा पुरुषवादी सोचका कारण समाजमा हिंसा रहिरहेको बताइन् । ‘हामीले सानै देखि छोरी र छोरालाई दिने संस्कारमा पनिवर्तन ल्याउनु पर्ने छ ’ साहित्यकार त्रिपाठीले भनिन् । आँचल साहित्य काला पुञ्ज कार्यवाहक अध्यक्ष अनिता न्यौपानेको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा साहित्यकारहरु देवराज तिवारी, दीपक गौतम, निरा शर्मा, भावना सापकोटा, गणेश पैडेल, अमृता नेपाल, शुभ लक्ष्मि प्रभा, एलिजा पुडासैनी, मसान उपासक, लगायतले विभिन्न विद्यालयका बालबालिकाहरुले समेत रचना वाचन गरेका थिए ।
मकवानपुर /मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिकामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियानलाई वडा तथा गाउँ स्तरसम्म लैजाने रणनीति बनाइएको छ । वडा अध्यक्षहरु र टोल स्तरको प्रतनिधिहरुको बैठक नै बसेर लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान बारे प्रचारप्रसार तथा जनचेतना कार्यक्रम वडा वडामा लगिएको हो ।
“लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको प्रतिवद्धता, व्यक्ति, समाज र सबैको ऐक्यवद्धता” भन्ने नाराका साथ लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध १६ दिने अभियानको क्रममा गाउँपालिकाले वडा स्तरमा कानुनी शिक्षा, हिंसाको दीर्घकालिन असर तथा कानूनी प्रावधानबारे सचेतनालगायतको कार्यक्रम गरिएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला विष्टले बताइन् । लैङ्गिकताको आधारमा कुनै पनि हिंसा स्वीकार्य नहुने, हिंसा भएमा कानुन बमोजिम प्राप्त हुने संरक्षण तथा कानुनी उपचारको बारेमा टोलटोलसम्म कार्यक्रम लगिने अभियान थालिएको उपाध्यक्ष विष्टले बताइन् । कार्यक्रममा सहभागी अधिकारकर्मीहरुले लैङ्गिक हिंसाको विरुद्ध आफूहरु अभियानका बेलामा बाहेक सधैं लागि परिरहदा पनि हिंसाका डरलाग्दो रुप देखिने क्रम बढीरहेको प्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

मनहरी गाउँपालिकाले टोेलका अधिकारकर्मीहरुलाई मात्रै सहभागी नगराई किशोर किशोरीहरु, शिक्षा क्षेत्रमा व्यक्तित्वहरु, सहकारी, सञ्चारक्षेत्रका व्यक्तित्वहरुलाई समेत सहभागी गराई विभिन्न कार्यक्रमहरु गरेको गाउँपालिका उपाध्यक्ष विष्टले बताइन् । गाउँपालिकाको सबै वडामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको अभियानका कार्यक्रम राखिएको उनले बताइन् । राजमार्ग भएका कारणले पनि देखासिकी कै कारण जानअन्जानमा हिंसाको शिकार हुने किशोरी तथा महिलाहरुको संख्या धेरै भएको उनले बताइन् ।
‘घरेलु मदिराको कारण पनि हिंसा बढेको छ, हामीले यसको निराकरणको लागि कार्यक्रमहरु बनाएका छौ’ विष्टले भनिन् ‘यस्ता अभियानहरु त चाडपर्वहरु जस्तै मात्रै हुन्, हामीले सचेतना तथा यस क्षेत्रको काम त वर्षैभरी जारी राखिरहेका छौ ।

यसै बिच मनहरी गाउँपालिकाको आयोजना तथा गैससहरुको समन्वयमा गाउँपालिकाको वडा न.१, २, ५, ८,९ लगायतको वडाहरुमा सचेतनामुलक तथा अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम सकिएको छ ।
अभियान अन्तरगत महिला हिंसा विरुद्ध अभिमुखिकरण तथा कानुनी प्रावधान बारेमा छलफल गरिएको गाउँपालिकाको वडा ८ का अध्यक्ष दिलबहादुर स्याङतानले बताए ।
गाउँपालिकासँगको समन्वयमा शान्ति फाउन्डेसन, हिमराइट्स मकवानपुर, मकवानपुर महिला समूह, माइती नेपाललगायतका गैससहरुको सहकार्यमा कार्यक्रम जारी राखिएको बताइएको छ ।
मनहरी गाउँपालिकामा कार्यरत सामाजिक समूह तथा संघ सस्थाको समन्वय,सहकार्यमा अभियानभित्र तथा अन्य समयमा कार्यक्रमहरु जारी रहने गाउँपालिकाको महिला विकास शाखाले जनाएको छ ।
स्थानीय तहहरु जिम्मेवर बनेको खण्डमा हिंसा कम गर्न बल पुग्ने भएकोले आफूहरुले पीडितको अभिभावकत्व ग्रहण गर्दै न्यायका लागि समन्वय, सहकार्य र तत्कालको लागि संरक्षणको भूमिका निर्वाह गर्दै आएको महिला विकास शाखाले जनाएको छ ।
मकवानपुर / कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को कारण बालबालिकाको मौलिक हक समेत गुम्न थालेको बताइएको छ । सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरको आयोजनामा विहीबार भएको भर्चुअल अभिमुखिकरण कार्यक्रममा सहजिकरण गर्दै बागमती प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयका बाल अधिकार स्रोत व्यक्ति बद्री वाग्लेले यस्तो बताएका हुन् ।
बालबालिकाहरुले कोभिडपछि स्वास्थ्य सेवा अन्तरगत नियमित खोप, पोषण अभियान, स्वास्थ्य, सरसफाई, सिकाई जस्ता पक्षमा धेरै नै समस्या भएको सामाजिक विकास मन्त्रालयका बाल अधिकार स्रोत व्यक्ति वाग्लेले बताए । कोभिड १९ बाल अधिकार, बाल न्याय र बाल संरक्षण विषयमा अन्तरधार्मिक सञ्जाल एवम् अन्य सरोकारकावालाहरुको लागि अभिकमुखकिरण भएको थियो ।

कोभिडको कारण बालबालिकासँगै किशोरीहरु पनि बढी जोखिममा रहेको उनले बताए । कोभिडको कारण बालबालिकाहरु नियमित विद्यालय जना पाएका छैनन, विद्यालय बन्द हुँदा किशोरीहरुको अब सहज अवस्था भएपछि पनि पुनः विद्यालय फर्कने सख्या घट्ने संभावना उच्च रहेको उनले बताए ।
विद्यालय बन्द हुँदा विद्यालयमार्पmत वितरण गरिदै आएको पोषणयुक्त आहारमा कमी आएको छ । कोभिडकालमा घरघरमा बढेको हिंसाको शिकार कुनै न कुनै रुपमा बालबालिका पीडित भएको, बालबालिकाहरु हिंसा शोषण र दुव्र्यवहारको घटनामा विगतमा भन्दा धेरै बढेको उनले बताए । ‘हिजोका दिनमा जसरी हामीले वकालत गर्दै आएका थियौ, अब यसलाई फरक रुपमा अझै गहिरायिमा पुगेर सोच्नु पर्नेछ,’ उनले भने ‘बालबालिकाको सरोकार भनेको सरकारी वा गैरसरकारी निकायको मात्रै हैन, हामी सबैको सरोकारको विषय हो ।’
कोभिडकालमा सबैजसो क्षेत्रमा बालबालिकहरु असुरक्षित बन्दै आएकोले विगतमा बालबालिकाको लागि जति लाडाइ गरिएको थियो अब झन् फराकिलो सोच बनाएर कार्य गर्नु पर्ने उनले बताए । अनलाइन शिक्षाको लागि बालबालिकाहरुको पहँुच इमेल इन्टरनेटमा बढेको तर यसले बालबालिकालाई झन् असुरक्षित बनाएको उनले बताए ।
कोभिडको कारण बालविवाहको घटना ह्वात्तै बढाएको र यसले आगामी बिसौं वर्षसम्म सबैक्षेत्रमा असर रहने सहभागीहरुले बताएका थिए । बाल विवाह निदानको लागि बालिका र किशोरी सशक्तिकरण, प्रविधिमैत्री, जीवनपयोगी शिक्षा, कानुन र नीतिको सुदृढीकरण र कार्यान्वयनको पाटोमा पनि सोच्नु पर्ने वाग्लले बताए ।
बाल न्याय प्रणाली र विद्यामान कानुनी प्रक्रियाबारे पनि उनले सहजिकरण गरेका थिए । मकवानपुरको बकैया हेटौंडा उपमहानगरपालिका, मनहरी गाउँपालिका र बकैया गाउँपालिकाको बालमैत्री सहजकर्ताहरु, अन्तरधार्मिक सञ्जालका प्रतिनिधिहरु, शिक्षकहरु सरकोकारलगायतको सहभागीता रहेको सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरका प्रमुख झविन्द्र ज्ञावलीले बताए । जनचेतना अभिवृद्धिको लागि फरक फरक समूहलाइ अभिमुखिकरण गर्ने शिलशिलामा यो कार्यक्रम गरिएको प्रमुख ज्ञावलीले बताए । बागमती प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले बाल विवाह मुक्त प्रदेश बनाउने अभियान अनुरुप कार्यक्रमहरु गर्दै आएको छ ।
‘हिंसा विरुद्ध लड्न हामी सधैं तत्पर छौ ’
Tags: No Comments
मकवानपुर/ “लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको प्रतिवद्धता, व्यक्ति, समाज र सबैको ऐक्यवद्धता” भन्ने नाराका साथ लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध १६ दिने अभियान २०२० बुधबारबाट सुरु भएको छ ।
अभियानको सुरुवात गर्दै मकवानपुरका अधिकारकर्मीहरुले लैङ्गिकताको आधारमा कुनै पनि हिंसा स्वीकार्य नहुने बताएका छन् । लैङ्गिक हिंसाको विरुद्ध आफूहरु सधैं लागि परिरहदा पनि हिंसाका डरलाग्दो रुप देखिने क्रम बढीरहेको प्रति अधिकारकर्मीहरुले दुख व्यक्त गरेका छन् । “कुनै पनि लाभको आशा नराखि वर्षैभरी हामी अधिकारकर्मीहरु खटिरहेका छौं, तर जघन्य प्रकारको हिंसाका घटनाहरु भैरहेका छन्, हामी त्यसको घोर निन्दा गर्दछौ” जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुर उपप्रमुख भगवती पुडासैनीले भनिन् ।
अभियानको पहिलो दिन स्कुटर / मोटरसाइकल -यालीपछि आयोजित दीप प्रज्वलन कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएकी हुन् । जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुर, हेटौंडा उपमहानगरपालिका, अन्तरपाटी महिला सञ्जाल मकवानपुरको समन्वय तथा मानव अधिकार संरक्षण तथा मानव बेचबिखन विरुद्धको संजाल समूह मकवानपुरको आयोजनामा कार्यक्रम गरिएको थियो ।
कार्यक्रममा संजाल समूह संयोजक आरती पाठकले हिंसात्मक घटनाहरु हुँदा स्थानीय तहहरु जिम्मेवारी वहनमा कमजोर देखिएको बताइन् । विशेषगरी बालिका तथा महिलामाथि भएको जघन्य प्रकारको हिंसाको पीडामा परेकाहरुलाई अभिभावकत्व ग्रहण गर्न स्थानीय तहहरु लागि नपरेको उनले बताइन् ।
हेटौंडा–४ हुप्रा चौरबाट सुरु भएको -याली बुद्धचोकमा दीपावली गरेर समापन गरिएको थियो । यसैगरी अभियानको पहिलो दिनमा नै हेटौंडा पमहानगरपालिकाको आयोजनामा हेटौंडा–४ सुस्मिता चोकमा पनि दीपावली गरिएको हाे ।

केही महिना अगाडि घरेलु हिंसापछि हत्या गरिएकी सुस्मिता थापाको आत्माको चिर शान्तिको कामना तथा स्मरणमा दीपावली गरिएको हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपप्रमुख मिनाकुमारी लामाले बताइन् । लैङ्गिकताको आधारमा हुने सबै प्रकारको हिंसाको विरुद्ध लड्न आफूहरु सधैं तत्पार रहेको उपप्रमुख लामाले बताइन् । “हिंसाको विरुद्धमा कानूनी बाटोमा हामी सधैं एक छौ” लामाले भनिन् ।

अभियानको पहिलो दिन लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको प्रतिक सेतो रिवन पनि विरतण गरिएको थियो । यस्तै अभियान बारे सचेतना प्रचारप्रसार गर्ने उद्देश्यले तयार पारिएको स्टिकर समेत वितरण गरिएको थियोे । ‘म हिंसा गर्दिन, म हिंसा सहन्न, म हिंसाको प्रतिकार गर्छु’ भन्ने सन्देश छापिएको स्टिकरहरु निजी तथा सार्वजनिक सवारी साधन, सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयहरुमा वितरण गरिएको हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला विकास अधिकृत विष्णुकुमारी लामिछानेले बताइन् ।




मकवानपुर / हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपप्रमुख मिना लामाले महिलाको सवालमा गैससहरुले गरेको काम प्रभावकारी भएको बताएकी छन् । स्थानीय निकायहरुका उपप्रमुखहरुको लागि अझैसम्म बलियो पहुँच पुर्याउन संघर्ष आवश्यक रहेको उनले बताइन् ।
नारी सिप सिर्जना केन्द्र हेटौंडाले आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा उपप्रमुख लामाले यस्तो बताएकी हुन् । “भोलिको दिनमा महिलालाई स्थानीय निकायको प्रमुख बनाउनको लागि सिकाई र शिक्षण अझै जरुरी छ” लामाले भनिन् । नेपालमा महिला नेतृत्वको परिवर्तनकारी नेतृत्व कार्यक्रम बारे छलफल कार्यक्रममा उनले यस्तो बताइएकी हुन् । नारी सीप सिर्जना केन्द्रको आयोजना तथा अस्फाम नेपालको साझेदारीमा महिलाको नेतृत्व विकासको लागि आगामी दिनमा के कस्ता कार्यक्रम गर्ने भन्ने बारेमा छलफल गरिएको थियो ।
जनप्रतिनिधिहरुको अनुभव, चुनौती, आदन प्रदान गर्ने भाषण कलाको विकास गर्ने, राजनीतिमा महिलाको नेतृत्व बढाउनको लागि तालिम प्रदान गर्ने, जनप्रतिनिधि महिलाको लागि साथी सहयोग कार्यक्रम सिकाई केन्द्रको स्थापना तथा हस्तान्तरण कार्यक्रम रहेको नारी सीप सिर्जना केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक चिरञ्जीवी पौडेलले बताए । निर्वाचित जनप्रतिनिधि महिलाको सन्जालिकरण, क्षमता विकास कार्यक्रम, लैङ्गिक मापदण्डको आधारमा महिला अधिकार र नेतृत्वको बिषयमा नेतृको परिवारको पुरूष सदस्यहरुसँग अन्तरक्रिया कार्यक्रम गर्ने तयारी रहेको नारी सिक सिर्जना केन्द्र अध्यक्ष सरस्वती बर्तौलाले बताईन ।
कार्यक्रम मनहरी गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला बिष्टले मनहरी गाउँपालिका बालमैत्री स्थानीय तह भएकोले टोल टोलमा महिला बालबालिका लक्ष्यित कार्यक्रम रहेको बताइन् । जनप्रतिनिधि महिलाको क्षमता विकासको लागि पालिकाभित्र कार्यक्रम माग गरिएको छ,तर लागू गराउन भने समस्या भएको उनले बताइन् ।
पालिकाले नै न्याय सम्पादनको अनुभव आदन प्रदान गर्न जरुरी रहेको उपाध्यक्ष विष्टले बताइन् ।
“हामी आफैं न्यायिक समिति संयोजक, हामी नै न्यायको खोजीमा कहाँ जाने भन्ने अवस्था छ” उनले भनिन् “महिला बालबालिकाको समस्या चरम बन्दै आएको छ ।” पालिका स्तरको कार्यक्रम व्यवहारिक बन्न नसकेको उनले बताइन् । समस्याको निकास दिन जनप्रतिनिधिको सन्जालिकरण गर्नु जरुरी रहेकोले यो कार्यको तयारी भएको नारी सिप सिर्जना केन्द्रकी अध्यक्ष बर्तौलाले बताइन् ।
परियोजनाको फोकल पर्सन कल्पना बिश्वकर्माले स्वागत गरेको कार्यक्रममा थाहा नगरपालिकाका उप मेयर खड्ग गोपाली, इन्द्र सरोवर गाउँपालिका उपाध्यक्ष उमाकुमारी लामा, राक्सिराङ्ग गाउँपालिका उपाध्यक्ष निर्मला हिमडुङ, मकवानपुरगढी गाउँपालिका वडा ३ का अध्यक्ष भागवत घिमिरे, भिमफेदी गाउँपालिका वडा ६ का अध्यक्ष सिताराम थापालगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।

