मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडामा शनिबार स्क्रयाबल (शब्दको खेल) खेलाइने भएकाे छ । बालजागृति अङ्ग्रेजी सेकेण्डरी स्कुलले स्क्र्याबल क्लबसँगको सहकार्यमा असार १५ गते शनिबार शब्दकाे खेल प्रतियाेगिता आयोजना गर्ने भएकाे शुक्रबार विद्याललये पत्रकार भेटघाट गरी जानकारी दिएकाे हाे ।
शब्दकाे खेल खेलाइने प्रतियोगितामा विद्यार्थीहरुले खेलकुदको साथसाथै अङ्ग्रेजी शब्दभण्डार बढाउन र भाषा सीप विकास समेत गर्ने छन् । स्क्र्याबल अर्थात ‘शब्दको खेल’ खेलाईनेछ ।कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका, बकैया र मनहरी गाउँपालिकाका करिब ५० विद्यालयका २५० विद्यार्थीहरू सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ। ‘कार्यक्रममा ५० वटा विद्यालयका दुई सय ५० विद्यार्थीहरुको सहभागिता रहन्छ’ बालजागृतिका प्रिन्सिपल सुवेदीले भने ‘पाँच जना विद्यार्थीलाई सम्मान पनि गर्नेछौ ।’
कार्यक्रममा कक्षा ४ देखि १० सम्मका विद्यार्थीहरू समावेश हुने प्रतियाेगितामा प्रत्येक विद्यालयबाट तीन जना विद्यार्थी र एक जना शिक्षक सहभागी हुन पाउने प्रिन्सिपल सुबेदीले बताए । स्क्र्याबल क्लबका मकवानपुर संयोजक बिबश जंग थापाले स्क्रयाबलको महत्त्व र यसअघिका प्रतियोगिता समेतकाे जानकारी गराएका थिए । उनका अनुसार यसअघि मकवानपुरमा १३ वटा विद्यालयको सहभागितामा जिल्ला स्तरीय प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो। स्क्रायबल खेलले अङ्ग्रेजी शब्दभण्डार बढाउन सहयोग पुर्याउने हुँदा खेलले विद्यार्थीको अङ्ग्रेजी भाषा सीप विकासका हुने उनले बताए ।
विद्यार्थीको माग बढ्दो रहेकाले स्क्रयावलबारे अभिमूखीकरण कार्यक्रम गरिन लागेको थापा बताउँछन् । कार्यक्रमलाई क्लबका केन्द्रीय सदस्य भोजराज सुवेदीले संयोजन गरेकाे छन् । कार्यक्रममा स्क्र्याबलका नियम र रणनीतिहरू सिकाउने अन्तरक्रियात्मक कार्यशाला र अभ्यास सत्रहरू समावेश गरिने सुवेदीले जानकारी दिए ।
मकवानपुरबाट बालजागृति विद्यालयका छात्र प्रसिद्ध तिमिल्सिनाले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्क्रयाबल प्रतियोगितामा सहभागिता समेत जनाइसकेका छन् ।
मकवानपुर । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) २०८० को नतिजा सार्वजनिक गरेको छ । बिहीबार विहान सार्वजनिक नतिजा अनुसार ४७.८६ प्रतिशत परीक्षार्थीले मात्र ‘ग्रेडिङ’ प्राप्त गरेका छन् ।
सार्वजनिक नतिजा अनुसार २ लाख ४२ हजार ९२ जना विद्यार्थीले मात्रै कक्षा ११ मा पढ्न पाउने भएका हुन् । यस वर्ष देशभरका ५ लाख ४ हजार ४१४ विद्यार्थीले एसइईमा सहभागिता जनाएको बाेर्डले जनाएकाे छ । नियमिततर्फ चार लाख ६७ हजार र ग्रेड वृद्धितर्फ २१ हजार परीक्षार्थी सहभागी थिए । परीक्षामा सहभागी भएकामध्ये ५२.१४ प्रतिशत परीक्षार्थीले ननग्रेड (एनजी) ल्याएका छन् ।
बोर्डले यस वर्ष लेटर ग्रेडिङ निर्देशिका, २०७८ अनुसार नतिजा सार्वजनिक गरेको हो । जसमा सैद्धान्तिक र आन्तरिकको मूल्याङ्कन फरक–फरक रूपमा गर्ने व्यवस्था छ । विद्यार्थीले सैद्धान्तिकतर्फ हरेक विषयमा न्यूनतम ३५ प्रतिशत अंक ल्याउनुपर्छ । आन्तरिकतर्फ २५ पूर्णांकको परीक्षामा भने ४० प्रतिशत अंक ल्याउनुपर्छ । लेटर ग्रेडिङ निर्देशिकाअनुसार सैद्धान्तिक र आन्तरिकतर्फ प्राप्त अंकलाई ग्रेडमा रूपान्तरण गरिने छ
विद्यार्थीले सैद्धान्तिकतर्फ ७५ पूर्णांकको परीक्षा हुने विषयमा ३५ प्रतिशत अर्थात २६.२५ अंक पाएको छैन भने प्रमाण पत्रमा एनजी (नन ग्रेडेड) उल्लेख हुनेछ । र ग्रेड वृद्धि परीक्षा नदिइ कक्षा ११ मा पढ्न पाउने छैनन् । साथै कुनै एक विषयमा आन्तरिकतर्फ १० र सैद्धान्तिकतर्फ न्यूनतम २६.२५ अंक नल्याएको अवस्थामा विद्यार्थीले मूल प्रमाणपत्र नपाउने बोर्डले जनाएको छ । विद्यार्थीले २ विषयमा ग्रेड वृद्धि परीक्षा दिन पाउनेछन् ।
दुईभन्दा बढी विषयमा न्यूनतम ३५ प्रतिशत अंक नपाएका र ग्रेड वृद्धि परीक्षा दिँदा पनि ३५ प्रतिशत अंक ल्याउन नसकेका परीक्षार्थीले अर्को वर्ष एनजी लागेको विषयमा मात्र परीक्षा दिन पाउनेछन् ।
१५ चैत्र २०८० देखि २७ चैत २०८० सम्म संचालन भएको एसइई परीक्षामा मकवानपुर जिल्लामा २६ वटा केन्द्रबाट ६ हजार विद्यार्थी सहभागी भएका थिए । जिल्लामा नियमित तर्फ ५ हजार ७ सय ५०, प्राविधिक धार तर्फ २ सय ६४ जना विद्यार्थी सहभागी थिए । यसैगरी भने पुरक तर्फ १ सय ४९ जना सहभागी थिए । नियमित, प्राविधिक तर्फ र पुरक गरी ६ हजार १ सय ७१ जना विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल रहेकाे शिक्षा विकास तथा समन्वय ईकाई मकवानपुरले जनाएको छ ।
एसइई परीक्षाका लागि मकवानपुरका १० स्थानीय तह मध्ये ९ स्थानीय तहका २६ वटा विद्यालयमा परीक्षा केन्द्र कायम गरिएको थियाे । सामुदायिक तर्फ १ सय र संस्थागत तर्फ ३६ विद्यालय गरी १ सय ३६ विद्यालयका विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल थिए ।
बाेर्डले गत वर्ष असार २४ मा एसईईको नतिजा सार्वजनिक गरेको थियो ।
मकवानपुर । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई)को नतिजा बिहीबार बिहान प्रकाशन हुने भएको छ । आज बुधबार नतिजा सार्वजनिक गर्ने गरी राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डकाे तयारी रहेकाेमा केही प्राविधिक पक्षकाे तयारी पुरा गर्नु पर्ने भएकाेले भोलि बिहीबारमात्रै नतिजा सार्वजनिक गरिने बाेर्ड बैठकले निर्णय गरेकाे हाे ।
१५ चैत्र २०८० देखि २७ चैत २०८० सम्म संचालन भएको एसइई परीक्षामा मकवानपुर जिल्लामा २६ वटा केन्द्रबाट ६ हजार विद्यार्थी सहभागी भएका थिए । जिल्लामा नियमित तर्फ ५ हजार ७ सय ५०, प्राविधिक धार तर्फ २ सय ६४ जना विद्यार्थी सहभागी थिए । यसैगरी भने पुरक तर्फ १ सय ४९ जना सहभागी थिए । नियमित, प्राविधिक तर्फ र पुरक गरी ६ हजार १ सय ७१ जना विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल रहेकाे शिक्षा विकास तथा समन्वय ईकाई मकवानपुरले जनाएको छ ।
एसइई परीक्षाका लागि मकवानपुरका १० स्थानीय तह मध्ये ९ स्थानीय तहका २६ वटा विद्यालयमा परीक्षा केन्द्र कायम गरिएको थियाे । सामुदायिक तर्फ १ सय र संस्थागत तर्फ ३६ विद्यालय गरी १ सय ३६ विद्यालयका विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल थिए । यसैगरी देशभरका ५ लाख ४ हजार ४१४ विद्यार्थीले एसइईमा सहभागिता जनाएको बाेर्डले जनाएकाे छ । नियमिततर्फ चार लाख ६७ हजार र ग्रेड वृद्धितर्फ २१ हजार परीक्षार्थी सहभागी थिए ।
बोर्डले यस वर्षदेखि लेटर ग्रेडिङ निर्देशिका, २०७८ अनुसार नतिजा सार्वजनिक गर्ने भएकाे छ । जसमा सैद्धान्तिक र आन्तरिकको मूल्याङ्कन फरक–फरक रूपमा गर्ने व्यवस्था छ । विद्यार्थीले सैद्धान्तिकतर्फ हरेक विषयमा न्यूनतम ३५ प्रतिशत अंक ल्याउनुपर्छ । आन्तरिकतर्फ २५ पूर्णांकको परीक्षामा भने ४० प्रतिशत अंक ल्याउनुपर्छ । लेटर ग्रेडिङ निर्देशिकाअनुसार सैद्धान्तिक र आन्तरिकतर्फ प्राप्त अंकलाई ग्रेडमा रूपान्तरण गरिने छ ।
तर विद्यार्थीले सैद्धान्तिकतर्फ ७५ पूर्णांकको परीक्षा हुने विषयमा ३५ प्रतिशत अर्थात २६.२५ अंक पाएको छैन भने प्रमाण पत्रमा एनजी (नन ग्रेडेड) उल्लेख हुनेछ । र ग्रेड वृद्धि परीक्षा नदिइ कक्षा ११ मा पढ्न पाउने छैनन् । साथै कुनै एक विषयमा आन्तरिकतर्फ १० र सैद्धान्तिकतर्फ न्यूनतम २६.२५ अंक नल्याएको अवस्थामा विद्यार्थीले मूल प्रमाणपत्र नपाउने बोर्डले जनाएको छ । विद्यार्थीले २ विषयमा ग्रेड वृद्धि परीक्षा दिन पाउनेछन् ।
दुईभन्दा बढी विषयमा न्यूनतम ३५ प्रतिशत अंक नपाएका र ग्रेड वृद्धि परीक्षा दिँदा पनि ३५ प्रतिशत अंक ल्याउन नसकेका परीक्षार्थीले अर्को वर्ष एनजी लागेको विषयमा मात्र परीक्षा दिन पाउनेछन् । बाेर्डले गत वर्ष असार २४ मा एसईईको नतिजा सार्वजनिक गरेको थियो ।
मकवानपुर । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई)को नतिजा आज सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ ।
मकवानपुर जिल्लामा यस बर्ष २६ वटा केन्द्रबाट ६ हजार विद्यार्थी माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई ) मा सहभागी भएका थिए । जिल्लामा नियमित तर्फ ५ हजार ७ सय ५०, प्राविधिक धार तर्फ २ सय ६४ जना विद्यार्थी सहभागी थिए । यसैगरी भने पुरक तर्फ १ सय ४९ जना सहभागी थिए ।
नियमित, प्राविधिक तर्फ र पुरक गरी ६ हजार १ सय ७१ जना विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल रहेकाे शिक्षा विकास तथा समन्वय ईकाई मकवानपुरले जनाएको छ ।एसइई परीक्षाका लागि मकवानपुरका १० स्थानीय तह मध्ये ९ स्थानीय तहका २६ वटा विद्यालयमा परीक्षा केन्द्र कायम गरिएको थियाे । सामुदायिक तर्फ १ सय र संस्थागत तर्फ ३६ विद्यालय गरी १ सय ३६ विद्यालयका विद्यार्थी एसइई परीक्षामा सामेल थिए ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले शिक्षामा भएकाे बेथितिकाे कारण नेपाल गरिब भएको बताएका छन् ।
राज्यले लगानी गरेर पढाएका विद्यार्थी नेपालमा नटिकेकोमा उनले गुनासो गरे । नेपालकाे प्रमुख साझा समस्या शिक्षामा भएको जमकट्टेलले बताए । यसको समाधानका लागि पाठ्यक्रम बदल्नु पर्ने उनले बताए । भारत चिन युराेपलगायतका पाठ्ययक्रम नेपालका शिक्षा क्षेत्रकाे सराेकारवालाहरुले अध्ययन गर्नुपर्ने उनले बताए ।
शिक्षाका लागि राष्ट्रिय अभियान नेपाल बागमती प्रदेशकाे आयाेजनामा हेटाैंडामा निशुल्क गुणस्तरीय सार्वजनिक शिक्षा सम्भव छ भन्ने नाराका साथ आयाेजित प्रदेश स्तरीय सार्वजनिक शिक्षा सम्मेलनमा उनले यस्ताे बताएका हुन् । सम्मेलनले २१ बुंदे घोषणा पत्र जारी गरेको हाे ।
कार्यक्रममा बागमती प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रि कुमारी माेक्तान, जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख ललित घलान, प्रदेश सभा सदस्य लक्ष्मी श्रेष्ठ, संविधान सभा सदस्य प्रह्लाद लामिछानेलगायतको उपस्थिति रहेको शिक्षाका लागि राष्ट्रिय अभियानका संयाेजक प्रकाश खतिवडाले बताए ।
श्रमिक माध्यमिक विधालयका प्रधानाध्यापक श्रीराम दाहाल, सामाजिक विकास मन्त्रालयका उपसचिव तथा शिक्षा शाखा प्रमुख खुविराम अधिकारी, राष्ट्रिय मानबअधिकार आयाेग निमित्त प्रमुख रेवा रेग्मी, मानव अधिकार्मी शर्मिला श्रेष्ठलगायतकाे उपस्थिति रहेकाे थियो ।
यस्तो छ घोषणापत्र:
शिक्षाका लागि राष्ट्रिय अभियान नेपाल बागमती प्रदेशस्तरीय सार्वजनिक शिक्षा सम्मेलनबाट पारित हेटौडा घोषणापत्र २०८१
शिक्षाका लागि राष्ट्रिय अभियान नेपाल बागमती प्रदेश समितिको आयोजनामा बागमती प्रदेश राजधानी हेटौडामा मिति २०८१ असार ९ गते प्रदेश मुख्यमन्त्रीको प्रमुख आथित्यता, प्रदेश सामाजिक विकासमन्त्रीको विशेष आतिथ्यता, प्रदेश सभा सदस्य, संविधान सभा सदस्य, स्थानीय तहका प्रमुख उपप्रमुख, प्रदेश र स्थानीय तहका शिक्षा अधिकारीको अभिमतामा हामी शिक्षा र बालबालिकाको क्षेत्रमा कृयाशिल नागरिक समाजका संघसस्थाहरु, पत्रकार, शिक्षक, युग प्रतिनिधि, अविभावकको उपस्थीतिमा सम्पन्न बागमती प्रदेशस्तरीय सार्वजनिक शिक्षा सम्मेलनले नेपालको संविधान २०७२ ले सुनिचिश्त गरेको अनिवार्य र निशुल्क शिक्षा सम्बन्धि अधिकार, दिगो विकास लक्ष्य ४ ले सुनिश्चित गरेको सम्बन्धि व्यवस्थाहरु, विद्यालय शिक्षा क्षेत्र योजना, प्रदेश सरकारको शिक्षा योजना तथा रणनीति, स्थानीय सरकारको शिक्षा सम्बन्धी नीति तथा योजनाहरु विभिन्न राजनीतिक दलहरुले निर्वाचनको र समयमा नेपालको सार्वजनिक शिक्षा सुधारको निमित्त गरेका प्रतिवद्धताहरुको पूर्ण र व्यबहारिक कर्मचयनको लागि सम्बन्धित सरोकारवाला पक्षको गम्भीर ध्यानार्कषण गर्दै बागमती प्रदेश स्तरीय सार्वजनिक शिक्षा सम्मेलनबाट पारित २१ बुँदे हेटौडा बोषणा पत्र, २०८१ पारित गरेका छौं ।
शिक्षामा लगानी सम्बन्धमा
१. सार्वजनिक शिक्षाको रुपान्तरणको निमित्त सरकारले विभिनन राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय मंचहरुमा गरेको प्रतिवद्धता बमोजिम स्थानीय तथा प्रदेश सरकारहरुले आफ्नो कल बजेटको कम्तीमा २० प्रतिशत बजेट शिक्षा क्षेत्रमा लगानी गर्नु पर्ने ।
२ सार्वजानिक शिक्षाको सुनिश्चितताको निमित्त लगानीको व्यवस्था गर्न स्थानीय सरकारलाई स्थानीय साधन स्रोतको व्यवस्थापन र परिचालन गर्न क्षमता अभिवृद्धि प्रदेश सरकारले गर्नुपर्ने ।
३ शिक्षा क्षेत्रको बजेटमा बढ्दै गएको बेरुजु घटाई गुणस्तरीय सिकाईका वाधारभुत पक्षहरुमा पर्याप्त बजेटको व्यवस्था गर्नुपर्ने । साथै शिघ्र र पारदर्शी बजेट कार्यान्वयनल लागि उचित नागरिक संयन्त्र व्यवस्था गर्नुपर्ने ।
४,निशल्क अनिवार्य शिक्षाको कार्यन्वयनको सम्बन्धमा निशुल्क शिक्षा सम्बन्धि संविधानको व्यवस्थाको मर्नलाई व्यवहारत कार्यन्वयन गर्न सरकारले आर्थिक, काननी र नीतिगत जवाफदेहिता बहन गर्नु पर्ने। सोको कार्यन्वयनको निगरानी गर्न स्थानीय र समुदायस्तरमा अनुगमन सयन्त्र निर्माण गर्ने ।
५. प्रदेश सरकारले सार्वजनिक शिक्षामा स्थानीय तहमा भएका राम्रा अभ्यास, सिकाई, चुनौनीको आदानप्रदान गर्ने फोरमहरुको सृजना गर्ने, स्थानीय तहलाई सहजीकरण र लापता अभिवृद्धि गर्ने ।
विद्यालय प्रतिकार्य सम्बन्धमा
६ विद्यालयहरुलाई भुकम्प तथा अन्य प्राकृतिक विपदवाट सरक्षित गराउन र जस्तो अवस्थामा पनि शिक्षा तथा सिकाईमा गतिरोध आउन नदिन प्रदेश तथा स्थानीय सरकारने पहुंचयुक्त पूर्वाधारका साथै योजना तथा बजेटमा आवश्यक व्यवस्था गर्नु पर्ने। साथै देश स्थानीय तहमा शिक्षा समूह । (Education Cluster) निर्माण गरी बैठक तथा छलफल निमित गर्ने र उक्त चयुतको बैठक तथा लफलमा नागरिक समाजको अनिवार्य प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नु पर्ने ।
सबै बालवालिकाको गुणस्तरीय शिक्षामा पहुंच सम्बन्धमा :
७. संविधानमा व्यस्था भएको गुणस्तरीय शिक्षामा सबै चालवालिकाहरुको पहुँच अभिवृद्धि गर्न बालवाविकाहरुको पृष्ठभूमी, आवश्यकता, रुची, चाहना अनुरुप अपांगमैत्री तथा बालमैत्री वातावरणमा पठनपाठन गर्ने गराउने व्यवस्था स्थानीय सरकारले मिलाउनुपर्ने। त्यसको निमित्त प्रदेश सरकारने प्रदेश अन्तरगतका स्थानीय सरकारहरुसंग सहयोग र समन्वयको व्यवस्ता मिलाउने ।
८, बालविकासको पाठ्यक्रम र कक्षा १ देखि ३ सम्मका कक्षाहरुको एकिकृत पाठ्यक्रम अनुसार प्रारम्भिक कक्षाहरुमा अध्यापन गराईनु पर्ने ।
९. विद्यालयमा निरन्तर सिकाई मुल्यांकन प्रणाली लागू गर्नु पर्ने ।
समावेशी तथा समतामुलक शिक्षा सम्बन्धमा:
१०. विद्यालय बाहिर रहेका अपांगता भएका, सिमान्तकृत बानिका यौनिक तथा लैगिंक अल्पसंख्यक र अन्य सिमान्तकृत तथा अन्यसंख्यक तथा भौगोलिक विकटतामा रहेका समुदायका बालबालिका, मदरसा, गुम्बा, गुरुकुल जस्ता धार्मीक विद्यालय शिक्षा र सिकाई निरन्तरताको निमित्त स्थानीय सरकारलाई जिम्मेवार जवाफदेही र उत्तरदायी बनाउने संयन्त्र स्थानीय स्तरमा निर्माण गर्न प्रदेश सरकारने समन्वय गर्नु पर्ने ।
११ बहुअपांगता भएका, आर्थिकरुपले विपन्न, दृष्टिविहिन, अटिजम, बौद्धिक अपांगता, बहिरा, थीलाईसम्बन्धी अपांगता भएकालाई पनि निःशुल्क शिक्षा पाउने हकको सुनिश्चित गर्ने बजेटको व्यवस्था गर्नु पर्ने ।
शिक्षक व्यवस्थापन र पेशागत विकासको सम्बन्धमा:
१२. बालवालिकाहरुने गुणस्तरीय शिक्षा पाउने अधिकारको सुनिश्चितताको लागि शिक्षकहरुलाई आफ्नो पेशाप्रति जवाफदेही र उत्तरदायी बनाउन उनीहरुको पेशागत शुद्धिकरण तथा सुदृढिकरणका नागि प्रदेश र स्थानीय सरकारले नियम कानून बनाई लागु गर्नुपर्ने ।
१३. शिक्षकहरुको व्यवसायिक दक्षता र क्षमता अभिवृद्धि गर्न तथा कक्षा कोठालाई प्रविधिमा आधारित बनाउनका लागि उनीहरुलाई डिजिटल साक्षरता र अनलाइन शिक्षण विधिहरूको पहुँच बढाउदै नयाँ प्रविधि, ज्ञान सीप र अनुसन्धारमा आवद्ध गर्न स्थानीय सरकारले आवश्यक व्यवस्था मिलाउनुपर्ने । साथै शिक्षक स्वयं समेत नयाँ नयाँ ज्ञान र प्रविधिसंग अद्यावधिक हुनु पर्ने ।
१४. स्थानीय सरकारले योग्य तथा तालीम प्राप्त शिक्षकहरुको शिक्षक रोस्टर निर्माण गरी आफ्नो क्षेत्रमा आवश्यकता अनुसार तालीम र आपूर्तिको व्यवस्था गर्नुपर्ने । प्रदेश सरकारले शिक्षकहरुको पेशागत विकास र क्षमता अभिवृद्धिमा पहल कदमी लिनु पर्ने।
पाठ्यक सम्वन्धमा:
१५. स्थानीय र प्रदेश सरकारवाट निर्माण गरिने पाठ्क्रमलाई आवश्यकता र औचित्यको आधारमा विद्यालय शिक्षामा प्रवेश गराई स्थानीय ज्ञान, जीवनउपयोगी सीप, प्रविधिको प्रर्वधनमा सहयोग प्रयाउने गरी स्थानीय योत साधनको उच्चतम उपयोग र व्यवसायिकतालाई बढावा दिने कार्यक्रम निर्माण गर्नुपर्ने ।
१६ विद्यालयको पाठ्यक्रमले स्थानीय उत्पादन, श्रम एंव स्थानीय अर्थतन्त्र, स्थानीय रोजगार वृद्धि गर्ने तल कुरालाई सुनिश्चित गर्ने गरी स्थानीय सरकारने आवश्यक प्रवन्ध गर्नुपर्ने। साथै, विद्यालय तह सम्पन्न गरेका विद्यार्थीव्ररुको लागि स्वातीय तहहरुले अल्पकालीन व्यवसायिक तालीम र वृति परामर्शको व्यवस्था गर्ने,
१७. विद्यार्थी शिक्षक र अविभावकको मानसिक स्वास्थ्यलाई ख्याल राखेर सो सम्वन्धित विषय पाठ्यक्रम र पाठ्यापुस्तकमा राखि शिक्षकहरुलाई अभिमुखिकरण गर्नु पर्ने ।
प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा सम्वन्धमा:
१८. प्रदेश तथा स्थानीय सरकारले प्राविधिक र व्यवसायिक शिक्षालाई बढावा दिन आवश्यक कार्यक्रम तथा बजेटको व्यवस्था गरी प्राविधिक ज्ञान तथा सीपसंग जोड्दै रोजगार मुलक शिक्षामा जोड दिने ।
नागरिक सहभागिता सम्वन्धमा:
१९. शिक्षाको योजना तथा बजेट निर्माण, कार्यान्वयन र अनुगमनका क्रममा प्रदेश र स्थानीय सरकारले स्तरमा शिक्षा क्षेत्रमा कार्यरत नागरिक क्षेत्रका सञ्जालसँग निरन्तर समन्वय र सहकार्यको उचित वातावरण मिलाउनुपर्ने ।
२०. स्थानीय सरकारले नागरिक तहकोसंयन्त्र बनाई विद्यालयहरुमा अनिवार्य तथा निशुल्क शिक्षाको कार्यन्वयन सम्वन्धमा अनुगमन गर्ने व्यवस्था मिलाउनु पर्ने ।
अन्य
२१. सबै राजनीतिक दलहरुले सार्वजनिक शिक्षाको रुपान्तरणलाई प्रमुख प्राथमिकतामा राख्नु पर्ने तर अहिले भईरहेको शिक्षा क्षेत्रको राजनीतिकरणको अन्त्य गर्नु पर्ने ।