मकवानपुर । मकवानपुर जिल्लामा थप ९१ जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) संक्रमण पुष्टि भएको छ । जिल्लामा आइतबार ९१ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
जिल्लामा पछिल्लो २४ घण्टामा ३८ जनाको पीसीआर परीक्षण गर्दा १२ जनामा र १ सय ३२ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा ७९ जना गरी ९१ जनामा कोरोना पुष्टि भएको हो । संक्रमण पुष्टि हुनेमा सबैभन्दा धेरै हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका २६ जना रहेका छन् ।
यसैगरी, थाहानगरपालिकाका १९ जना, मकवानपुरगढी गाउँपालिकाका १५ जना, मनहरी गाउँपालिकाका २२ जना, भीमफेदी गाउँपालिकाका २ जना र बकैया गाउँपालिकाका ७ जना रहेका छन् । यससँगै जिल्लामा कोरोना संक्रमण पुष्टि हुनेको कूल संख्या १७ हजार ६३ जना पुगेको छ ।
यस्तै, जिल्लामा पछिल्लो २४ घण्टामा २० जना संक्रमणमुक्त भएका छन् । संक्रमणमुक्त हुनेमा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका १३ जना र मनहरी गाउँपालिकाका ७ जना रहेका छन् । यससँगै जिल्लामा हालसम्म संक्रमणमुक्त हुनेको कूल संख्या १५ हजार ४ सय १५ जना पुगेका छन् । यस्तै, जिल्लामा हालसम्म संक्रमणका कारण १ सय ७० जनाको मृत्यु भएको छ ।
देशभर ६ हजार ४ सय ६२ जना कोरोना संक्रमित
नेपालमा थप ६ हजार ४६२ जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) संक्रमण पुष्टि भएको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा १७ हजार ४ सय ३७ जनाको पीसीआर र एन्टीजेन परीक्षण गर्दा उनीहरुमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले जनाएको छ ।
काठमाडौं उपत्यकामा आइतबार ३ हजार ७ सय ९१ जना कोरोना संक्रमित थपिएका छन् । जसमा काठमाडौंका २ हजार ८ सय ६८, ललितपुर ६ सय २ र भक्तपुरमा ३ सय २१ जना रहेका छन् । मन्त्रालयका अनुसार, यसअघि शनिबार २० हजार १ सय ८७ जनामा परीक्षण गर्दा १० हजार २ सय ५४ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको थियो ।
यस्तै, पछिल्लो २४ घण्टामा १ हजार ४१६ जना संक्रमणमुक्त भएका छन् भने सोही अवधिमा ४ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । हाल देशभर कोरोनाका सक्रिय संक्रमित ७७ हजार ४० पुगेका छन् । देशभर कोरोनाको औसत संक्रमण दर ४१ दशमलव ८ प्रतिशत रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
भेरी अस्पताल, नेपालगन्जको क्वार्टरमा बस्दै आएका २३ वर्षीय धर्मप्रसाद भट्टराईसहित उनका परिवारका ३ महिने छोरा, सासू, जेठानी दिदी गरी ४ जना पौष १५ गते बिहान मृत र अन्य ३ जना बेहोस अवस्थामा फेला परे । त्यस्तै, घटना सुर्खेत तथा काठमाडौंको बागबजारमा समेत घट्यो । चिसो बढेसँगै कोही बाथरुममा, कोही कोठामा त कोहीको सडकपेटीमै मृत्यु भइरहेको छ । यी त हालै घटेको प्रतिनिधि घटना हुन्, यस्ता दुर्घटना लामो समयदेखि जाडो महिनामा हरेक वर्ष घट्ने गर्छन् ।
मेचीदेखि महाकालीसम्म विगत ३ दिनदेखि मौसममा फेरबदल भएको छ र अझै एक सातासम्म रहने पूर्वानुमान जलवायु महाशाखाको छ । पश्चिमी वायुको प्रभावले देशभर आंशिकदेखि सामान्य बदली भई वर्षा, हिमपात, हुस्सू, कुहिरो र शीतलहरले चिसो बढाएको छ । माघ लागेदेखि तराईमधेशमा घाम लागेको छैन । पानीजस्तै शीतलहर छ । बाक्लो हुस्सू र चिसो हावाले मुटु नै हल्लाइरहेको छ । एक जोर न्यानो लुगा नभएर तथा नपाएर गरिब, विपन्न, असहायहरू परालकै सहारामा छन् । पराल, कोइला, दाउरा बालेर आगो ताप्ने, बस्ने तथा पराल नै ओढेर बाँचिरहेका छन् । उनीहरू वास्तवमा ढुंगेयुगको झल्को दिने दयनीय जीवन जिइरहेका छन् । जलवायु परिवर्तन तथा शून्य प्रतिकार्यले यो हविगत कति दिनसम्म रहने भन्नेमा कसैलाई एकिन छैन ।
तराईको दयनीय अवस्था : देशकै सर्वाधिक जनघनत्व बोकेको तराईक्षेत्र जहाँ प्रतिव्यक्ति आय कम भएका बढी छन्, त्यहाँका मानिसको घर, लुगाफाटा र चालचलन गर्मीसँग जुध्ने खालको छ । त्यस्तै विगतका केही दशकमा तराई केन्द्रित पर्यावरणीय समस्या देखापरेका छन् । जब चिसो र शीतलहर सुरु हुन्छ, तब हुने र नहुने, धनी र गरिब, कमजोर र बलियो व्यक्ति स्पष्ट देखिन थाल्दछ । एकसरो लुगासमेत राम्रोसँग लाउन नपाउने गरीब जनता त्यसैमा अझ बुढाबुढी बालबालिका र महिलावर्गका लागि चिसो अभिशाप बन्दछ । मधेशमा अधिकांश समय गर्मी हुने भएकाले जाडोका लागि जोहो गरिँदैन, दैनिक ज्याला मजदुरी गरेर छाक टार्नेहरूसँग नयाँ लुगा किन्ने क्षमता हुँदैन । भएको एकसरो लुगा पनि शीतलहरले चिसो हुने, घाम नलागी नसुक्ने तथा ज्याला मजदुरी गर्ने अवसर कम भई खानपान र न्यानो लुगा तथा वातावरण पनि कोरा कल्पना बन्दछ ।
हिमपात र शीतलहरले कमजोर तथा विपन्न परिवारमाथि शत्रुपक्षले झैं निर्ममतापूर्वक आक्रमण गरिरहेको छ । गरिब, विपन्न, असहाय पराल, कोइला, दाउरा बालेर आगो ताप्दै ढुंगे युगको झल्को दिने दयनीय जीवन जिइरहेका छन् ।
सचेतनासँगै गरिबी : बर्सेनि तराईमा बाक्लो हुस्सू र शीतलहर फेरि आइपुगेको छ । विभिन्न तहका सरकारको कर्मकाण्ड सुरु भइरहेछ, उही दाउरा, कम्मल र खाद्यान्न बाँड्ने । तथापि अचानक आइपर्ने विपद् नभए पनि प्रभावितको अवस्था ज्यँँका त्यूँ छ । सरकारको तयारी देखावटी भएरै होला, जाडोले सबैलाई प्रभावित गरे पनि असर वर्गअनुसार फरक पर्दछ । जोगिन कोही घुर त कोही गिजर, हिटर प्रयोग गर्छन् । खानपानमा कोही महँगो रक्सी र धुम्रपान त्यस्तै बिक्रेता पनि थरीथरीका र क्रेता पनि कोही महलमा त कोही दानमा निर्भर । कमजोर तथा विपन्न परिवारमाथि शत्रुपक्षले जस्तो आक्रमण गर्छ, विपन्नको विपन्नता उजागर गर्छ । जति बढी गरिब, त्यति बढी असर । तसर्थ, शीतलहरमा मृत्युको प्रमुख कारण गरिबी नै हो ।
अत्यधिक चिसोले रुघाखोकी, निमोनियाजस्ता श्वासप्रश्वास, अपच, पखालाजस्ता पाचन प्रणाली, स्नायु प्रजनन, रक्तसञ्चार प्रणालीलगायतका विभिन्न वातावरणीय, संक्रामक रोगबाट बढी प्रभावित हुन्छन् । चिसो, शीतलहरले मुटु र मस्तिष्कमा असर पारी हृदयाघात बढी हुने, कोलेस्ट्रोल बढाउने, पक्षाघात गराउने र बालबालिकामा दादुरा, ठेउला, पनि ल्याउँछ । ओठ, मुख, हातगोडा एवं कुर्कुच्चा सुख्खा र चिसो हावाले फुटाउने, चर्काउने र घाउ बनाउँछ । जाडोमा शारीरिक सरसफाइमा कमी हुनाले योनिद्वारबाट सेतो पानी बग्ने, यौनांग वरिपरि चिलाउने योनिरसको बहाव बढ्ने हुनसक्छ । मौसम भोजभतेरको समय भएकाले बढी खाना, बोसो र गरिष्ठ खानाले अपच, ग्यास्ट्राइटिस, झाडा, पखाला हुनसक्छ र जन्डिस र टाइफाइड पनि हुने गरेको पाइन्छ । वाथ, सन्धीवाथ, आमवाथ आदि रोगबाट ग्रसितमा जाडोमा पीडाको बोध अत्यन्त ज्यादा हुन्छ ।
जटिलता : रुघाखोकीले ज्वरो तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सामान्य संक्रमण गराउने भए पनि ट्राकियाटिस, ब्रोंकाइटिस, ब्रोेंलाइटिस, ब्रोंकोेनिमोनिया फेरेन्जाइटिस, लेरेन्जाइटिस, निमोनिया, नाकको राइनाइटिस, साइनाइटिस, कानको एक्युट ओटाइटिस मिडिया, ब्याक्टेरियल संक्रमण, टक्सिक कार्डियोमायोप्याथी, इन्सेफलाइटिस, इन्सेफेलोप्याथी, न्युरोप्याथी, एस्थेनिया र डिप्रेसन पनि हुन सक्छ । अध्ययनले जाडोयाममा बढी हुने इन्फ्लुएन्जाले हृदयरोग र हृदयघात समेत हुन सक्ने पुष्टि गरेको छ ।
शीतांग : परिवर्तित चिसो मौसमी वातावरणको प्रत्यक्ष सम्बन्ध मानिसको शारीरिक तथा मानसिक स्थितिसँग रहने भएकाले मौसम परिवर्तन जनस्वास्थ्य समस्यासँग जोडिने गर्दछ । जब बाक्लो हुस्सू, चिसो वातावरण र शीतलहर चल्दछ तब शरीरको तापक्रम ३० डिग्री सेल्सियसभन्दा कम घट्न गई हाइपोथर्मिया हुने गर्दछ । शरीरको तापक्रम ३२ डिग्री सेल्सियस पुग्दासम्म शरीरले अनुकुल काम गर्दछ । तर, त्योभन्दा कम भए वा ३० डिग्री सेल्सियसभन्दा कम हुँदा शरीरमा अक्सिजनको परिपूर्तिमा ह्रास तथा कार्बनडाइअक्साइडको मात्रामा वृद्धि भई शरीर काम्नुको साटो मांशपेशी कडा हुने, निदाउने, शीराधमनी संकुचन हुने र रक्तचाप मुटुको चाल र श्वासप्रश्वास घट्दै जान्छ ।
हाइपोथर्मियाबाट बढी पीडित तथा मृत्यु हुनेहरूमा वृद्धवृद्धा तथा नवजात शिशु जो एक ठाउँमा नचली बस्दछन् र एक्लो जीवन बिताइरहेका हुन्छन् तिनमा बढी देखिन्छ भने अन्य घरबारविहीन, विस्थापित परिवारका सदस्य र सडक पेटीमा समय बिताउनेहरू र कमजोर स्वास्थ्य अवस्था तथा रोगको जटिलतामा पनि देखिने गर्दछ । प्रभावित व्यक्तिलाई प्राथमिक उपचार भनेको न्यानोपन नै हो ।
रोकथाम : समाजमा प्रचलित उखान बलिया बांगा बाघलाई, अशक्त बुढापाका माघलाई भन्ने उखानले प्रश्रय नपाउनका लागि शरीरलाई न्यानो बनाउन मानिसले परापूर्वकालीन उपाय जाडोका साथी रुइ, फुइ र दुईमा भर पर्नुपर्ने जरुरी रहेका धेरै छन् । इन्फ्लुएन्जा र निमोनिया खोप महँगो त छँदै छ र लगाए पनि ३० प्रतिशत मात्र पूर्ण सुरक्षा दिने भएकाले खोप लगाएका पनि रोगको जोखिममा हुन्छन् । तातो र न्यानो स्थानमा बस्ने गर्नुपर्दछ । धुलो धुँवा, चिसो र संक्रमणबाट बच्न मास्क लगाउनुपर्दछ, पटक पटक हात धुने गर्नुपर्छ ।
चिसोका कारण उत्पन्न हुन सक्ने रोगको समस्यालाई न्यून गर्ने तथा लाग्न नदिन भने धुवाँ धूलोबाट बच्ने, न्यानो लुगा लगाउने, पोषणयुक्त सन्तुलित खाना खाने, न्यानो लुगा लगाउने, भिटामिन ‘सी’ पर्याप्त मात्रामा भएको र मौसमअनुसारका ताजा फलपूmल तथा सागपात पर्याप्त मात्रामा खाने, सरसफाइमा बढी ध्यान दिने, प्रशस्त मात्रामा झोल पदार्थ खाने गर्नुपर्दछ ।
जाडोबाट बच्न पुरै झ्याल ढोका बन्द गरी बाथरुममा नुहाउने, कोठामा भुसको आगो बाल्ने, मकल ताप्ने, मट्टितेल तथा ग्याँसयुक्त हिटर, कोइला र आगो बाल्ने गर्दा कोठाभित्रको अक्सिजन आगोले लिइ दिई, अक्सिजनको मात्रा कम हुँदै जाने समस्या एकातिर हुन्छ भने अर्कोतिर आगोले कार्बन मनोअक्साइड जस्ता विषालु ग्यास बढी हुँदै गई अचेत बनाई थाहै नपाई मृत्यु समेत हुने खतरा बढ्छ, घरमा आगोलागी हुन्छ ।
अन्त्यमा, जिम्मेवारी र कर्तब्यबोध नभएका कारण प्रयाप्त बजेट, साधनस्रोत भए पनि स्थानीय र प्रदेश सरकार केन्द्र सरकारकै मुख ताकिरहेका छन् । निर्वाचनका बेला गाँस, बास र कपासको नारा दिएर भोट बटुल्ने सबै तहका नेता पनि पीडाप्रति बेखबर छन् । लक्षित कार्यक्रम बग्रेल्ति भए पनि कागजमै सीमित छन् । गरिबका नारा दिनेहरू सबै सधैं धनी बनिरहे पनि चिसो र शीत लहरबाट नागरिक जोगाउन र नागरिकलाई ढुंगेयुगबाट उद्धार गर्न उत्प्रेरित होऔं । जाडोबाट बच्ने उपाय तथा झ्याल, ढोका थुनेर आगो नबाल्न, दाउराको सट्टा न्यानो कपडा, हट वाटर ब्याग र कम्मल प्रयोग तथा बाँड्ने जस्ता सन्देश फैलाउनमा गरिबी नदेखाऔं । राजधानी दैनिकबाट साभार
पहिले स्थानीय तहको निर्वाचन गर्ने कि प्रदेश तथा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन भन्ने विषयमा सत्तारूढ दलहरू विभाजित बनेका छन् ।
प्रमुख सत्तारूढ दल नेपाली कांग्रेसका धेरै नेताहरू संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार पहिले स्थानीय तहको निर्वाचनको पक्षमा रहे पनि प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले यस सम्बन्धमा औपचारिक धारणा सार्वजनिक गरेका छैनन् । प्रधानमन्त्री देउवालाई सत्तारूढ दल माओवादी केन्द्र र एकीकृत समाजवादीले स्थानीय तहको निर्वाचन प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनपछि गर्नेगरी व्यवस्था मिलाउन दबाब दिँदै आइरहेको स्रोतको दाबी छ ।
उनीहरूको दबाब प्रधानमन्त्री देउवाले अस्वीकार गर्न सकेका छैनन् । तर, आफ्नै पार्टीभित्र पहिला स्थानीय तहको निर्वाचन गराउन तीव्र दबाब आएपछि प्रधानमन्त्री देउवा पनि अलमलमा परेका छन् । यद्यपि, यस विषयमा कांग्रेसको औपचारिक धारणा पनि बाहिर आउन सकको छैन । कांग्रेसका अधिकांश नेताहरू पहिला स्थानीय तहकै निर्वाचन गराउनुपर्ने पक्षमा छन् ।
सत्ता गठबन्धनभित्रका अन्य दलहरू नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादी, जसपा पहिले प्रदेश तथा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनको पक्षमा छन् । नेकपा एस भने तीनै तहका निर्वाचन एकै चरणमा गर्न पनि तयार देखिएको छ । राष्ट्रिय जनमोर्चा स्थानीय तहको निर्वाचनकै पक्षमा उभिएको छ ।
निर्वाचनका विषयमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेले पनि संविधानअनुसार नै पहिले स्थानीय तहको निर्वाचन हुनुपर्ने अडान राख्दै आएको छ । एमालेले संविधानले स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिविहीनताको कल्पना नगरेको भन्दै स्थानीय तहको निर्वाचनमा नै पहल गरिरहेको छ ।
कांग्रेस महामन्त्री गगन थापाले स्थानीय तहलाई जनप्रतिनिधिविहीन बनाएर राख्न नसकिने र संविधानले त्यो कल्पना नगरेको भन्दै पहिले स्थानीय तहकै निर्वाचनमा सरकार अघि बढ्नुपर्ने बताउँछन् ।
‘गठबन्धनका बीचमा निर्वाचनका विषयमा संवाद र छलफल जारी छ, संविधानअनुसार पहिले स्थानीय तहको निर्वाचन हुनुपर्छ, स्थानीय तहलाई जनप्रतिनिधिविहीन बनाएर राख्न सकिँदैन,’ कांग्रेस महामन्त्री गगन थापाले भने ।
कांग्रेस सभापति तथा प्रधानमन्त्री देउवानिकट नेता रमेश लेखकले पनि संविधान र ऐनअनुसार पहिला स्थानीय तहको निर्वाचन हुनुपर्नेमा आपूmहरूको जोड रहेको बताए । लेखकले यही २०७९ साल जेठ ५ गते स्थानीय तहको पदावधि सकिने भएकाले सोअगावै स्थानीय तहको निर्वाचन हुनुपर्नेमा आफूहरूको जोड रहने लेखकको भनाइ छ ।
राष्ट्रिय जनमोर्चाका अध्यक्ष चित्रबहादुर केसीले पनि पहिले स्थानीय तहकै निर्वाचन हुनुपर्ने बताए । ‘जुन तहको समय पहिले सकियो, त्यसैको निर्वाचन गर्दै जानुपर्छ, सबैलाई थाहा छ पहिले स्थानीय तहकै समय सकिँदैछ,’ केसीले भने ।
नेकपा एमालेका नेता सुवास नेम्वाङले संविधान, कानुन र अभ्यास सबै हिसाबले पहिले स्थानीय तहकै निर्वाचन हुनुपर्ने बताए । ‘संविधान, कानुन र अभ्यास सबै हिसाबले पहिले स्थानीय तहकै निर्वाचन हुनुपर्छ, निर्वाचन आयोगको सिफारिस पनि त्यही छ, निर्वाचन गर्न ढिला भयो भने स्थानीय तहको निर्वाचन नहुने स्थिति हुन सक्छ, सत्ता पक्षले त्यस सम्बन्धमा सोचाइ राख्नुपर्छ,’ एमाले नेता नेम्बाङले भने ।
सत्ता गठबन्धन आबद्ध माओवादी केन्द्र भने पहिले स्थानीय तहको निर्वाचनमा जान तयार छैनन् । उसले पहिले प्रदेश र प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा नै जोडबल गर्दै आइरहेको छ ।
निर्वाचन आयोगले भने सरकारसमक्ष स्थानीय तहको निर्वाचनको मिति नै प्रस्ताव गरिसकेको छ । आयोगले १४ र २२ वैशाखमा स्थानीय तहको निर्वाचन गर्न सकिने भन्दै दुईवटा मिति सरकारसमक्ष प्रस्ताव गरेको थियो । आयोगले ५ जेठमा स्थानीय तहको समयावधि सकिने बताउँदै आइरहेको छ ।
तर, सत्ताधारी दलहरू भने समयावधिका विषयमासमेत अलमलमा छन् । उनीहरू स्थानीय तहको समयावधि सम्बन्धमा संविधान र कानुनविद्हरूसँग परामर्श गर्ने तयारीमा छन् । राजधानी दैनिकबाट साभार
कोरोना संक्रमितको ग्राफ उकालो लागेको लाग्यै छ । मेडिकलमा सिटामोलसमेत पाइँदैन । अहिले त अस्पतालमा बिरामीको चाप छैन । तर, महामारी बढ्दै गयो भने अस्पतालमा ठाउँ नपाउने निश्चितजस्तै छ । धेरै अस्पतालमा अक्सिजन प्लान्ट पुग्दो छैन ।
दोस्रो चरणको कोरोना संक्रमणमा १० हजार बढीको मृत्यु भएको तथ्य ताजै छ । यसपटक के हुने हो अनुमान गर्न सकिन्न । यस्तो अवस्थामा पनि नेपाली नागरिक हाँसीखुसी बसेको अनुभव गरेकी छिन् कलाकार प्रियना आचार्य ‘मुन्नी’ले ।
पछिल्लो समय म्युजिक भिडियो र हास्य टेलिशृंखला ‘सक्किगो नि’मा व्यस्त मुन्नीलाई नेपाली समुदायजस्तो सानो कुरामा खुसी हुने प्राणी अन्त कतै भेटिँदैनजस्तो लाग्छ । ‘नेपालीलाई खुसी हुन ठूलो कुरा चाहिँदै चाहिँदैन, सानो कुरामा पनि खुसी भेटिन्छ यहाँ,’ उनले भनिन् ।
अहिले कोभिड संक्रमणले उनको कामको चाप घटेको छ । बिहान कथ्थक नृत्यको क्लास लिने मुन्नी घाम तापेर, मुभी हेरेर अनि पुस्तक पढेर बाँकी दिन बिताउँछिन् । ‘आफूलाई मन लागेको काम गर्न पाएपछि मान्छे त्यसै खुसी हुन्छ । डेढ घन्टा कत्थक नाचेपछि म खुसी भइहाल्छु,’ खुसीको स्रोत उल्लेख गर्दै भनिन् ।
‘मलाई बेलायतकाे त्यो भव्यताले पटक्कै आकर्षित गरेन । बेलायतवासीको रोबर्टजस्तो जीवनशैली देख्दैमा वाक्क भइसकेकी थिएँ,’

चितवनको भरतपुरमा हुर्केकी मुन्नी प्लस टु सकेपछि उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि आठ वर्ष बेलायत बसिन् । उनका साथी भाइ मात्रै होइन इष्टमित्रसमेत मुन्नी फेरि फर्केर नेपाल आउँछिन् भनेर सोचेका थिएनन् । चिल्लो सडक, मिलेको बस्ती, सुकिला मान्छे, सबै कुरा सिस्टममा चल्नेबेलायतको प्रशंसा गर्नेहरू विश्वभर छन् । ‘त्यस्तो ठाउँमा पुगेकी मुन्नी फर्किन्न, उतै सेटल हुन्छे’ धेरैले यस्तै भनेका थिए उनका बारेमा ।
भरतपुरमा हुर्केकी नेपाली चेली ‘मुन्नी’लाई भने बेलायतको त्यो भौतिक सुख सुविधाले पटक्कै आकर्षित गरेन । बेलायतमै म्युजिकल एन्ड थिएटर पढेकी मुन्नीले चाहेको भए राम्रै काम पाउँथिन् । पारिश्रमिक गतिलै हुन्थ्यो । घर, गाडी समस्या थिएन । उनी भन्छिन्, ‘मलाई त्यो भव्यताले पटक्कै आकर्षित गरेन । बेलायतवासीको रोबर्टजस्तो जीवनशैली देख्दैमा वाक्क भइसकेकी थिएँ,’ उनले भनिन् ‘स्वदेशी होस् या विदेशी बेलायतमा बसेपछि प्रत्येक घन्टा पैसामा कन्भर्ट हुन्छ ।’
सामान्य चाडपर्वमा पनि वल्लो घर, पल्लो घर चहार्दै हुर्किएकी मुन्नी घरमा पाहुना आउँदा अर्को पर्व थपिएको महसुस् गर्थिन् । बेलायतवासीको अनुभव सुनाउँदै भन्छिन् ‘त्यहाँ त सपरिवार जम्मा भएर एकैपटक खाना खाने संस्कार पनि हुन्न ।’
एकै घरमा पनि एक जना ड्युटी जान्छ । अर्को आउँछ । पारिवारिक जमघट, छलफल केही पनि हुन्न । आफूबाहेक दोस्रो व्यक्तिका सन्दर्भमा सरोकारै राख्न नभ्याउने शैली उनलाई फिटिक्कै मन परेन । आर्थिक रूपमा नेपाल गरिब भए पनि संस्कारका हिसाबले निकै धनी भएको अनुभव गरेकी मुन्नी अब यही मुलुकमा धुवाँ धुलो पचाउँदै रंगकर्ममै रमाउने सोचमा छिन् ।
‘मुन्नी’ भइसकेपछि घुम्ने सिलसिलामा उनी तराईका धेरै ठाउँ पुगिन् । टिभीमा ‘मुन्नी’लाई हेरेका दर्शकहरूले भनेछन्, ‘हामीले त सोचेका थियौं तपाईं मधेसकै हुनुहुन्छ होला, मधेसको नभए पनि तपाईं पक्का मधेसी देखिनुहुन्छ ।’ दर्शकका यस्ता प्रतिक्रियाले रोमाञ्चित हुन्छिन् उनी ।

अनि मुन्नी भइन्
दुई वर्षअघि सर्वनाम थिएटरमा रामबाबु रेग्मीको निर्देशनमा ‘निकास भर्सेज निकास’ भन्ने एउटा नाटक मञ्चन भएको थियो । त्यसमा एउटा पात्र थियो भारतबाट आएर नेपाल बसेकी ‘मुन्नी’ । मुन्नीको क्यारेक्टर भर्खर बेलायतबाट फर्किएकी प्रियनाको भागमा प-यो । नाटक मञ्चन सकिएपछि युनिटकै मान्छेहरूले प्रियनालाई ‘मुन्नी’ भनेर बोलाउन थाले । अहिले उनको प्रियना भन्ने नाम झन्डै झन्डै कोमामा छ । निर्देशकदेखि दर्शकसमेतले ‘मुन्नी’ भनेरै बोलाउँछन् ।
‘मलाई त मुन्नी भन्ने क्यारेक्टर नाट्येश्वरीको प्रसाद जस्तो लाग्छ, अडियन्सले पनि मुन्नीलाई निकै माया गर्नुभएको छ,’ मुन्नी हुन पाएकोमा गर्व गरिन् उनले ।
‘मुन्नी’ खासमा मधेस मूलकी पात्र हो । चितवनको भरतपुरमा हुर्किएकी प्रियनालाई धेरै दर्शकले मधेसकै चेलीका रूपमा बुझ्दा रहेछन् । मुन्नी जहाँ हुकिइन् त्यहाँ पक्की घर र कालोपत्रे सडक छ । तर, मुन्नी भन्ने पात्र मधेसको पनि अलि दुर्गम क्षेत्रमा हुर्किएकी पात्र हुन् ।
आफूलाई चितवनको थारू बस्तीमा रहेका खबडाले छाएका घर मनपर्ने धारणा राख्ने मुन्नीले तराईमा फुसको छानाको घर देख्दा अहिले पनि प्रिय लाग्ने बताइन् । ‘मलाई अहिले पनि तराईमा सानासाना फुसले छाएको घर, तोरी फुलेको बारी असाध्यै राम्रो लाग्छ, पहाडको उकालो ओरालोभन्दा तराईको सम्म भूभाग नै बढी रमाइलो लाग्छ,’ उनले भनिन् ।
‘मुन्नी’ भइसकेपछि घुम्ने सिलसिलामा उनी तराईका धेरै ठाउँ पुगिन् । टिभीमा ‘मुन्नी’लाई हेरेका दर्शकहरूले भनेछन्, ‘हामीले त सोचेका थियौं तपाईं मधेसकै हुनुहुन्छ होला, मधेसको नभए पनि तपाईं पक्का मधेसी देखिनुहुन्छ ।’ दर्शकका यस्ता प्रतिक्रियाले रोमाञ्चित हुन्छिन् उनी ।
थिएटरकर्मीलाई बाँच्न अझै गाह्रो
थिएटरप्रति विशेष मोह राख्ने मुन्नी स्कुल पढ्दैदेखि नृत्य र नाटकमा सहभागी हुन्थिन् । उनी जहाँ हुर्किइन् भारतीय र नेपाली नृत्यहरू प्रस्तुत हुन्थ्यो । त्यही वातावरणमा हुर्किएकी मुन्नी भन्छिन्, ‘मैले त्यहीँबेला कलाको बीउ रोपेको थिएँ, अब आफैंले रोपेको बिरुवा हुर्काउने सोचमा छु ।’ नेपालमा नाट्यकर्मीको भविष्य अझै असुरक्षित रहेको अनुभव गरेकी मुन्नी सुरक्षित होला भन्नेमा आशावादी छिन् ।
हास्य टेलिशृंखला ‘सक्किगो नि’मा नियमित काम गरेकी मुन्नी सातामा दुई दिन सोही सिरियलको सुटिङमा व्यस्त हुन्छिन् । अन्य समयमा म्युजिक भिडियोमा काम गर्छिन् । दुई वर्षको अवधिमा ५० भन्दा बढी भिडियोमा काम गरेकी मुन्नी रियालिटी सो ‘डान्सिङ विथ स्टार’मा दोस्रो भएकी थिइन् ।
नेपाली समाजमा छोराछोरीबीच हुने विभेदलाई नजिकबाट देखेकी मुन्नीले रंगकर्ममा पनि नारी र पुरुषबीच खाडल रहेको अनुभव गरेकी छन् । महिला र पुरुष कलाकारबीच पारिश्रमिकमै विभेद रहेको बताउँदै मुन्नी भन्छिन्, ‘आशा गरौं यो विभेद धेरै समय रहँदैन ।’
काठमाडौंले दिएको खुसीमा मस्तले रमाइरहेकी मुन्नी काठमाडौंको प्रदूषणप्रति भने चिन्तित छिन् । अहिले नेपालका धेरै सहरमा धुवाँधुलो बढ्नुमा अव्यवस्थित सहरीकरण हो भन्ने उनको ठम्याइ छ । नेपाली समाजमा छोराछोरीबीच हुने विभेदलाई नजिकबाट देखेकी मुन्नीले रंगकर्ममा पनि नारी र पुरुषबीच खाडल रहेको अनुभव गरेकी छन् । महिला र पुरुष कलाकारबीच पारिश्रमिकमै विभेद रहेको बताउँदै मुन्नी भन्छिन्, ‘आशा गरौं यो विभेद धेरै समय रहँदैन ।’
कोभिडको संक्रमण बढ्दै गएको अनुभव गरेकी मुन्नी सबैलाई सचेत हुन आग्रह गर्दै भन्छिन्, ‘हामी सचेत भयौं भने मात्रै पनि हामी हाम्रो खुसी हाम्रै घरमा राख्न सक्छौं ।’ राजधानी दैनिकबाट साभार
मकवानपुर । नेपाली कांग्रेस मकवानपुरको जिल्ला अधिवेशन फेरि सरेकाे छ । मकवानपुरसहित १६ जिल्लाको अधिवेशन यही माघ १५ गतेका लागि तय गरिएको थियो । यसअघि मकवानपुरसहित १६ जिल्लाको अधिवेशन पुस २७ गते गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
राष्ट्रिय सभा निर्वाचनको प्रक्रियामा लाग्नु पर्ने बताउँदै पुस २७ गते हुने भनिएको अधिवेशन माघ १५ गतेका लागि सारिएको थियो । त्यसअघि प्रदेश अधिवेशनको तयारी भन्दै पूर्वनिर्धारित जिल्ला अधिवेशन सारिएको थियो ।
कोभिड–१९ संक्रमण तीव्र भएको भन्दै नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय निर्वाचन समितिले शुक्रबार विज्ञप्ति जारी गर्दै कोभिड–१९ महामारी सहज भएर जनजीवन सामान्य भएपछि अधिवेशनको मिति तय गरिने जनाएको छ ।
महाधिवेशनअघि ६१ जिल्लामा अधिवेशन भए पनि १६ जिल्लामा हुन बाँकी छ । प्रदेश २ का ८ जिल्ला र बागमती प्रदेशमा मकवानपुरसहित चितवन, सिन्धुली र सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अधिवेशन रोकिएको थियो । गण्डकी प्रदेशमा पनि नवलपरासी पूर्वको जिल्ला अधिवेशन हुन बाँकी छ भने लुम्बिनी प्रदेशको बाँकेमा पनि जिल्ला अधिवेशन सम्पन्न हुन सकेको छैन ।