मकवानपुर । हिन्दु धर्मावलम्बीले तुलसीको दामोदरसँग विवाह र विशेष पूजा गरी मनाइने हरिबोधिनी ठुलो एकादशी पर्व आज मनाइँदैछ। ठूलो एकादशी अर्थात् हरिबोधनी एकादशी वर्षमा पर्ने चौबीसवटा एकादशीमध्ये सबैभन्दा ठूलो एवं महत्वपूर्ण एकादशीकाे रुपमा मानिने भएकाेले यसलाई ठूलो एकादशी पनि भनिन्छ। हिन्दू धर्ममा एकादशीलाई भगवान् विष्णुको उपासना गर्ने पर्वको रूपमा लिइन्छ।
कार्तिक शुक्ल एकादशीका दिनमा भगवान् विष्णुको प्रतीकका रुपमा तुलसीको पुजा गरि मनाउने गरिन्छ । आज देशका सबै जसो नारायण मन्दिरहरुमा पुजाआजा गरि मेला लाग्ने गर्दछ । मकवानपुरको भैसे स्थित त्रिखण्डीमा बिशेष मेला लाग्ने गरेको छ । यो पटक कोरोनाको कारण स्थानीय प्रशासनले मेला पर्व जात्रा नमनाउन आग्रह गरेकोले नारायण मन्दिर हरु सुनसान हुनेछन् ।
यस वर्ष बुधबार र बिहीबार दुई दिन एकादशी परेकाले स्मृतिमा आधारित भई धार्मिक कर्म गर्नेले अघिल्लो दिन र वेदमा आधारित भई धार्मिक काम गर्नेले बिहीबार एकादशी व्रत गरी विशेष पूजा आराधना गर्दैछन्। आषाढ शुक्ल एकादशी अर्थात् हरि शयनी एकादशीका दिनमा क्षीरसागरमा सुतेका विष्णु ब्युँतिने भएकाले आजको एकादशीलाई हरिबोधिनी वा प्रवोधिनी एकादशी पनि भनिन्छ। हरि शयनीदेखि हरि बोधिनी एकादशीका दिनसम्म चार महिना विष्णुका भक्तले तुलसीको व्रत गरी विशेष पूजा गर्दछन्।
विष्णु क्षीर सागरमा सुतेकाले यी चार महिना विवाह व्रतबन्ध जस्ता माङ्गलिक कार्य नगरिने परम्परा छ। यस समयमा खोला, नदीनालामा बाढीपहिरो आउने र सर्पजस्ता जीवको भयका कारण यात्रा नगर्नु शुभ मानिन्छ। हरिशयनी एकादशीका दिन घरघरमा रोपेर विशेष पूजा गरिएको तुलसीको मठमा गाईको गोबर र रातो माटोले पोतेर सिँगारी फूल मालाले सजाएर विवाह गरिन्छ। तुलसी विष्णुप्रिया भएकाले यस दिन तुलसीको दामोदरसँग विवाह गर्ने परम्परा बसेको हो। तुलसीको मठ नजिकै विष्णुको प्रतीकका रुपमा निगालाको लिङ्ग गाडेर विधिपूर्वक पूजा गरिन्छ। कार्तिक महिनाभर सबै देव देवी तुलसीमै निवास गर्छन् भन्ने धार्मिक विश्वास छ।
आदिकालदेखि पूजाको परम्परा बसेको तुलसीको महिमा वैज्ञानिकरुपमा पनि लाभदायक प्रमाणित भएको छ। यसैले तुलसीको मठ हुने घरलाई तीर्थ समान मानिन्छ। तुलसीको सुगन्धले दश दिशा पवित्र हुन्छ भनिन्छ। तुलसीको पूजा गरिएको घरमा यमदूत पनि पस्दैनन् भन्ने आस्थाका कारण हिन्दू धर्मावलम्बीले घरमा तुलसीको मठ बनाउँछन्। तुलसीको पात, डाँठ वा फूलको रस रुघाखोकी, औलोलगायत रोगका लागि औषधि हुन्छ। यो रस शरीरमा लगाएर सुतेमा लामखुट्टेले टोक्दैन। तुलसीको मठ भएको स्थल वरपर विषालु सर्प पनि आउँदैन। मठको वरपर बहने हावाले विषालु कीटाणुलाई नष्ट गर्दछ। शरद ऋतुभर सबै प्राणीका लागि तुलसीलाई महा औषधि मानिन्छ।
तुलसीबाट बनेको चिया मानव शरीरमा रोग प्रतिरोधी क्षमता वृद्धि गर्न उपयुक्त मानिन्छ। कोरोनाबाट बच्न तुलसीको चिया नियमित सेवन गर्नाले लाभ मिल्ने चिकित्सक बताउँछन । कार्तिक महिनामा तुलसीको माला लगाउँदा र एक लाख तुलसी पत्र विष्णुलाई अर्पण गर्दा मनोकाङ्क्षा पूरा हुन्छ भन्ने विश्वास छ। गरुड पुराणमा उल्लेख भएअनुसार यस महिनामा एउटा तुलसी पत्र भगवान् विष्णुलाई अर्पण गर्दा १० हजार गाई दान गरे बराबरको फल मिल्दछ।
आजको दिन अन्न खान नहुने भएकाले सखरखन्ड, पिँडालु र वनतरुल उसिनेर फलाहार गरिन्छ। यसरी व्रत गरेमा पापको नाश भई पुण्य वृद्धि हुने र मोक्ष प्राप्ति हुन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास छ। ठूलो एकादशी पनि भनिने आजको एकादशी व्रतले हजार अश्वमेध यज्ञ तथा राजसूय यज्ञ गरे बराबरको फल पाइने शास्त्रीय मान्यता छ। कार्तिक महिनामा भगवान् विष्णुलाई भक्तिपूर्वक सम्झी गरिएको स्नान, दान, जप र होमले फल पाइने एवम् सय जन्मका पापबाट मुक्ति मिल्ने प्रसङ्ग विभिन्न ग्रन्थमा वर्णन गरिएको छ।
‘हिंसा विरुद्ध लड्न हामी सधैं तत्पर छौ ’
Tags: No Comments
मकवानपुर/ “लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको प्रतिवद्धता, व्यक्ति, समाज र सबैको ऐक्यवद्धता” भन्ने नाराका साथ लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध १६ दिने अभियान २०२० बुधबारबाट सुरु भएको छ ।
अभियानको सुरुवात गर्दै मकवानपुरका अधिकारकर्मीहरुले लैङ्गिकताको आधारमा कुनै पनि हिंसा स्वीकार्य नहुने बताएका छन् । लैङ्गिक हिंसाको विरुद्ध आफूहरु सधैं लागि परिरहदा पनि हिंसाका डरलाग्दो रुप देखिने क्रम बढीरहेको प्रति अधिकारकर्मीहरुले दुख व्यक्त गरेका छन् । “कुनै पनि लाभको आशा नराखि वर्षैभरी हामी अधिकारकर्मीहरु खटिरहेका छौं, तर जघन्य प्रकारको हिंसाका घटनाहरु भैरहेका छन्, हामी त्यसको घोर निन्दा गर्दछौ” जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुर उपप्रमुख भगवती पुडासैनीले भनिन् ।
अभियानको पहिलो दिन स्कुटर / मोटरसाइकल -यालीपछि आयोजित दीप प्रज्वलन कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएकी हुन् । जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुर, हेटौंडा उपमहानगरपालिका, अन्तरपाटी महिला सञ्जाल मकवानपुरको समन्वय तथा मानव अधिकार संरक्षण तथा मानव बेचबिखन विरुद्धको संजाल समूह मकवानपुरको आयोजनामा कार्यक्रम गरिएको थियो ।
कार्यक्रममा संजाल समूह संयोजक आरती पाठकले हिंसात्मक घटनाहरु हुँदा स्थानीय तहहरु जिम्मेवारी वहनमा कमजोर देखिएको बताइन् । विशेषगरी बालिका तथा महिलामाथि भएको जघन्य प्रकारको हिंसाको पीडामा परेकाहरुलाई अभिभावकत्व ग्रहण गर्न स्थानीय तहहरु लागि नपरेको उनले बताइन् ।
हेटौंडा–४ हुप्रा चौरबाट सुरु भएको -याली बुद्धचोकमा दीपावली गरेर समापन गरिएको थियो । यसैगरी अभियानको पहिलो दिनमा नै हेटौंडा पमहानगरपालिकाको आयोजनामा हेटौंडा–४ सुस्मिता चोकमा पनि दीपावली गरिएको हाे ।

केही महिना अगाडि घरेलु हिंसापछि हत्या गरिएकी सुस्मिता थापाको आत्माको चिर शान्तिको कामना तथा स्मरणमा दीपावली गरिएको हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपप्रमुख मिनाकुमारी लामाले बताइन् । लैङ्गिकताको आधारमा हुने सबै प्रकारको हिंसाको विरुद्ध लड्न आफूहरु सधैं तत्पार रहेको उपप्रमुख लामाले बताइन् । “हिंसाको विरुद्धमा कानूनी बाटोमा हामी सधैं एक छौ” लामाले भनिन् ।

अभियानको पहिलो दिन लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको प्रतिक सेतो रिवन पनि विरतण गरिएको थियो । यस्तै अभियान बारे सचेतना प्रचारप्रसार गर्ने उद्देश्यले तयार पारिएको स्टिकर समेत वितरण गरिएको थियोे । ‘म हिंसा गर्दिन, म हिंसा सहन्न, म हिंसाको प्रतिकार गर्छु’ भन्ने सन्देश छापिएको स्टिकरहरु निजी तथा सार्वजनिक सवारी साधन, सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयहरुमा वितरण गरिएको हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला विकास अधिकृत विष्णुकुमारी लामिछानेले बताइन् ।




मकवानपुर / हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपप्रमुख मिना लामाले महिलाको सवालमा गैससहरुले गरेको काम प्रभावकारी भएको बताएकी छन् । स्थानीय निकायहरुका उपप्रमुखहरुको लागि अझैसम्म बलियो पहुँच पुर्याउन संघर्ष आवश्यक रहेको उनले बताइन् ।
नारी सिप सिर्जना केन्द्र हेटौंडाले आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा उपप्रमुख लामाले यस्तो बताएकी हुन् । “भोलिको दिनमा महिलालाई स्थानीय निकायको प्रमुख बनाउनको लागि सिकाई र शिक्षण अझै जरुरी छ” लामाले भनिन् । नेपालमा महिला नेतृत्वको परिवर्तनकारी नेतृत्व कार्यक्रम बारे छलफल कार्यक्रममा उनले यस्तो बताइएकी हुन् । नारी सीप सिर्जना केन्द्रको आयोजना तथा अस्फाम नेपालको साझेदारीमा महिलाको नेतृत्व विकासको लागि आगामी दिनमा के कस्ता कार्यक्रम गर्ने भन्ने बारेमा छलफल गरिएको थियो ।
जनप्रतिनिधिहरुको अनुभव, चुनौती, आदन प्रदान गर्ने भाषण कलाको विकास गर्ने, राजनीतिमा महिलाको नेतृत्व बढाउनको लागि तालिम प्रदान गर्ने, जनप्रतिनिधि महिलाको लागि साथी सहयोग कार्यक्रम सिकाई केन्द्रको स्थापना तथा हस्तान्तरण कार्यक्रम रहेको नारी सीप सिर्जना केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक चिरञ्जीवी पौडेलले बताए । निर्वाचित जनप्रतिनिधि महिलाको सन्जालिकरण, क्षमता विकास कार्यक्रम, लैङ्गिक मापदण्डको आधारमा महिला अधिकार र नेतृत्वको बिषयमा नेतृको परिवारको पुरूष सदस्यहरुसँग अन्तरक्रिया कार्यक्रम गर्ने तयारी रहेको नारी सिक सिर्जना केन्द्र अध्यक्ष सरस्वती बर्तौलाले बताईन ।
कार्यक्रम मनहरी गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला बिष्टले मनहरी गाउँपालिका बालमैत्री स्थानीय तह भएकोले टोल टोलमा महिला बालबालिका लक्ष्यित कार्यक्रम रहेको बताइन् । जनप्रतिनिधि महिलाको क्षमता विकासको लागि पालिकाभित्र कार्यक्रम माग गरिएको छ,तर लागू गराउन भने समस्या भएको उनले बताइन् ।
पालिकाले नै न्याय सम्पादनको अनुभव आदन प्रदान गर्न जरुरी रहेको उपाध्यक्ष विष्टले बताइन् ।
“हामी आफैं न्यायिक समिति संयोजक, हामी नै न्यायको खोजीमा कहाँ जाने भन्ने अवस्था छ” उनले भनिन् “महिला बालबालिकाको समस्या चरम बन्दै आएको छ ।” पालिका स्तरको कार्यक्रम व्यवहारिक बन्न नसकेको उनले बताइन् । समस्याको निकास दिन जनप्रतिनिधिको सन्जालिकरण गर्नु जरुरी रहेकोले यो कार्यको तयारी भएको नारी सिप सिर्जना केन्द्रकी अध्यक्ष बर्तौलाले बताइन् ।
परियोजनाको फोकल पर्सन कल्पना बिश्वकर्माले स्वागत गरेको कार्यक्रममा थाहा नगरपालिकाका उप मेयर खड्ग गोपाली, इन्द्र सरोवर गाउँपालिका उपाध्यक्ष उमाकुमारी लामा, राक्सिराङ्ग गाउँपालिका उपाध्यक्ष निर्मला हिमडुङ, मकवानपुरगढी गाउँपालिका वडा ३ का अध्यक्ष भागवत घिमिरे, भिमफेदी गाउँपालिका वडा ६ का अध्यक्ष सिताराम थापालगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।


लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको अभियानमा विभिन्न कार्यक्रम गरिने
Tags: 2 Comments
मकवानपुर / लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरेर मनाईने तयारी गरिएको छ ।
हरेक वर्ष २५ नोभेम्बरबाट १० डिसेम्बरसम्म १६ दिन मनाइने लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियानको तयारी सम्बन्धमा आज आइतबार जिल्ला समन्वय समिति र हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा सरोकारवालाहरुको बैठकले विभिन्न निर्णय गरेको छ ।
आइतबार जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरमा लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान मनाउने सन्दर्भमा बसेको बैठकमा जिल्लाका स्थानीय तहहरु र सरोकारवाला संघ संस्थाको सहभागितामा विभिन्न कार्यक्रम गर्ने तयारी गरिएको हो ।
जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका प्रमुख रघुनाथ खुलालको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले जिल्ला स्तरीय र स्थानीयतह स्तरमा विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरेर दिवस मनाउने निर्णय गरेको छ । बैठकले प्रत्येक स्थानीयतहहरुमा सामाजिक दुरी कायम गरेर कम्तिमा एउटा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र उक्त कार्यक्रममा सामाजिक संघ संस्थाहरुले सहभागिता जनाउने निर्णय गरेको जिसस प्रमुख खुलालले जानकारी दिए ।
“लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको प्रतिवद्धता, व्यक्ति, समाज र सबैको ऐक्यवद्धता” भन्ने नाराका साथ यस वर्ष मनाउन लागिएको १६ दिने अभियानमा पहिलो दिन नोभेम्वर २५ तारिकमा जिल्ला स्तरिय स्कुटर -याली, सेतो रिवन वितरण एवम् दीप प्रज्वलन कार्यक्रम गरिने भएको छ । सोही दिन अभियानको नारा अंकित स्टिकरहरु वितरण कार्यक्रम पनि राखिएको हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपप्रमुख मिना कुमारी लामाले बताइन् । नारा अंकित स्टिकरहरु नगरको सबै सरकारी तथा सामाजिक संघसंस्था, निजी तथा सार्वजनिक यातायातहरुमा टाँसेर जनचेतना अभिवृद्धिको लागि अभियान गर्न लागेको उपप्रमुख लामाले बताइन् । “कोरोना प्रकोपको अवस्था छ, तै पनि स्वास्थ्य सजकता अपनाउँदै विभिन्न कार्यक्रम गर्ने तयारी गरेका छौ” उपप्रमुख लामाले भनिन् ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका, मानव अधिकार संरक्षण तथा मानव वेचविखन बिरुद्धको सञ्जाल, जिल्ला समन्वय समिति, अन्तरपार्टी सञ्जाल, सञ्चारिका समूह तथा अन्य सरोकारवाला संघसंस्थाको सहभागीतामा अभियान अन्तरगत विभिन्न कार्यक्रम गरिने तयारी गरिएको सञ्जाल संयोजक आरती पाठकले बताइन् ।
अभियान अन्तरगत हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले अपाङ्गता भएका २५ जनालाई निःशुल्क ह्वील चेयर वितरण गर्ने तयारी गरेको छ । यसैगरी अभियान अन्तरगत हिंसा बिरुद्ध रोड व्यानर तयार गरि १६ दिनसम्म व्यानर प्रदर्शन गर्ने, हिंसा बिरुद्ध साहित्यिक कार्यक्रम, रेडीयो संवाद, नगरको विभिन्न वडाहरुमा सचेतना कार्यक्रम तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम गर्ने तयारी भएको हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला विकास अधिकृत विष्णुकुमारी लामिछाने बताइन् ।
यसैगरी मकवानपुरबाट विगत ९ वर्षदेखि निरन्तर प्रकाशित सहीखबर साप्ताहिकले विगतको वर्षहरुमा जस्तै यसवर्ष पनि लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान अन्तरगत रहेर समाचार, लेख, अन्तर्वाता तथा सचेतनामुलक जानकारीहरु समेटेर कम्तिमा १८ पृष्ठको लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध १६ दिने अभियान विशेषाङ्क प्रकाशन गर्ने भएको छ ।
यस्तै जिससले अभियान अन्तरगत समिक्षा तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम सञ्चालन तयारी गरेको पुडासैनीले बताइन् । बैठकमा जिल्ला समन्वय अधिकारी आनन्दराज पोखरेल, मकवानपुरगढी गाउँपालिका उपाध्यक्ष हर्कमाया रुम्बा, भीमफेदी गाउँपालिका उपाध्यक्ष पार्बती रानालगायतले सामाजिक सचेतनाको पाटोलाई विशेष ध्यानमा राखेर अभियान जारी राख्नु पर्ने बताए ।

मकवानपुर / मकवानपुर जिल्लाकाे बागमति गाउँपालिकामा एक जना बालिकाकाे शव भेटीएकाे छ । बागमति गाउँपालिकाको वडा नंबर ७ को लामिटारमा ४ वर्षीया बालिका रुविना पाख्रिनको शव फेला परेकाे हाे ।
हिजाे बुधबार साँझबाट बेखर भएकी बालिकाकाे केही घण्टामै शव फेला परेकाे हाे । बालिकाको हत्या भएको आशंका गरिएकाे छ । वडा अध्यक्ष दिल्लीप्रसाद घोरसाईनीका अनुसार बालिका साँझ ६ बजे बाट हराएकी थिइन् भने १ घण्टामै मृत भेटिएकी थिइन् ।
शरिरको विभिन्न भागमा चोटपटक देखिएकाे घाेरसाइनीले बताए । बालिकाको शव पोस्टमर्टमको लागि हेटौंडा पठाईएको उनले बताए ।