मकवानपुर । मकवानपुरमा शनिबार ६२ जना काेराेना संक्रमित थपिएका छन् । पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६२ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएको उक्त संख्या थपिएकाे हाे । यससंगै जिल्लामा संक्रिय कोरोना संक्रमितको संख्या ३ सय ६४ जना पुगेको छ ।
९४ जनाले पीसीआर विधिबाट परीक्षण गर्दा ६२ जनामा कोरोना पोजेटिभ देखिएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका ६१ जना र मकवानपुरगढी गाउँपालिकाका १ जनामा काेराेना संक्रमण भएकाे कार्यालयले जनाएको छ ।
मकवानपुरमा संक्रिय संक्रमितमध्ये ४ जना अस्पतालमा र ३ सय ६० जना घरमै उपचाररत छन् ।
यसैगरी पछिल्लो २४ घण्टामा नेपालमा ४ हजार ६ सय ३६ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ ।स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार १० हजार ४ सय १२ पीसीआर परीक्षणमा ३ हजार ७ सय ३ जना र ४ हजार १ सय ४४ एन्टिजेन परीक्षणमा ९ सय ३३ जनामा कोरोना संक्रमण भएको हो ।
पछिल्लफो २४ घण्टामा ३ सय ५० जना कोरोना संक्रमणमुक्त भएका छन् भने कोरोना संक्रमणबाट ४ जनाको मृत्यु भएको छ । हाल देशभर कोरोना भाइरसका सक्रिय संक्रमितको संख्या २१ हजार ५ सय ८४ पुगेको मन्त्रालयले जनाएका छ ।
सक्रिय संक्रमितमध्ये २० हजार ५ सय ३६ जना होम आइसोलेसनमा र १ हजार ४८ जना संस्थागत आइसोलेसन अर्थात अस्पतालमा छन् ।
निर्वाचन आयोगले स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि वातावरण बनाउन राजनीतिक दलमार्फत सरकारलाई कूटनीतिक दबाब दिएको छ । जनप्रतिनिधि रिक्त हुने अवस्था आए कम्तीमा ७२ प्रकारका सेवा स्थानीय तहमा प्रभावित हुने दलमार्फत आयोगले भनेको छ ।
आयोगले शुक्रबार कान्तिपथस्थित केन्द्रीय कार्यालयमा सर्वदलीय बैठक आयोजना गर्दै आगामी ५ जेठबाट स्थानीय तहको पाँचवर्षे कार्यकाल समाप्त हुने र त्यसले सेवा प्रवाहमा असर गर्ने भन्दै तत्काल निर्वाचनको मिति तय हुनुपर्ने भनेको हो । बैठकमा विभिन्न १६ राजनीतिक दलका प्रतिनिधि सहभागी थिए ।
बैठकका क्रममा आयोगले दलका प्रतिनिधिमार्फत संविधान र निर्वाचन कानुनमा म्याद सकिएपछि स्थानीय तहलाई ब्युँताउने प्रावधानसमेत नरहेको भन्दै जति सक्दो छिटो निर्वाचनको मिति तोक्नुको विकल्प नभएको बताएको छ । आयोगले ९ पुसमा नै १४ र २२ वैशाखको मिति सरकारसमक्ष प्रस्ताव गरिसकेको छ । तर, सरकारले भने स्थानीय तहको निर्वाचनको विषयमा थप निर्णय लिएको छैन ।
आयोगले निर्वाचनका लागि १ सय २० दिन आवश्यक पर्ने भए पनि तोकिएको मितिमा निर्वाचन गर्न पनि कम्तीमा १ सय दिन मात्रै रहने हुँदा सरकारले मिति तोक्नेतर्फ तत्काल ध्यान दिनुपर्ने भनेको हो ।
दलहरूसँगको छलफलमा आयोगले स्थानीय तहको कार्यभार प्रदेश र संघीय सरकारले सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने संवैधानिक एवं कानुनी प्रावधान नरहेको र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ मा जननिर्वाचित पदाधिकारीबाहेक अन्य कुनै तवरले स्थानीय सरकार सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको वैकल्पिक व्यवस्था नभएको पनि स्पष्ट पारेको छ । आयोगका प्रवक्ता शालिग्राम शर्मा पौडेलले आयोगले राष्ट्रिय सभा निर्वाचन, निर्वाचनका लागि गरिरहेको तयारी र स्थानीय तहको निर्वाचनका सम्बन्धमा दलहरूसँग छलफल गरेको बताए ।
उनले स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि माघको पहिलो साताभित्रै मिति तय हुनुपर्ने भन्दै अन्यथा निर्वाचनका लागि तयारी नपुग्नेतर्फ दलहरूलाई सचेत गराइएकोसमेत जानकारी दिए । ‘नगरपालिकाका प्रमुख, गाउँपालिकाका अध्यक्ष र स्थानीय तहका वडा अध्यक्षले गर्ने सबै सिफारिसलगायतका कम्तीमा ७२ महत्वपूर्ण कार्य ठप्प हुँदा सेवा प्रवाह अवरुद्ध हुन जाने देखिएको’ बैठकपछि आयोगका प्रवक्ता पौडेलद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।
आयोगले समयमा निर्वाचन नभए लोकतन्त्रको जग खल्बलिने, सरकारप्रति जनताको विश्वास कम हुँदै जाने र संघीय शासन प्रणालीप्रति जनमानसमा नकारात्मक प्रभाव पर्न जाने भन्दै आयोगले त्यस्तो अवस्था आउन दिन नहुनेतर्फ ध्यान दिइनुपर्ने भनेको छ । बैठकमा आयोगले १२ माघमा हुने राष्ट्रिय सभा निर्वाचनका लागि निर्वाचन कार्यतालिका र निर्वाचन कार्यक्रम स्वीकृत भई सञ्चालनमा रहेको जानकारी दिएको छ ।
यस्तै, राष्ट्रिय सभा निर्वाचनका लागि नौ दलका तर्फबाट ४३ उम्मेद्वारबीच प्रतिस्पर्धा हुनेसमेत आयोगले भनेको छ । निर्वाचनका लागि ५ सय ३२ जना प्रदेशसभा सदस्य र १ हजार ४ सय ९३ जना गरी कुल २ हजार २५ मतदाताले निर्वाचनमा भाग लिने आयोगले जनाएको छ ।
राष्ट्रिय सभामा १९ पदका लागि निर्वाचन हुँदै छ । आयोगले बोलाएको सर्वदलीय बैठकमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले), नेपाली कांग्रेस, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र), नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी), नेपाल संघीय समाजवादी पार्टी, नेपाल मजदुर किसान पार्टी, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माले), जनता समाजवादी पार्टी, नेपाली जनता दल, नेपाल परिवार दल, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल, जनता समाजवादी पार्टी, विवेकशील साझा पार्टी, राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी, राष्ट्रिय जनमोर्चा र संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चका राजनीतिक दलका प्रतिनिधि सहभागी थिए ।
प्रस्तावित मितिभित्रै दुवै संगठनका आईजीपी फेरिने
निर्वाचन आयोगले स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि प्रस्ताव गरेको १४ र २२ वैशाखको मितिभित्रै दुवै प्रहरी संगठनको नेतृत्व परिवर्तन हुने भएकाले त्यसबाट पर्न सक्ने असर’bout समीक्षा हुनुपर्ने देखिएको छ ।
निर्वाचनकै बेला निर्वाचनको पहिलो घेरामा रहने नेपाल प्रहरी र दोस्रो घेरामा रहने सशस्त्र प्रहरीका प्रमुख १८ वैशाखमा एकै दिन अनिवार्य अवकाशमा जानेछन् । नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक (आईजीपी) शैलेश थापा क्षेत्री ३० बर्से सेवा अवधिका कारण १८ वैशाखमा अनिवार्य अवकाशमा जानेछन् । थापा २८औं प्रहरी महानिरीक्षकका रूपमा २४ असार २०७७ मा नियुक्त भएका थिए ।
उनी १९ वैशाख २०४९ मा प्रहरी निरीक्षकबाट प्रहरी सेवामा प्रवेश गरेका हुन् । क्षेत्रीपछि एआईजी विश्वराज पोखरेल र सहकुल थापामध्येबाट एक जना आईजीपी बन्नेछन् । सशस्त्र प्रहरीका आईजीपी शैलेन्द्र खनालले भने आगामी २८ चैतमा आईजीपीको चारबर्से पदावधिका कारण अनिवार्य अवकाश पाउँदै छन् ।
यसैगरी, सशस्त्र प्रहरी प्रमुख खनालले २९ चैत २०७४ बाट नेतृत्व लिएका थिए । उनी पनि १९ वैशाख २०४९ बाट नै प्रहरी निरीक्षकबाट प्रहरी सेवामा प्रवेश गरेका हुन् । ३० बर्से सेवा अवधि पूरा हुनु तीन साताअगावै अवकाशमा जाने हुनाले उनकै ब्याचका एआईजी पुष्पराम केसी र रामशरण पौडेलमध्ये एक जना थोरै समयका लागि सशस्त्रको नेतृत्वमा पुग्ने छन् ।
तर, यी दुवै जना ३० बर्से सेवा अवधिका कारण नेपाल प्रहरीका आईजीपी क्षेत्रीसँगै अनिवार्य अवकाशमा जानेछन् । त्यसैले निर्वाचनकै बेला सरकारले नयाँ आईजीपी नियुक्त गर्नुपर्ने हुन्छ । सशस्त्रमा भने अहिलेकै अवस्थामा १९ वैशाखपछि राजु अर्याल र नारायणदत्त पौडेलमध्ये एक जना नेतृत्वमा पुग्नेछन् ।
यद्यपि, सशस्त्रमा एआईजीको दरबन्दी थप्ने खेल भइरहेकाले यसै भन्न सकिने अवस्था छैन । आगामी २६ माघअगावै एआईजीको दरबन्दी थप गरिएको अवस्थामा खड्क राई र मन्दीप श्रेष्ठमध्ये एक जना नेतृत्वमा पुग्नेछन् । दरबन्दी थप नभएको अवस्थामा २६ माघकै दिन दुवै डीआईजी अवकाशमा जानेछन् ।
तोकिएकै मितिमा निर्वाचन भएको अवस्थामा निर्वाचन आचारसंहिता जारी हुने र त्यसले नयाँ प्रहरी प्रमुख नियुक्त गर्न सरकारलाईसमेत सहज हुँदैन । निर्वाचन आयोगका एक उच्च तहका अधिकारी भने निर्वाचनलाई सहज बनाउन सरकारलाई आचारसंहिता जारी भएकै अवस्थामा समेत आयोगले सहजीकरण गरिदिने बताउँछन् । ‘सुरक्षा निकायका प्रमुखबिना निर्वाचन हुँदैन, त्यस्तो अवस्थामा आचारसंहिता जारी हुँदा पनि आयोगले सरकारलाई सहजीकरण गरेर बाटो खोलिदिन्छ,’ आयोगका ती अधिकारीले राजधानीसँग भने । राजधानी दैनिकबाट

हुन त म त्यस्तो बडेमानकाे कुनै साहित्यकार अर्थात समिक्षाकार हाेइन । ” बाउ आमाले खेती गरेछन् यति ” भन्दै आफ्नै सृष्टितिर मात्र दृष्टि दिने मानव जातिको एउटा सजिव आकार हुँ । जब हास्यव्यङ्गयकार गाेविन्द पाैडेल एसिडद्वारा लिखित हास्यव्यङ्गय निवन्ध सङ्ग्रह “गिलासवाद ” सरसर्ति पढेँ। तब मेरो मथिङ्गलमा धेरै कुराहरू गढेका हुँदा उक्त कृतिका सम्बन्धमा केही काेर्न जमर्को गरेको हुँ ।
पिता भाेला प्रसाद पाैडेल र माता रमा पाैडेलकाे संयुक्त लगानीबाट मिति २०३८।५ ।२७ गते कैलाश- ४ मकवानपुरमा पैदा हुनु भएका पाैडेल हाल मनहरी- ७ मा बसाेबास गर्दै आउनु भएको छ। पेशाले श्री राष्ट्रिय राेटरी माध्यमिक विद्यालयमा प्रधानाध्यापककाे जिम्मेवारी सम्हाल्दै आउनु भएका पाैडेल गाउँबेसी सञ्चार मञ्च मनहरी सामुदायिक रेडियोका अध्यक्ष, सिस्नुपानी नेपाल, मकवानपुरकाे सचिव एवं मृगतृष्णा साहित्य डबली, थाहादर्शन साप्ताहिक,साहित्य संगम मकवानपुर लगायत बिभिन्न साहित्यिक संघ सस्थाहरूमा आवद्ध रहनु भएको छ ।
“एसिड” उपनामबाट चर्चित पाैडेलका प्रस्तुत हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रहमा- “गिलासवाद, पत्रकार मितज्यूकाे प्रत्यक्ष प्रसारण, एल्बम निकाल्ने धुनमा, सक्कलीदेखि सावधान, वनदेवी माईकी जय, यमलाेकमा सहिद सम्मेलन, सन्चै छ बाँच्या छ, राजनीतिकाे रन्काे,याे अध्यक्षहरूकाे देश, चर्पी: आनन्दालय,गाेर्खालीकाे कपाली तमसुक,कवि चिन्तामणिका कविता,फेसबुक फेहरिस्त, बिमाको झमेला,सेटिङ,भुइँमान्छे र पाैड्याल बाजे कान्तिपुरमा समेत गरी सत्र वटा निबन्धहरू समावेश गरिएका छन् ।
प्रत्येक निबन्धका पाेकालाई फुकाउन रहर लागेको थियोे तर अलि लामो हुने भएको हुँदा थाेरै पाेका मात्र फुकाउने ठहर गरेको हुँ ।हास्यब्यङ्गय लेखनी एक चुनाैतीपूर्ण शैली हाे। सिधा नभै घुमाएर विकृतिमाथि भैली खेल्नु पर्ने हुन्छ । अर्थात समाजमा सदियाैदेखि दराेसंग जराे गाडेकाे विसङ्गति वा कुरूपतालाई खराे पाराले आरा लगाएर रेट्न ब्यङ्गय लेखनीकाे मूल औजारकाे रूपमा रहेको हास्यरसकाे पाइन लगाउन र पाठकहरूकाे मनभित्रैदेखि जगाउन सक्नुपर्ने हुन्छ। यस मामिलामा पाैडलजी अत्यन्त सफल रूपमा देखापर्नु भएको छ ।
समग्र पुस्तककाे प्रतिनिधित्व गरेको “गिलासवाद” निबन्ध मार्फत गिलासवाद संविधान भन्दा माथि छ । राज्यभन्दा महत्त्वपूर्ण छ। ऐन कानुनले वर्जित गरेको विषय पनि गिलासहरू जुधाएर भुस बनाइन्छ । राज्यका जति नै सबल नीतिहरू किन नहुन् एकैरातमा फासफुस बनाइन्छ। समाजवाद, साम्यवाद,पुँजीवाद आदिकाे वादविवाद भन्दा गिलासवाद उच्च स्थानमा रहेकोले यसलाई प्राप्त गरेपछि अरू वाद/विचार/ दर्शन सब फिका लाग्छन् । परलाेककाे गीत गाउने अध्यात्मवाद, प्रत्यक्ष वस्तुसंग प्रीत लगाउने भाैतिकवाद,जीवनलाई जहिल्यै पछाडिबाट हेर्ने विसङ्गतिवाद,मानवजीवनकाे साैन्दर्य खाेज्ने अस्तित्ववाद भन्दा गिलासवाद विल्कुल फरक रहेकाे तर्क प्रस्तुत गर्दै यसको सिद्धान्त दिनमा भन्दा रातमा चम्किने, प्रायःजसो यहीँ वादमा लम्किने भएकोले यदि संसारमा भुवाजस्तै नरम, कुवा जस्तै गुनिलाे, खुवाजस्तै मिठाे,जुवाजस्तै दाउवाला,हिरामाेती झैँ भाउवाला केही छ भने त्यो गिलासवाद हाे ।
चिया गिलासमा छँदा तातो, पिएपछि चिसो । रक्सी गिलासमा छँदा चिसो पिए पछि तातो हुने हुँदा गिलासवादकाे तापक्रम ताेक्न र यसको मूल्य मान्यता यहि हाे भनी दर्शन ठाेक्न सकिदैन भन्दै समाजका हरेक क्षेत्रमा माैलाएका विकृति र राजनीतिमा देखापरेका विभिन्न वादलाई गिलासवादले निर्देश गरेको तथ्यलाई कथ्य बनाएर शिष्ट भाषामा विशिष्ट ब्यङ्गय प्रहार गर्नु भएको छ । त्यसैगरी बजारमा हजार समानहरू छन् । तर, सक्कली एउटा पनि पाइदैन । सबैतिर नक्कलीकाे मात्र बिगबिगी रहेको छ । चाहे गाउँघरका स्थानीय स्राेतसाधन हुन्, चाहे बजारमा उत्पादित र आयातित साधन। सक्कलीपनकाे छायाँसमेत पाउन छाेडिसक्याे। सबैथाेक नक्कलीतिर माेडिसक्याे ।
व्यापारीका पसलमा रहेका ताेरीकाे तेल नक्कली । त्रिपाल ओढेर चुपचाप बसेका रेल नक्कली, बेसार र खुर्सानीकाे धुलाेमा पेलिएका इटाका कण र फर्निचरकाे धुलाे मिसिएका मरमसला नक्कली। तरकारीहरूमा विषादिकाे प्रयोग,खाध्य सामाग्रीहरूमा विभिन्न सामान मिसावट, मूलकाे पानी खाने तिर्खा अहिले पेप्सी र काेकमा परिणत भएका, खल्तीमा मकै भटमास बाेक्ने र गुन्द्रुक ढिँडाे टाेक्ने हाम्रा आनीबानी अचेल चाउचाउ र चाउमिनतर्फ पल्किएका । हाम्रा भाेकतिर्खा, गासवास, हामीले फेर्ने सास,हाम्रा आन्द्राभुँडी, लादी र गिदी मात्र हाेइन, साेचाइ समेत नक्कली रहेको तिताे यथार्थलाई सक्कलीदेखि सावधान! भन्ने निबन्ध मार्फत चाेटिलाे ब्यङ्गय गर्नु भएको छ ।
जे जसरी मृत्यु भए पनि दल र बलकाे नाराजुलुसकाे आधारमा सहिद घाेषणा गर्ने पछिल्ला चरणहरूम माैलाउदै गएको राजनीतिक संस्कारले लखन थापा,भक्ति थापा, शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा,गंगालाल श्रेष्ठ,दशरथ चन्द जस्ता देश र जनताको लागि बलिदान दिने महान सहिदहरूकाे याेगदान तिरस्कार हुन गएको यथार्थतालाई “यमलाेकमा सहिद सम्मेलन” भन्ने निबन्ध मार्फत यसरी तिखो ब्यङ्गय गर्नु भएको छ:-” दायाँपट्टी एक नम्बर कुर्सीमा बस्ने हाम्रा महान भिरमाैरी सहिद हुन् । उनी गुलियो मह हसुर्ने लाेभमा मह काढ्न जाँदा प्रतिगमनकारी तत्व माैरीहरूले गुरिल्ला शैलीमा आक्रमण गर्दा भिरबाट गुल्टेर सहिद भएका थिए ।यसैगरी दाेस्राे नम्बर कुर्सीमा बस्ने कुखुरे सहिद हुन् ।
कुखुरा चाेरेर भाग्न लाग्दा कुखुरा मालिकले उनलाई परमधाम पुर्याएका थिए । कालाे टाेपी लगाएर तेस्रो नम्बर कुर्सीमा बस्ने गँगटे सहिद हुन् । माछा मार्न खाेलामा गए तर नभेटेपछि गँगटा मार्न व्यस्त भए। त्यसै समयमा एक्कासि खाेलामा अराजक किसिमले बाढी आउँदा उनको प्राण पखेरू उडेको थियो । कालो झाेला बाेकेर मञ्चमा आसिन मित्रचाहिँ सहिद बिजुलीप्रसाद हुन् । उनी बिजुली चाेर्दै गर्दा आफ्नै ज्यानमा करेन्ट सर्ट भई ज्यान गुमाएका थिए । यता राताे फेटा बाँध्ने युवकचाहिँ युद्धमा दुस्मन देखेपछि कट्टुमा पिसाब खुस्काएर भाग्दा अाफ्नै पिसाबमा चिप्लिएर भिरबाट गुल्टिएका थिए । उता झुस्स दाह्री पाल्ने खाटी मित्रचाहिँ छिप्या बाेकाकाे हाड घाटीमा अड्केर अस्पताल लादालादै बाटोमै सहिद भएका थिए । बिचमा ढाका टाेपी लगाएर मुडुल्लाे टाउको छाेपी बस्ने साथीचाहिँ अस्पताल पुगेपछि सहिद भएका थिए । बिचरा डाक्टर साबले अप्रेसन गर्दा पाठेघर झिक्न खाेजेछन् । लाेग्नेमान्छेकाे पाठेघर खाज्दाखाज्दै उनी परमधाम दाैडिएका थिए।
…”यसैगरी राम्रो राजनीतिकर्मी नभए पनि याे मुलुकमा राजनीतिकाे सरगर्मी भने हलक्क बढेको। डाङ्ग्रेकाे अाङमा वायु चढे झैँ राजनीतिक रङ सम्पूर्ण देशवासीकाे शिरमा विराजमान भएको।यहाँ लाेग्ने स्वास्नकाे सिद्धान्त फरक, दल फरक । बाउ र छाेराकाे अादर्श अलग, दल अलग रहेको। मन्तव्य एकातिर अनि गन्तव्य अर्कोतिर रहेको विकृतिपूर्ण राजनीतिलाई ” राजनीतिकाे रन्काे ” नामक निबन्ध मार्फत र देशमा चुनावकाे माहोल छाउँदा नेताकाे अघिपछि झिँगा धपाउनेदेखि सिनाे चपाउनेसम्म, झण्डा उठाउन र नारा घन्काउन मात्र हाेइन परिआए आगाे दन्काउन पनि भुइँमान्छे नभई हुँदैन ।
तर उनीहरूलाई अप्ठ्यारो परेका दिन सधैं एक्लै हुनुपर्ने, अभावले किचेर सधैं रूनु पर्ने गरिबहरूकाे दयनीय अवस्था र नेतागणहरूकाे दैद्धचरित्रप्रति “भुइँमान्छे ” निबन्ध मार्फत ब्यङ्गयकारले दरिलो ब्यङ्गय प्रहार गर्नु भएको छ । समग्रमा ” गिलासवाद ” निबन्ध सङ्ग्रहभित्र समाबेश भएका अधिकांश निबन्धहरू भरपुर ब्यङ्गयले भरिएका, विशेषगरी राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रमा देखिएका विकृति र विसङ्गति माथि प्रहार गरिएका, अत्यन्त चाेटिला, पाेटिला, सग्ला, अग्ला, रसिला र कसिला हुँदा एक चाेटी पढि दिनु हुन सबैमा आग्रह समेत गर्दछु । अन्तत, असल ब्यक्तिकाे परिचय कसैको चाकरी, चाप्लुसीमा अडिनु भन्दा पनि आफूले गरेको सत्कर्मकाे आधारमा ठडिनु पर्दछ । हास्यब्यङ्गकाे फाँटमा चम्किलो रूपमा उदाउनु भएका र सबैकाे मनमा छाउनु भएका पाैडेलजीका सिर्जनाहरू संसारभर फैलिदै र उचाई अग्लिदै जाउन हार्दिक शुभकामना ।
लेखक गाविन्द पौडेलको हाँस्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङग्रह ‘गिलासवाद’ भदाै ७ गते सोमबार गाईजात्राको अवसर पारेर विमोचन गरिएको हो । सं.
मकवानपुर । नेपाली पात्राे अनुसार १२ महिनामा १२ वटा संक्रान्ति पर्दछ हरेक महिनाकाे १ गतेलाई संक्रान्ति भनिन्छ । तर सवै संक्रान्तिहरुले महत्व राख्दैनन् । बर्षमा २ वटा संक्रान्तिले मात्र विशेष महत्व राख्ने गर्दछ नेपाली हिन्दुहरुमा । साउन महिनाकाे साउने संक्रान्ति र माघ महिनाकाे माघे संक्रान्ति । आज माघ १ गते अर्थात् माघे संक्रान्ति । मुलुकभर विभिन्न कार्यक्रम गरी माघे संक्रान्ति मनाइँदै छ ।
सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने संक्रान्ति भएकाले आजका दिनलाई मकर संक्रान्ति पनि भनिन्छ । माघ १ गतेदेखि उत्तरायण शुरु हुने भएकाले दिनभन्दा रात छोटा हुँदै जान्छन् । धार्मिक मान्यताहरुका अनुसार उत्तरायण शुरु हुने दिनको स्नान, जप, तप, ध्यान साधना, दान आदिलाई पुण्यदायक मानिन्छ । उत्तरायण भएपछि शुभकर्म गर्न उत्तम मानिन्छ । आज स्नान, दान, व्रत, ध्यान गर्ने व्यक्तिले पुण्य प्राप्त गरी मनकामना पूर्ण हुने धार्मिक विश्वास छ ।
आजको दिन पवित्र नदी एवं त्रिवेणीमा स्नान, जप, तप, ध्यान र दान गरी घ्यू, चाकु, तरुल एवं खिचडी खाने गरिन्छ । तरुललाई पुस मसान्तका दिन उसिनेर माघ १ गते खाने परम्परा छ । यी परिकारले जाडोमा न्यानो प्रदान गर्ने भएकाले चिसो समयमा पर्ने पर्वमा ताता परिकार खाने गरिएको हो । यी खानाले त्रिदोष नाश हुने धार्मिक विश्वास छ ।
आजको दिन देवघाट, त्रिशुली, कालीगण्डकी, बागमती लगायतका नदीहरुमा माघ स्नान गर्ने भक्तजनको भीड लाग्छ । यी ठाउँमा आज विशेष मेलासमेत लाग्ने गर्छ । आजका दिन भक्तपुरको तिलमाधव नारायणस्थान लगायतका तीर्थस्थलमा पनि मेला लाग्ने गर्दछ । बिहानै तीर्थस्थलमा गई स्नान गरेर तिल दान गर्नाले सुन दान गरे सरहको पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।
महाभारतको युद्धमा मृत्यु श्ययामा पुगेका भीष्मले इच्छा मृत्युको वरदान पाएअनुसार सूर्य उत्तरायणपछि नै शरीर त्यागेको पौराणिक मान्यता छ । यस अवसरमा पहाडी समुदायमा मान्यजनकाे घरमा जाने टिका ग्रहण गर्ने घीउ चाकु तरुल खिद्राे (खिचडी) प्रसादकाे खाने प्रचलन रहेकाे छ ।
माघे संक्रान्ति वा मकर संक्रान्ति पर्वलाई नेपालका विभिन्न जातजातिले हर्षोल्लास पूर्वक मनाउने परम्परा रही आएको छ । थारू समुदायमा माघी पर्वलाई नयाँ वर्षका रूपमा स्नान, दान, एवं खानपिन र रमाइलो गरेर माघी पर्व मनाउँछन् । मगर समुदायमा यस दिन तीरको निशाना लगाउने खेल प्रचलनमा छ । तराई क्षेत्रमा बसाेबास गर्नेहरुले माघ १ लाई नहान अर्थात् नुहाउने पर्वका रुपमा मनाउँछन् ।
राष्ट्रपति लगायतले दिए माघे संक्रान्ति र माघीकाे शुभकामना
राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले स्वास्थ्य सुरक्षाको मापदण्ड अपनाएर चाडपर्व मनाउन आग्रह गरेकी छन्। माघी र मकर संक्रान्तीको अवसरमा शुभकामना दिँदै राष्ट्रिपति भण्डारीले आ–आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गरी चाडपर्व मनाउन आग्रह गरेकी हुन् ।
यसैगरी प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवाले माघी तथा माघे सङ्क्रान्ति पर्वको अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै विशिष्ट पहिचान भएको याे पर्व सामाजिक सद्भावको उदाहरण भएको बताएका हुन् । माघी पर्वले समस्त नेपालीबीच आपसी सम्बन्ध अझ प्रगाढ बनाउन मद्दत पुग्नेसमेत विश्वास व्यक्त गर्दै उनले पारस्परिक सद्भाव र सहिष्णुताको भावनालाई अझ प्रगाढ र सुदृढ बनाउन प्रेरणा प्रदान हुने बताएका छन् ।
यस्तै बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले आज मनाइदै गरिएको माघे संक्रान्ति पर्व अवसरमा शुभकामना व्यक्त गरेका छन् । भौगोलिक, जातीय र सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण देश नेपालमा माघे संक्रान्तिलाई उत्साहपूर्वक मनाउने समुदायका लागि प्रदेश प्रमुख शर्माले शुभकामना व्यक्त गरेका हुन् । शुभकामना सन्देश जारी गर्दै प्रदेश प्रमुख शर्माले सबै समुदायले मनाउने चाडपर्वहरु राष्ट्रिय पर्व भएको उल्लेख गरेका छन् । उनले शुभकामना सन्देशमा भनेका छन्,‘यस्ता पर्वहरुले हामी नेपालीलाई सहिष्णुतापूर्वक एउटै सुत्रमा बाँध्ने काम गरेको छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश अन्तरगतका चेपाङ जाति बसाेबास गर्ने क्षेत्रमा कोभिड खोप अभियान प्रभावकारी बनाइने भएकाे छ । मकवानपुर सहित चेपाङ बाहुल्य क्षेत्रमा कोभिडविरूद्धको खोप अभियान प्रभावकारी बनाउन बागमती प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्री निमा लामाले छलफल गरेका छन् ।
बागमती प्रदेशका चेपाङ बाहुल्य क्षेत्रमा कोभिड-१९ विरूद्धको खोप लगाउने दर कम पाइएपछि मन्त्री लामाले त्यस समुदाय र क्षेत्रका अगुवाहरूसँग छलफल थालेका छन् । मन्त्रालयमा शुक्रबार मकवानपुरका चेपाङ बाहुल्य क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूसँग कोभिड खोप अभियान प्रभावकारी बनाउन छलफल गरेका हुन् ।
मन्त्री लामाले चेपाङ बाहुल्य क्षेत्रमा खोप लगाउने दर कम रहेकाले खोप अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन सहकार्यका लागि आग्रह गरेका छन् । उनले कोरोनाको जोखिम न्यूनीकरणका लागि खोप अत्यावश्यक रहेकोले खोपबारेको भ्रम हटाउन त्यस क्षेत्रका नागरिक समाज, जनप्रतिनिधि, सामाजिक अगुवा लगायतले अभियानको महत्वबारे प्रचारप्रसार गर्नुपर्नेमा जोड दिए । प्रदेश सरकार खोप लिएर समुदाय तहमै पुग्न तयार रहेकोले चेपाङ बाहुल्य क्षेत्रमा सबैको सहयोगमा लक्ष्यमा पुग्ने उनले विश्वास व्यक्त गरे ।
कार्यक्रममा बागमती प्रदेशका भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री सन्तबहादुर चेपाङले चेपाङ बाहुल्य क्षेत्रमा गाउँपालिकास्तरमा स्वास्थ्य शिविर गर्ने, चर्चमा खोप अभियान चलाउने, खोपको सकारात्मक पक्षबारे प्रचारप्रसारमा जोड दिने, विपन्न चेपाङफ तामाङ र दलित बर्गलाई लक्षित गरेर सहयोग अभियानसहित खोप अभियान चलाउने जस्ता काम गरेर खोप अभियानलाई प्रभावकारी बनाउनु पर्नेमा जोड दिए ।
संविधानसभा सदस्य गोबिन्दराम चेपाङले त्यस क्षेत्रमा चेतनाको अभाव र खोपबारे नकारात्मक प्रचार रहेकाले यसलाई चिर्दै खोप लगाउने दरले बढाउन आफुहरूले सहजिकरण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । चेपाङ संघका केन्द्रीय सदस्य खेम चेपाङले खोप लगाउने दरलाई चेपाङ समुदायमा बढाउन आफुले संघका सबै जिल्लाका इकाईमार्फत सहजिकरण गर्ने बताए । उनले बिद्यालय, चर्च, स्वास्थ्य इकाई, वडा कार्यालय, चर्च जस्ता स्थानमा अभियान चलाउनुपर्नेमा जोड दिए ।
छलफलमा चेपाङ संघ मनहरीका अध्यक्ष प्रकाश चेपाङ, मनहरी गाउँपालिका ख्रिष्टियन समाजका सचिव बिष्णु मोक्तान, चेपाङ संघ राक्सिराङ अध्यक्ष सोम चेपाङ लगायतले अभियानलाई सफल बनाउन आफुहरूले समुदाय तहसम्म सकारात्मक प्रचारप्रसार गरि सहयोग गर्ने बताए ।