बिद्यालय बाहिर रहेका बालबालिका खोज्न अझै बाँकी
Tags: No Comments
मकवानपुर । बिद्यालय बाहिर रहेका बालबालिका खोज्न अझै बाँकी रहेको एक कार्यक्रमका बक्ताहरूले बताएका छन् ।
कोर इन्टरनेशनलको आर्थिक सहयोग, मनहरी गाउँपालिकाको समन्वय तथा हिमराईट्स मकवानपुरको आयोजना भएको स्थानीय जनप्रतिनिधि तथा अभिभावक बिच अन्तरक्रिया कार्यक्रम बक्ताहरूले यस्तो बताएका हुन । हिमराइट्स मकवानपुरले विद्यार्थीलाई निरन्तर सहयोग गर्दै आएको कार्यक्रमको समिक्षा गर्दै यस्तो बताइएको हो ।
कार्यक्रममा मनहरी ३ को वडा सदस्य हिराबहादुर प्रजाले अभिभावक शिक्षाको कारण सचेतना अभिवृद्धि भई बालबालिका बिद्यालय आउन थालेको तर अझै यस्ता बालबालिका खोज्न बाँकी रहेको बताए । हिमराईट्स मकवानपुरले सिमान्तकृत चेपाङ समूदायका बालबालिकालाई बिद्यालय पोषाक, अतिरिक्त (ट्युसन) कक्षा, जाडोमा न्यानो कपडा तथा चौमासिक रूपमा खाद्यन्न समेत सहयोग गर्दै आएको छ ।
उक्त सेवा सुबिधा पाइने भएपछि बालबालिका नियमित बिद्यालय आउने गरेको र सिकाइमा समेत धेरै सुधार आएको अभिभावकहरूले कार्यक्रम बताए
कार्यक्रममा मनहरी गाउंपालिका शिक्षा शाखा प्रमुख हरिचन्द्र सापकोटाले सिमान्तकृत समूदायसंगै बिद्यालय बाहिर रहेका अन्य समूदायका बालबालिकालाई शैक्षिक सिकाईको दायरामा ल्याउने चुनौती रहेको बताए ।
प्रजा आधारभुत बिद्यालयको प्रध्यनाध्यापक तुलबहादुर सुनारले विद्यार्थीलाई संस्थाले सहयोग गर्न थालेपछि विद्यार्थी संख्या बढेको बताए । स्कुलमा आउनै नचाहने बालबालिका नियमित कक्षा आउन थालेको उनले बताए । “ट्याक्टरमा बालश्रम गर्न जाने, माछा मारेर रमाइलो गर्न रुचाउनेहरू नियमित स्कुल आउछन्” प्रध्यनाध्यापक सुनारले भने “चेपाङ मात्रै हैन अन्य जाती पनि आर्थिक अवस्था साह्रै कमजोर भएकोले स्कुलमा टिकाउन चुनौती छ ।” आफ्ना सन्तानले शिक्षासंगै व्यक्तिगत जीवनमा धेरै चासो राख्न थालेको अभिवादन राममाया प्रजाले बताइन् ।
कार्यक्रममा कोशीशको सकुन्तला पौडेल मानसिक सु स्वास्थबारे ग्रामीण भेगमा समस्या छ भने संस्थामा सम्पर्क गर्न अनुरोध गरिन ।
कार्यक्रम मानव अधिकार संरक्षण तथा मानव बेचबिखन विरुद्ध जिला सन्जाल उपाध्यक्ष तथा माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया तामाङले बालबालिकालाई उनीहरूको दीगो सिकाइको लागि अभिभावकलाई पनि जिम्मेवारी हुँदै आएको आभास आफूले गरेको बताइन् । मकवानपुर मनहरी गाउँपालिका सामाजिक विकास संयोजक अनन्त प्रकाश अर्यालको अध्यक्षतामा कार्यक्रम भएको थियो ।
हिमराईट्सले सहयोग गर्न थालेपछि बालबालिकाहरु निरन्तर कक्षामा उपस्थिती हुने गरेको, शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप राम्रो भएको, ट्युसन कक्षामा पनि निरन्तर उपस्थिती हुने गरेको, सरसफाइमा ध्यान दिने गरेको, अभिभावकहरु आफै पनि बालबालिका विद्यालय आए नआएको अनुगमन गर्न आउने गरेको कार्यक्रम संयोजक कुमारी वाइबाले बताइन् । पहिले नाम समेत भन्न नजान्ने बालबालिका अहिले पढ्न सक्ने साथै केही कक्षा प्रथम नै भएको, चित्र बनाउने आफ्नो वर्णन गर्ने र नबुझेका कुरा सोध्ने गरेको र आफैले साथीहरुलाई सिकाउने समेत गरेको वाईबाले बताइन् ।
संस्थाले सिमान्तकृत समुदायको शिक्षा तथा नेतृत्व विकास कार्यक्रम अन्तरगत हाल राक्सीराङ्ग गाउपालिका अर्न्तगत वडा नं ३ र ५ को सूर्योदय मावि र चैनपुर स्थित प्रजा जागृति आधारभुत विद्यालय तथा मनहरी गाउपालिकाको वडा न ३ प्रजा आधारभुत विद्यालय तथा वडा न ६ स्थित सगरमाथा आधारभुत विद्यालयहरूमा बालबालिकालाई बिद्यालय शिक्षा सहयोग कार्यक्रमसंगै सिमान्तकृत समुहको आर्थिक सशक्तिकरणका लागि आयआर्जन क्रियाकलाप संचालन गर्ने, शिक्षक अभिभावक विच अन्तक्रिया तथा बैठक संचालन गर्ने जस्ता कार्यक्रम गर्दै आएको छ ।
कार्यक्रममा ट्युशन शिक्षक शर्मिला रुम्बा र निशा सुनारले सिमान्तकृत समूदायका बालबालिकाहरूको लागि यस्तो सहयोग निरन्तर आवश्यक रहेको बताए ।
मकवानपुर । आपसी विवादले चर्को रूप लिएपछी हात हालाहालको अवस्था आईलाग्यो ।
हातपातमा एकले अर्कोको कान टोकेर चुडालिदिए, घटना प्रहरीमा आईपुग्यो तर,प्रहरीले लिखित रूपमा मिलापत्र गरेर पठायो । यो घटना हो मकवानपुर जिल्ला मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको ।
गाउँपालिकाको घटनामा आफू पीडित भएको भन्दै किटानी जाहेरी दिन आएका पीडितलाई प्रहरीले नै धम्क्याएर मिलापत्र गराएको पीडितको गुनासो । मकवानपुर प्रहरीले पछील्ला केही महिनायता जाहेरी दर्ता गराउनुको सट्टा मिलापत्र गराउँदै आएको छ ।
सोर्स, फोर्स र भनसुनका आधारमा अपराधका घटनामा पनि मकवानपुर प्रहरीले जाहेरी लिएर कानून बमोजिम कार्बाही गर्नुको सट्टा लिखित रुपमा मिलापत्र गराउने गरेको हो । बिशेषगरी कुटपिटका घटनामा प्रहरीले ज्यानमार्ने उद्योगमा जाहेरी दर्ता गराउनुको सट्टा लिखीत रुपमा मिलापत्र दवाब वा त्रास देखाएर पिडित पक्षलाई थप पिडा दिनेगरी मिलापत्र गराउनेगरेको हो ।
पछिल्लो घटना मकवानपुरको मकवानपुरगढी गाउँपालिका–६ अजिङ्गरेमा आफ्नै खेतबारीमा काम गरिरहेका एक जनामाथि निर्घात कुटपिट गर्दै कानै टोकेर छिानाल्दा समेत मकवानपुर प्रहरीले जाहेरी लिन नमानेको र पिडकलाई मात्रै हैन पीडितलाई समेत कार्बाही हुन्छ भन्दै मिलापत्र गराएको गुनासो छ। जाहेरी लिएर कानून अनुसार कार्बाही गर्नुको सट्टामा लिखीत रुपमानै मिलापत्र गराइएको हो ।
सोमबार बिहान ११ बजे आफ्नै बारेमा मकै छर्न पुगेका ४९ वर्षीय टेकप्रसाद न्यौपानेमाथि स्थानीय ५९ वर्षीय भवानीप्रसाद चौलागाई र कृष्णप्रसाद चौलागाईले कुटपिट गरेका हुन् । न्यौपानेमाथि चौलागाईद्वयले कुटपिट गर्नुको साथै बायाँ कान टोकी आधा काननै छिनाएको न्यौपानेकी श्रीमती संगीता लोहनी न्यौपानेले जानकारी दिइन ।
संगीताले जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरमा चौलागाईद्वयलाई पक्राउ गरेर अनुसन्धान गर्न जाहेरी दिन खोज्दा प्रहरीले जाहेरी लिन नमानेको पीडित पक्षले जनाएको छ ।
यता, जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी नायब उपरिक्षक तथा प्रबक्ता टेकबहादुर कार्कीले आफुकहाँ जाहेरी लिएर नआएको दावि गरे । कान टोकेर छिनाइएका व्यक्तिले पनि कुटपिट गरेको र दुबै पक्षले जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा लिखीत रुपमा मिलापत्र गरेर गएको कार्कीले बताए ।
गम्भिर खालका विषयमा पनि प्रहरीले मिलापत्र गराउने यो पहिलो घटना होइन । विभिन्न समयमा मकवानपुर प्रहरीले कुटपिटका घटनामा पिडितलाई थप पिडा दिनेगरी दवाबमा मिलापत्र गराउने गरेको छ । न्यौपाने र अरु दुइजनाका विषयमा ऐलानी जग्गाको विषयमा झगडा भएको र कुटपिट गरेर कान समेत छिनाइएको हो ।
सामान्य विवाद जसरी ज्यानै मार्ने उद्योगलाई पनि सामासुम पार्न खोजेको लोहनीले गुनासो गरिन ।
अध्यक्षकाे पहलमा बाल विवाह रोकेपछी पढाइलाई निरन्तरता
Tags: No Comments
मकवानपुर । रञ्जन कालाखेती आफ्नो दैनिकीको शिलशिलामा घरमै थिए । कार्यालयको समय नभएकोले उनी आफ्नो घरायसी काममा व्यस्त थिए ।
बालबालिकाकाे क्षेत्रमा क्रियाशील राजेन्द्र मोक्तान, अस्मिता कार्की र रेजिना ढकाल उनैको घरमा आइपुगे । तीनै जना हतास र आत्तिएको जस्ता देखिन्थे ।
गाउँपालिकाका अध्यक्ष कालाखेतीले कारण सोधे, उनीहरुले एकै स्वरमा भने “बाल विवाह रोक्नु पर्यो दाई, हाम्रो बुताले भ्याएन ।“ २० वर्षमुनिको विवाहलाई नेपालको कानुनले पनि गैरकानूनी भनेको छ । यहाँ विवाह हुँदै थियो १६ वर्षिया बालिका र १८ वर्षिय बालकको ।
मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिका ९ कि बालिका र मकवानपुर जिल्लाकै राक्सिराङ गाउँपालिका सरिखेतका बालकबीच विवाह हुदै गरेको थाहा पाएपछी सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरका सामाजिक परिचालनक माेक्तान मनहरी गाउँपालिका बाल अधिकार समिति सदस्य कार्की र बाल क्लबकी ढकाल गाउँपालिका अध्यक्षलाई गुहार्न घरैमा पुगेका थिए ।
विवाहको कुरा टुङ्गीएको मात्रै भए पनि केही सहज हुने थियो । तर त्यहाँ झण्डै २ सय जना जन्ती विहेको भोज खाँदै थिए । मण्डपमा बालबालिकाको विवाहको कर्म हुँदै थियो । कक्षा ८ मा पढ्ने बालिका र कक्षा १२ मा पढेका बालकबीच आपसी प्रेम सम्बन्धपछि परिवारको स्वीकृतिमा विवाह हुँदै थियो । बालबालिकाको पक्षमा दुबैतर्फको परिवार राजी भएपछि विवाहको मिति तोकियो । सरिखेतदेखि जन्ती लिएर केटा पक्ष मनहरी ९ ज्यामिरे आइपुग्यो ।
विवाहको प्रक्रिया नै सुरु भएपछि घटना सिविनका सामाजिक परिचालनकले थाहा पाए । उनीहरुले विवाह मण्डपमै पुगेर एक्सन लिन अध्यक्षको सहायता मागेका थिए । अध्यक्ष कालाखेतीलाई सम्बन्धित वडाका अध्यक्ष राजकुमार श्रेष्ठले पनि साथ दिए ।
“विवाह भाँड्न आएको भनेर आफैंमाथि जाइलाग्न सक्ने अवस्था थियो, प्रहरी लिएर जाउँ कि भन्ने सोचे, तर पहिले आफैं गएर सम्झाउने हिम्मत बोकेर प्रहरी नलिकन गएँ” अध्यक्ष कालाखेतीले भने “आफ्नो गाउँ, आफ्ना मतदाता पक्कै मलाई टेर्नुहुनेछ भन्ने लागेर गए, केटा र केटी दुबैका परिवारले मानिदिनु पनि भयो ।”
कानुनी जानकारीको अभावमा हुदै गरेको बाल विवाह रोक्न सफल भएको कालाखेतीले बताए । “कानुन अनुसार बाल विवाह गरेमा अभिभावक र विवाह गर्ने गराउने सबैलाई कारवाही हुने जानकारी गराएपछि विवाह रोकिएको उनले बताए ।
हुँदै गरेको विवाह तत्काललाई रोकिएपछि अहिले बालिकाले आफ्नो अध्ययनलाई निरन्तरता दिएको कालाखेतीले बताए । विवाह राेकिएकाे घटना केही महिना अघिकाे हाे । बालबालिकाकाे संवेदनशि सवाल भएकाेले घटना हतारिएर बाहिर नदिएकाे तर अध्यक्ष कालाखेतीले अहिले पनि नियमित अनुगमन र चासाे राखिरहेकाे बताए ।
“एक दिन एक्सन लिएर भएन उहाँहरुकाे समस्या छ भने याे पनि बुझ्न पराे नि” उनले भने “अहिले पनि म बेला बेलामा बालिकाको घरमा पुग्छु, उनको पढाइबारे सोध्छु ।” छोरीको विवाह रोकेर पढाइमा फर्काउन सहयोग गरेकोमा अभिभावकहरु पनि खुसी रहेकाे उनले बताए ।
नेपालको कानूनले विवाह गर्दा केटा र केटी दुबैको उमेर २० वर्ष पुरा भएको हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । त्यसैले २० वर्षभन्दा कम उमेरमै विवाह गर्नु / गराउनु अपराध हो । बाल विवाह गर्ने गराउने र सहभागी हुने सबैलाई कानूनले कारबाहीको दायरामा ल्याएको छ । मुलुकी अपराध संहिता २०७४ दर्फा १७३ अनुसार विवाह गर्ने व्यक्तिको उमेर वर्ष २० नपुगी कसैले विवाह गर्न वा गराउन हुदैन । यसो गरेमा ३ वर्षकैद र ३० हजार रुपियाँसम्म जरिवाना हुनेछ । विवाह गर्न पुरा हुनु पर्ने उमेर पुरा नभएको व्यक्तिले दिएको मञ्जुरीलाई मञ्जुरी मानिने छैन ।
मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका २०७६ पुस २८ गते बाल मैत्री स्थानीय शासन लागु भएको स्थानीय तहको रुपमा घोषणा भइसकेको छ । तर प्रयाप्त तयारी बिना नै बालमैत्री घोषणा गरिएको कारण अझै स्थानीयबासीहरुको यसबारे जानकारीको अभाव रहेको पाइएको छ । बालमैत्री स्थानीय शासनको दीगो कार्यान्वयको लागि आफूले गाउँपालिका स्तरबाट विभिन्न सचेतना कार्यक्रमहरु गरिरहेको र आगमी बर्ष पनि बालमैत्री स्थानीय शासनको दीगो कार्यान्वयको लागि बजेटको व्यवस्था गर्ने अध्यक्ष कालाखेतीले बताए ।
यहाँ बालश्रमलगायतका अन्य समस्या पनि रहेकोले स्थलगत अनुगमन तथा निरीक्षण गरेर कारवाहीको प्रक्रियामा ल्याउने गरेको उनले बताए । बालमैत्री घाेषणा भएपछी बाल विवाहकाे क्रम न्यूनिकरण भएकाे तर अझै चुनाैति धेरै रहेकाे सिविनकाे सहजकर्ता माेक्तानले बताए । केटा र केटीले भागेर विवाह गरेकाे र परम्परा अनुसार जन्ती फर्काउने क्रममा विवाह राेकिएकाे माेक्तानले बताए ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला मनहरी गाउँपालिका अध्यक्ष रञ्जन कालाखेतीले आफूले चुनावी दौडमा उठाएका एजेण्डालाई सम्बोधन गर्दै आएको दाबि गरेका छन् ।
निर्वाचित भएर पहिलो वर्ष पुरा गर्दै गर्दा उनले यस्तो प्रतिक्रिया दिएका हुन् । गाउँपालिका भित्रको शिक्षा, स्वास्थ्य, भौतिक पूर्वाधारसंगै बालमैत्री स्थानीय तहको दीगो कार्यान्वयनको लागि उत्कृष्ट काम भइरहेको उनले सहीखरसँगको अन्तर्वार्तामा बताएका हुन् । हेरौ उनीसँगको कुराकानीको सारः
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्लास्तरीय अन्तरपालिका फुटबल प्रतियोगिताको उपाधी हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले जितेको छ । दोस्रो संस्करणको जिल्लास्तरीय अन्तरपालिका फुटबल अन्तरगत शनिबार हेटौंडा–५, पिप्ले क्याम्पा रंगशालामा भएको फाइनल खेलमा मकवानपुरगढी गाउँपालिकालाई ४–० गोलअन्तरले हराउँदै हेटौंडाले उपाधी जितेको हो ।
हेटौंडाको जितमा विनोद घलान, लक्ष्मण बिडारी, सामेल सुनार र प्रितम स्याङ्बोले १/१ गोल गरे । जितसँगै हेटौंडा उपमहानगरपालिका टिमले नगद २ लाख रुपैयाँसहित शिल्ड, मेडल तथा प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको छ भने उपविजेता गढी गाउँपालिका टिमले १ लाख रुपैयाँमा चित्त बुझाएका छन् ।
शनिबार भएको फाइनल खेलको म्यान अफ द म्याच तथा प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी समेत हेटौंडाका सामेल सुनार घोषित भए । उनले नगद १० हजार रुपैयाँ प्राप्त गरे । बिधागत उत्कृष्टमा गोलरक्षक हेटौंडाका गोपी बर्तौला, डिफेन्डर धिरज भ्लोन, मिडफिल्डर प्रितम स्याङ्बो, फरवाड सागर कटुवाल र प्रशिक्षक विजयलाल श्रेष्ठ घोषित भए । विधागत उत्कृष्ट सबैले नगद ५ हजार रुपैयाँ प्राप्त गरेका छन् । प्रतियोगिताको विधागत उत्कृष्ट सबै हेटौंडा उपमहानगरका घोषित भएका छन् ।
हेटौंडाले भीमफेदी गाउँपालिकालाई हराउँदै फाइनल प्रवेश गरेको थियो । गढीले बागमती गाउँपालिकालाई हराउँदै फाइनलमा प्रवेश गरेको थियो । हेटौंडा साविक उपविजेता समेत हो ।