सिन्धुपाल्चोक / सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको पहिरो प्रभावित क्षेत्रको बस्ती तत्काल स्थानान्तरण गरिने भएको छ । सिन्धुपाल्चोकका पहिरो पीडितहरुको लागि राहत सामग्री सहित शनिबार त्यहा पुग्नु भएको बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले बस्ती स्थानान्तरण गरिने बताउनु भएको हो ।
सिन्धुपाल्चोकको जुगल गाउँपालिका–२ लिदिमा भएको पहिरो प्रभावितका लागि स्वास्थ्य सामग्री, राहत सामग्री तथा अत्यावश्यक सामग्री सहित मुख्यमन्त्री पौडेल त्यसतर्फ सिन्धुपाल्चोक पुग्नु भएको हो । स्थलगत निरीक्षणपछि सो क्षेत्रमा खानेपानीका पाइप, अस्थाई शौचालयका सामग्री, दैनिक उपभोग्य खाद्य सामग्रीको व्यवस्था गरिएको छ । हाल सो क्षेत्रमा नेपाल प्रहरी र ससस्त्र प्रहरी र स्थानीयले उद्वारका काम जारी राखेका थिए भने थप सहयोगका लागि नेपाली सेनको एउटा टुकडी हेलीकप्टरमार्फत सो क्षेत्रमा पु-याएको छ ।
मुख्यमन्त्री पौडेलले तत्काल अस्थाई बासस्थान राहत र क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउने बताउनुभयो । सो स्थान बस्तीको लागि उपयुक्त नभएको स्थानीयले मुख्यमन्त्रीलाई जानकारी गराएका छन् । मुख्यमन्त्री पौडेलले स्थानीयको मागअनुसार बस्ती स्थानान्तरण गरीने बताउनुभयो । सिन्धुपाल्चोकका बस्तीहरु नै मानिसको बसोबास गर्न नमिल्ने, असुरक्षित रहेको बताउनुभयो । यहाँका बस्ती स्थानान्तरणका लागि उपयुक्त जमिनको खोजी गरी सकेसम्म छिटो अगाडि बढाईने उहाँले बताउनु भयो ।
सुरक्षित ठाउँमा स्थानान्तरण गर्नुको अरु केहि विकल्प पनि नभएको उहाँले बताउनुभयो । ‘हामी स्थानान्तरण मात्र हैन, जिविको पार्जन गर्न रोजगारी हुने गरी स्थानान्तरण गर्नुपर्छ’ उहाँले भन्नुभयो । स्थानीयहरुलाई परेको विपत्तिमा सरकारले सहयोग गर्ने उहाँले प्रतिबद्धता जनाउनुभयो । उचित व्यवस्थापन गर्ने सरकारको दायित्व रहेकोले सकारले तत्काल काम थाल्ने उहाँले बताउनुभयो । हालसम्म पनि स्थानियहरु बेपत्ता रहेकोले उद्धार कार्य थप तिव्र बनाइएको पनि उहाँले जानकारी दिनुभायो ।
जिल्लाको पहिरो पीडित सबैको हितको लागि प्रदेशका मन्त्रीहरु, सांसद, जनप्रतिनिधिहरुलगायत अन्य सरोकारवालाहरुसँग प्राविधिकसहितको टोली राखेर छलफल गरेर निकास निकालिने मुख्यमन्त्री पौडेलले बताउनु भयो । शनिबार मुख्यमन्त्री पौडेलसहित उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री अरुण नेपाल, सामाजिक विकास मन्त्री युवराज दुलाल, पुर्वमन्त्री शेरबहादुर तामाङ, प्रदेशका अर्थ तथा विकास समिति शरेस नेपाल, प्रदेशका प्रमुख सचिव मानबहादुर विके, मध्यपृतनापति ताराध्वज पाण्डे, बागमती प्रदेश प्रहरी प्रमुख डिआईजी वसन्त लामाको टोली त्यसतर्फ गएको हो । सो क्षेत्रमा अहिले सय ७२ घर धुरी रहेका छन् भने ३६ घरमा पूर्णरुपमा क्षति भएको छ । हाल सम्म १६ जनाको शव फेला परिसकेको छ भने २३ जना अझै बेपत्ता रहेका छन् ।
मकवानपुर / बाढी पीडित जनताले आफूहरुलाई सरकारले वेवास्ता गरेको गुनासो गरिरहेको बेला बागमती प्रदेशका उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरण मन्त्री अरुण नेपालले वर्षा सकिए लगत्तै बाढी पीडितहरुलाई नयाँ घरको व्यवस्था गर्ने आश्वासन दिनुभएको छ ।
बाढी र पहिरोकै बिचमा पनि सरकार हेलिकप्टर लिएर घटना स्थल पुगेको उल्लेख गर्दै मन्त्री नेपालले भने ‘कोही नहुनेको सरकार छ भन्ने आभाष तपाईहरुले गर्नु भएकै होला, अब वर्षासाम्य भएपछि पीडितको लागि नयाँ घरको व्यवस्था हुने छ ।’
साउनको पहिलो साताबाट बाढी र पहिरोका चपेटामा परेका सिन्धुपाल्चोकका जनता माझ पुग्नु भएका मन्त्री नेपालले मंगलबार यस्तो आश्वासन दिनु भएको हो । उहाँले सरकारले आवास निर्माणका लागि बजेट छुट्याइको सकेको समेत जानकारी गराउनु भयो । बाढी पहिरोको कारण पुर्ण रुपमा घरबार बिहीन भएका जनताका लागि वर्षा सकिए लगतै नयाँ घर निर्माणको लागि काम गर्ने तयारी थालेको बताउनु भयो । उहाँले आवास निर्माणको लागि पहिलो चरणमा उपयुक्त जमिन छनौटका लागि स्थानिय तहलाई जिम्मेवारी दिने काम सरकारले गरेको जानकारी दिनुभयो ।
मन्त्री बाढी पहिरोको विपद्पछि पहिलो पटक मन्त्री नेपाल आफ्नो निर्वाचन क्षेत्र भोटेकोशीका जनतामाझ पुग्नु भएको हो । मन्त्री नेपाल वर्षापछि पहिलो पटक खाद्यान्न सहितको राहत सामग्री बोकेर भोटेकोसी पुग्नु भएको थियो । मन्त्री नेपालका अनुसार बाढी पहिरोले धेरै क्षती पुगेको बाह्रबिशेका लागि २५, भोटेकोशीका लागि १५ र जुगलको लागि १० लाख रुपियाँ पठाई सकेको छ ।
सरकारले विपतमा मृत्यु भएकाको परिवाका लागि प्रतिव्यक्ती १ लाख, घाइतेका लागि उपचार खर्च २५ हजार व्यहोर्ने निर्णय गरेको छ । पहिलो चरणको रकमसँगै बाढी पहिरोले पुर्ण क्षती व्यहोरेका जनताको लागि आवास निर्माण गर्न प्राविधिक सहितको जमिन छनौंटको काम अघि बढाइएको छ ।
बाढी र पहिरोले बाह्रबिशे नगरपालिका सहित भोटेकोशी गाउँपालिकाको ५, १, ४ मा बढि मात्रामा क्षती पुगेको भोटेकोशि गाउपालिकाका उपाध्यक्ष सुशिला पाख्रीनले बताउनु भयो । उनले आवासको व्यवस्थापनका लागि जनताले आग्रह गरेका छन् । बाह्रबिशेबाट नाका तर्फ जाने बाटो उपयुक्त नभएका कारण गाउँपालिकासम्म सहयोग पुग्ने अवस्था नहुँदा पहिलो पटक आएको उपाध्यक्ष पाख्रीनले बताइन् ।

‘हरेक वर्ष वर्षा आउँछ, जान्छ, मेरो रोजिरोटि यहि घन ठोकेर आ’को पैसाले ८ जनाको परिवार पाल्यो बस्यो, सँधैभरि बर्षासँगै आउने रमितेहरुले घाउमा नुनचुक छरेझै आभाष हुन्छ मानसिं विक मुटुमा गाँठो पार्दै भन्छन् ।
बाढी त आउँछ, यो प्राकृतिक हो यसप्रति केही गुनासो छैन । तर सरकारी कर्मचारीदेखि जनप्रतिनिधि र रमितेहरु अरु बेला बोल्दैनन् । बर्षा याममा आएर सोध्छन किन यस्तो ठाउँमा घर बनाको ? उत्तर के दिनु बाउ बाजेले आएर किनिदिएका ठाउँ । घामदेखि टाउको लुकाउने ओत छ, तर हावा हुरि र वर्षा सहन सक्दैन यो छानोले । त्यसैले पनि यहाँ घर किन बनाको भन्ने प्रश्न म सहन सक्दिँन ।’
दोलखा चरिकोट नजिक पुख्र्यौली घर भएका मानसिं भन्छन उता भा भएनि अहिले पहिरोले पुरिन्थ्यौ होला यता बजार क्षेत्र कै पानी बगेर आउने कुलोले सताउँछ ।
हेटौडा बजार क्षेत्रका वडा नं ३, ४, ५ को सम्पुर्ण पानी बगेर आउने भलका कारण मानसिंको घर सहित करिव ६०/७० घर प्राय डुवानमा पर्छन् यो क्षेत्रमा । प्लटिङ गर्नेहरुले उक्त भल बग्ने क्षेत्र साघुरो बनाउदै लगेका छन् । जसले समस्यामा पारेका छन उनीहरुले नै आएर किन घर यहाँ बनाएको भनेर सोध्नु भन्दा ढल व्यवस्थापन गर्दा के जान्थ्यो र ? मानसिंको मनमा तर्कना आउँछ, मुख फोरेर बोल्दैनन्, सहन्छन् बस्छन् ।
राहतको नाममा एक पोका नुन तेल पाँच किलो चामलले कति दिन खाउला र हामी आठ जनाको परिवार ? यसो त कोरोना भाईरसको महामारीका कारण झन् हसिया कुटो कोदालो अर्चाप्नेहरु पनि आउन छाडे पछि उनीलाई छाक टार्न मुस्किल छ । तीन छोराहरुले गतिलो काम पाएको भए सहजै छाक टथ्र्यो, त्यो पनि छैन । उनी भन्छन् ‘सरकारले रोजगारि दिनुपर्याे कि त भरोसा दिनसक्नुपर्याे विकासका काम गरेर ।’
मानसिं जस्तै पिडामा छन शेख मुवारक । पाँच दशकदेखि हेटौडामै कोठा भाडामा बसेका मुवारक छोरा छोरी नाति नातिना बढेसंगै कोठामा बस्न सक्ने वातावरण रहेन, खर्चले धानेन । अनि बसाइ बनाए कर्रा करिडोर टोलमा । ऋण धन गरेर जग्गा त जोडे यसै वर्षको गर्दोइर कर्रा खोलाको बाढीले सातो लियो ।

जेठको पहिलो साता तिर नै उनी नगरपालिका प्रमुख हरिवहादुर महत र ४ नं वडा कार्यालय चहारिरहे कतै बाँध बाँधिदिन्छन कि भन्दै तर दुई महिना बित्यो न बाँध बाँधियो, न त जनप्रतिनिधिहरुले चासो देखाए । ‘उल्टै आउँछन किन घर बनाको भनेर कराउँछन’ उनको गुनासो छ । जग्गा व्यवसायिलाई प्लटिङ् गर्दा स्वीकृति दिने, अनि हामीलाई घर किन बनाएको भन्ने, कस्तो राजनीति हो यो ?’ उनले प्रश्न गरे ।
हामिलाई बेच्नेले बाढी आउँछ भनेन बाटो बत्ति पानी विस्तारीत गरुञ्जेल यो ठाउँमा बस्ति लायक छैन भनेर किन भन्दैन स्थानिय तह ? उन्को प्रश्न र गुनासो सकिने नाम लिदैन तर नगरपालिकाले बाँध बाँध्नका लागि उनलाई चार वटा तार जालि र ढुंगा किन्न पैसा दियो । बाँध बाँध्न र तारजालि समेत बिच्छ्याउन समेत न प्राविधिक पठाएयो न त अब सम्भव नै । वर्षाको मध्ये अवस्था छ खोलाको छेउमा तारजालि लगाउन असम्भव नै छैन । ‘मरेपछिको औषधि के काम’ उनले भने, ‘हामी सामान्य वर्गकालाई सबैले हेप्ने मात्रै,अरुको गल्तिको मारमा हामी पर्छौ, फेरी दोष हामीलाई नै लगाउँछन् ।
हेटौडा उपमहानगरपालिकाको यहि ४,५ र ११ नं वडाका केही भुभाग मात्र डुवानमा पर्छन् । वडा ४, र ५ को करिडोर टोल र शान्ति नगर डुवानमा पर्ने कारण नै बजार क्षेत्रको पानीको उचित व्यवस्थापन नहुनु हो । गर्दोइखोला पहिला धेरै फराकिलो भए पनि हाल मान्छेको सोच झै साघुरिदै गएको छ भन्छन हेटौडा ४ का हरिप्रसाद वस्ति । कर्रा खोलाले आफ्नो बाटो छोडेर व्यक्तिको जग्गामा प्रवेश गरेदेखि धेरैपटक खोला व्यवस्थापनका लागि बजेट आयो तर काम कहिल्यै गतिलो भएन । उनीमात्र होइन कर्रा खोलाका कारण यस वडाको गर्दोई क्षेत्र डुबान र कटानको उच्च जोखिममा छ । वडाध्यक्ष नबिन सिग्देलका अनुसार यहाँका करिब २० घर परिवार यसरी त्रासमा रात कटाउन बाध्य छन् ।
खोला छेउमै घर बनाई बसेकाले यहाँका ती परिवार उच्च जोखिममा रहेको र वडाले जाली उपलब्ध गराउने बाहेक तत्काल अरु केही गर्न नसक्ने वडाध्यक्ष सिग्देलको भनाई छ । मकवानपुरमा आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ मा विपद्का कारण मात्रै १५ जनाले ज्यान गुमाएका छन् ।

जसमध्ये सबैभन्दा बढी अर्थात् ९ जनाको बाढी पहिरोको कारण ज्यान गएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरका प्रवक्ता देवचन्द्र गर्तौलाले बताए । उनका अनुसार ६ जनाको चट्याङका कारण मृत्यु भएको तथ्यांक छ । पहिरोका कारण जिल्लाका ४२ घरपरिवारले घरबारबिहीन हुनुपरेको थियो ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले प्राकृतिक विपद्का कारण हुनसक्ने सम्भावित क्षति न्यूनिकरणको लागि विपद्को प्रकृति अनुसारका तयारीहरु गरेको जनाएको छ । कार्यालयले बाढी पहिरोको उच्च जोखिमलाई ध्यान दिई कार्ययोजना बनाएर लागु गरेको प्रवक्ता गर्तौलाले बताए । प्रभावित क्षेत्रमा अर्लट गर्ने, घटना भैहाले उद्दार तथा राहतको क्षेत्रमा गर्नुपर्ने जस्ता आवश्यक तयारीहरु सबै स्थानीय तहहरु मार्फत गरिएको उल्लेख छ ।

विपद्का घटना न्यूनीकरणका लागि जिल्लामा आपतकालीन कार्य सम्पादन केन्द्र स्थापनाको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको पनि प्रशासनका प्रवक्ता गर्तौलाले जानकारी दिए ।
हेटाैडा । यस वर्ष मनसुन बुधबारदेखि पश्चिम क्षेत्रबाट वर्षा क्रमशः कम हुँदै जाने जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ ।
मंगलबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा विभागका महानिर्देशक सरजुकुमार वैद्यले भने ‘भोलिबाट पश्चिममा वर्षा कम हुँदै गए पनि प्रदेश १, २, गण्डकी र बागमती प्रदेशमा भने अझै केही दिन वर्षा जारी रहने छ ।’
यस वर्ष मनसुन सुरु भएदेखि हालसम्म औसतभन्दा बढी वर्षा भएको छ । साउन पहिलाे हप्ताबाट निम्नचापीय रेखा नेपालको ठीक माथि छ । महाशाखाका अनुसार मनसुनी निम्न चापीय रेखा साउन ९ गतेदेखि दक्षिण जाने छ । महानिर्देशक वैद्यका अनुसार निम्न चापीय रेखा दक्षिणतर्फ सर्दै गएमा भारतमा धेरै वर्षा हुन्छ भने नेपालमा सुक्खा हुन्छ ।
केही दिनयता जारी वर्षाका कारण देशभर बाढीपहिरो र डुबानको समस्या छ । मौसम विज्ञान विभागका अनुसार तीन दिनयता गण्डकी प्रदेश, प्रदेश ५ र प्रदेश २ मा भारी वर्षा मापन भएको छ ।
वर्षासँगै खोला तथा नदीमा आउने बाढीका कारण सम्भावित जोखिममा परेका बासिन्दाहरुलाई मौसम विज्ञान विभागले एसएमएस र सामाजिक सन्जालमार्फत् पूर्वसूचना जारी गर्दै आएको छ । हालसम्म जोखिम क्षेत्रका बासिन्दालाई ५० लाख १७ हजारभन्दा धेरै एसएमएस पठाएर सतर्क रहन भनिसकिएको विभागका महानिर्देशक वैद्यले जानकारी दिए ।
हेटौंडा । मकवानपुर सहित देशभर रातिदेखि नै पानी परिरहेको छ । केही ठाउँमा ठूलो पानी पर्ने सम्भावना रहेको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ ।
मुख्यगरी प्रदेश नम्बर २, वाग्मती, गण्डकी, प्रदेश नम्बर ५ का धेरै ठाउँमा वर्षा भएको छ । ठूलो पानी पर्ने ठाउँमा बाढी पहिरो आउनसक्ने भन्दै सतर्क हुन समेत महाशाखाले अनुरोध छ । अहिले प्रदेश २ का बारा, पर्सा र रौतहटका धेरै ठाउँमा ठूलो पानी परिरहेको छ भने थप वर्षा हुने भएकाले लालबकैया र अन्य साना नदीमा आकस्मिक बाढी आउन सक्ने बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ ।
नवलपरासीका अरूणखोला, गिरूवारी खोला र नवलपरासीका साना नदी तटीय क्षेत्रमा एक्कासी बाढी आउन सक्ने भएकाले सतर्क रहन महाशाखाले आग्रह गरेको छ । त्यस्तै डडेलधुरा रंघुनको महाकाली दोभानसम्म बाढीको सम्भावना छ ।
काठमाण्डौ उपत्यकाका धेरै ठाउँमा मध्यम वर्षा भैरहेको छ । विष्णुमती, मनोहरा, हनुमन्ते, नख्खु लगायतका नदीमा बहाव सतर्कता नजिक छ । बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले नदी किनार र डुबान भईरहने होचा ठाउँमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।