मकवानपुर । बागमती प्रदेशमा लम्पी स्किन रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि गाई र भैंसी गरी ९६ हजार ३ सय ४७ वटा खोप लगाईएको छ । प्रदेश सरकारले चलाएको सप्ताहव्यापी खोप अभियान अन्तरगत प्रदेशका १३ जिल्लामा उक्त परिमाणमा खाेप लगाइएकाे हाे ।
यो वर्ष प्रदेशकाे ललितपुर जिल्लाबाट लम्पी स्किन रोगको प्रभाव न्यूनिकरणका लागि खोप अभियानको सुरुवात गरिएको थियो । त्यसपछि १३ वटै जिल्लामा अभियान सञ्चालन गरिएको बागमती प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएकाे छ । बागमती प्रदेशका १३ जिल्लाका १ लाख २० हजार पशुलाई लम्पी स्किन विरुद्ध खोप लगाइने लक्ष्य सहित गत १ भदौबाट अभियान संचालन गरिएकाे थियाे ।
सप्ताहव्यापी खोप अभियान अन्तर्गत मकवानपुर जिल्लामा सबै भन्दा बढी खोप लगाइएको छ । मकवानपुरका २४ हजार ६ सय ९५ गाईभैँसीलाई खोप लगाइएको छ । यसैगरी सिन्धुलीमा १० हजार ३ सय २८ वटा गाई तथा भैँसीलाई खोप लगाइएको छ । त्यस्तै दोलखामा ९ हजार ९ सय ८२, नुवाकोटमा ७ हजार ७ सय २४, काभ्रेपलाञ्चोकमा ७ हजार ६ सय ९८, सिन्धुपाल्चोकमा ६ हजार २ सय ८४, धादिङमा ६ हजार ५१, चितवनमा ६ हजार १५ वटा लम्की स्किन रोग विरुद्धको खोप लगाइएको छ ।
यसैगरी रामेछापमा ४ हजार ४ सय ३७, काठमाडौंमा ४ हजार ३ सय ५०, रसुवामा ३ हजार ६ सय ३४, ललितपुरमा ३ हजार ६ सय ६, भक्तपुरमा १ हजार ५ सय ४३ वटा गाईभैँसीमा लम्की स्किन रोग विरुद्धको खोप लगाइएको छ । सप्ताहव्यापी कार्यक्रम अन्तर्गत खोप लगाउन सुरु गरिएको खोप कार्यक्रम अहिले पनि निरन्तर जारी रहेको मन्त्री मधुसूदन पौडेलले बताए ।
मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार बागमती प्रदेशभर कुल गाईको संख्या ६ लाख ९४ हजार २ सय १७ रहेको छ भने भैँसीको संख्या ५ लाख ४९ हजार १ सय ८२ रहेको छ । ती पशुहरू मार्फत वार्षिक रूपमा जम्मा ४ लाख ८१ हजार ७७१ मिल्क टन दूध उत्पादन गर्ने गरेका छन्। जिल्लागत रूपमा हेर्दा चितवनमा सबैभन्दा बढी दूध उत्पादन हुने गरेको देखिन्छ । जहाँ सात स्थानीय तहमा ९२ हजार २ सय ५६ गाई र ७२ हजार २ सय भैँसी छन्।
आर्थिक वर्ष २०८०।८१ मा बागमती प्रदेशमा मात्र ११ हजार २१८ गाई तथा भैँसी लम्पी स्किन रोगका कारण मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्यांक छ। सोही अवधिमा ३७ हजार ८९ गाईभैँसी संक्रमित भएका थिए भने कुल २ लाख ५६ हजार ७५९ पशु प्रत्यक्ष वा परोक्ष रूपमा प्रभावित भएका थिए। यसअघि प्रदेशभर २ लाख ४५ हजार २२२ गाई तथा भैँसीलाई लम्पी स्किन रोगविरुद्धको खोप लगाइसकिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
मन्त्रालयले १ भाद्र २०८२ बाट प्रदेशका १३ वटै जिल्लामा सप्ताहव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गरकाे थियाे । बागमती प्रदेश सरकारले लम्पी स्किन रोगको नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि प्रदेशव्यापी खोप अभियान सञ्चालन गरी खोप लगाउँदै आएकाे छ । लम्पी स्किन रोगले गाई तथा भैँसीको छालामा गाँठा वा फोका देखिने, उच्च ज्वरो आउने, दूध उत्पादनमा गिरावट आउने, शरीर सुन्निने र जनावर अशक्त देखिने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् ।
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडा ४ स्थित भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालयमा आँखा जाँच शिविर भएको छ ।
भुटनदेवि एल्मुनाई एशाेसिएसन, राेटरी क्लब लफ हेटौंडाकाे आयाेजना र हेटौंडा सामुदायिक आंखा अस्पतालकाे प्राविधिक सहयाेगमा भुटन देवि माविमा आइतबार एक दिने आँखा जांच शिविर भएको हो । शिविरमा ६ सय ६ जनाको आँखा जाँच गरिएकाे थियो ।
त्यस मध्ये थप उपचारकाे लागि ५४ जनालाई आँखा अस्पताल रिफर गरिएकाे कार्यक्रम संयोजक शुदर्शन ढकालले जानकारी दिए । शिविर उद्घाटन भुटनदेवि माविका प्र.अ माधव दाहालको अध्यक्षता, भुटनदेवि एलल्मुनाई एशाेसिएसनका अध्यक्ष बिष्णु गाेपाल महर्जनको प्रमुख आतिथ्यमा भएको थियो ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारले १ महिनाभित्रै सवारी चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) छापेर वितरण गर्ने तयारी गरेको छ । त्यसकाे लागि श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयले प्रतिघण्टा ७ सय ५० लाइसेन्स छाप्नसक्ने पाँचवटा अत्याधुनिक प्रिन्टर मेसिन खरिद गरेकाे छ ।
श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्री जयराम थापा अनुसार खरिद गरिएको प्रत्येक प्रिन्टरको क्षमता प्रतिघण्टा १ सय ५० वटा रहेकाेले एक महिनाभित्रै सेवा शुरु हुनेछ। ५ वटा मेसिनमार्फत दैनिक सयौं संख्यामा लाइसेन्स छापेर वितरण गर्न सकिने र यसबाट लामो समयदेखि लाइसेन्स प्राप्त गर्न नसकेका सेवाग्राही लाभान्वित हुने बताइएकाे छ।
यसअघि चालक अनुमतिपत्र संघीय सरकारकाे यातायात व्यवस्था विभागमार्फत मात्र छापिँदै आएको थियो । तर, केन्द्र सरकारमा लाइसेन्स छाप्ने चाप बढेसँगै सेवाग्राहीले समयमै लाइसेन्स पाउन नसकेपछि केन्द्र सरकारको अनुमतिमा बागमती प्रदेश सरकारले प्रिन्टर खरिद गरी सेवा शुरु गर्न लागेको हो । मन्त्री थापाले करिब पाँच करोड रुपैयाँ लागतमा मेसिन खरिद गरिएको जानकारी दिए ।
यातायात व्यवस्था विभागको तथ्यांकअनुसार करिब ३० लाखभन्दा बढी लाइसेन्स छाप्न बाँकी छ। विगत ३ वर्षअघि ट्रायल पास गरेका र नवीकरणका लागि निवेदन दिएका सेवाग्राहीले पनि लाइसेन्स पाउन सकेका छैनन् । लाइसेन्स छपाइका लागि प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बजेट बिनियोजन गरेको छ।
केन्द्र सरकारको भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले २०८० साल माघ ७ गते प्रदेशहरूले पनि लाइसेन्स छाप्न सक्ने निर्णय गरेअनुसार बागमती प्रदेशले सेवा सञ्चालन गर्न लागेको हो ।
बागमतीमा इडिएलएस र भिआरएस सेवा शुरु
बागमती प्रदेश सरकारले इलेक्ट्रोनिक ड्राइभिङ लाइसेन्स सिस्टम (इडिएलएस) र भेइकल रेजिष्ट्रेसन सिस्टम (भिआरएस) सञ्चालनमा ल्याएको छ। प्रदेश सरकारले यातायात व्यवस्थापनलाई आधुनिक, पारदर्शी र डिजिटल बनाउन यो प्रणाली शुरु गरेको हो ।
प्रणाली शुरु भएसँगै सवारी चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) अनलाइन आवेदन दिन, परीक्षण नतिजा हेर्न र प्रिन्टिङ प्रक्रियासम्म सहज हुने बताइएको छ। यसले लाइसेन्स सेवामा देखिने ढिलासुस्ती र अनियमितता नियन्त्रण हुने प्रदेश सरकारले विश्वास लिएकाे छ। यो प्रणाली लागू भएपछि सवारी साधन दर्ता, नवीकरण तथा अन्य कागजी प्रक्रियामा देखिने झन्झट अन्त्य भई सबै विवरण डिजिटलीकरण हुनेछन् ।
प्रदेशका नागरिकलाई घरमै बस्दै सेवा लिन सजिलो हुने र सरकारी कार्यालयमा भीड कम गर्ने अपेक्षा गरिएको बागमती प्रदेशका श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्री जयराम थापा बताउँछन् । मन्त्रालयका अनुसार सेवाग्राहीले मोबाइल वा कम्प्युटरमार्फत आफ्नो लाइसेन्स तथा सवारीसाधन दर्ता विवरण सजिलै हेर्नसक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।
सिस्टम लागू भएसँगै बागमती प्रदेश ‘डिजिटल यातायात सेवा’ को युगमा प्रवेश गरेको मन्त्री थापाले दावी गरे। नागरिकमैत्री सेवा प्रवाहसँगै सुशासन र पारदर्शिता कायम गर्न यो महत्वपूर्ण कदम हुने मन्त्री थापको दावी छ। यस्तै बागमती प्रदेश सरकारले इलेक्ट्रोनिक ड्राइभिङ लाइसेन्स सिस्टम र भेइकल रेजिष्ट्रेसन सिस्टम सञ्चालनमा ल्याइएसँगै लाइसेन्स र बिलबुक नागरिक एपमै हेर्न मिल्ने भएको छ । सेवा बिस्तारसँगै सवारी धनीले सवारी चालक अनुमति पत्र (लाइसेन्स) र सवारी धनी किताब (बिलबुक) सधैँ साथमै बोक्नुपर्ने झन्झट हट्नेछ।
नवीकरणको निवेदन पनि अनलाइनमार्फत गर्न सकिने भएकाले सेवाग्राहीले घरमै बसेर मोबाइल वा कम्पुटरमा प्रदेश सरकारको एप्स डाउनलोड गरेर सेवा लिन सक्नेछन् । सेवाग्राहीको समयको बचत र जरिवानाबाट मुक्त हुनुका साथै यातायात कार्यालयमा हुने भिड कम हुनेछ र नागरिकले घरमै बसेर कार्यालयले सेवा लिन सजिलो हुने मन्त्रालयले जनाएको छ।
मकवानपुर । बामगती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्रबहादुर बानियाँको प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकारमा बुद्द लामा नियुक्त भएका छन्।
बानियाँ मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त भएपछि मन्त्रिपरिषद्ले पूर्णता प्राप्तपछि बिहीबार बसेको पहिलो बैठकले मुख्यमन्त्रीको राजनीतिक सल्लाहकारमा लामालाई नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो। लामा नेपाली कांग्रेस मकवानपुर सभापति हुन्।
यस्तै, बैठकले प्रदेश सरकारको प्रवक्ताकाे जिम्मेवारी आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री प्रभात तामाङलाई दिने निर्णय गरेकाे छ । यसअघि खानेपानी, ऊर्जा तथा सिंचाइ मन्त्री कृष्णकुमार तामाङ प्रवक्ताको जिम्मेवारी थिए।
यसैगरी बैठकले ६ जना सचिवको पदस्थापन गर्ने निर्णय गरेकाे प्रवक्ता तामाङले जानकारी दिए । उनका अनुसार भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयको सचिवमा इश्वरचन्द्र मरहठ्ठा, खानेपानी, ऊर्जा तथा सिंचाई मन्त्रालयको सचिवमा इन्द्रदेव भट्ट, युवा तथा खेलकुद विकास मन्त्रालयकाे सचिवमा वीरेन्द्रदेव भारती, श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्रालयको सचिवमा बलराम ढकाल, आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयको सचिवमा झलकराम अधिकारी र पूर्णबहादुर दर्जी सामाजिक विकास मन्त्रालयको सचिवमा पदस्थापन गर्ने निर्णय गरिएको उनले जानकारी दिए ।
त्यस्तै चितवनको भरतपुर महानगरपालिका र अस्ट्रेलियाको मेरिब्रेक सिटी काउन्सिलबीच भगिनी सम्बन्ध विस्तार गर्न परामर्श सम्बन्धमा निर्णय भएको प्रवक्ता तामाङले बताए ।
बागमती प्रदेशमा कार्यरत कर्मचारीहरुको महंगी भत्तामा बृद्धि गरिने निर्णय पनि मन्त्रिपरिषद् बैठकले गरेको छ । विनियोजन विधेयकमै उल्लेख भएर आएअनुसार प्रदेशमा कार्यरत कर्मचारीको महंगी भत्ता ३ हजार रुपैयाँबाट बढाएर ५ हजार रुपैयाँ पुर्याउने निर्णय गरिएको प्रवक्ता तामाङले बताए ।
- अविरल यात्री
गोरखापत्र दैनिकका संवाददाताको पहिचान बनाएका वसन्त पराजुली पछिल्लो समय लेखकको रुपमा पहिचान बनाउन कसरत गरिरहेका छन् । उनै वसन्त पराजुलीको पछिल्लो उपन्यास `बखान´ पढेपछि केहि पाठकीय प्रतिक्रिया लेख्न मन लाग्यो ।
पराजुलीको उपन्यास बखानमा सहकारीका संस्थापक भनेर चिनिएका ‘बखानसिंह गुरुङ’ लाई मुख्य पात्रको रुपमा उभ्याइएको छ । जसको मनोवैज्ञानिक चित्रण अत्यन्त गहिरो र संवेदनशील छ । उनले आफ्नो व्यक्तिगत चाहना र सामाजिक जिम्मेवारीबीचको द्वन्द्वलाई सम्हाल्न खोजेको देखिन्छ । उनको चेतना निरन्तर सत्ता, स्वतन्त्रता र न्यायका विषयमा उठ्ने प्रश्नहरूले छर्लङ्ग पारेको छ । बखानसिंहको मनमा अव्यक्त पीडाको साथमा गज्जबको आशा र साहस पनि लेखकले देखाउन खोजेका छन्, जसले पाठकलाई उनको भावनात्मक अनुभवमा गहिरोसँग भिज्न बाध्य पार्छ । उनका मनका द्वन्द्वहरू पीडादायी तर पवित्र छन्, जसले पात्रलाई हरेक व्यक्तित्वका रूपमा मात्रै होइन, एक युगका प्रतिनिधि पात्रको मूर्त रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।
राजा महेन्द्रको छवि भने पात्रको भन्दा पनि प्रतीकात्मक स्तरमा टेकाइएको छ । उनको रहस्यमय मृत्यु र शासनकालले उपन्यासमा एउटा ठूलो तनाव र प्रभाव पैदा गरेको छ । उनी एक शक्ति, नियन्त्रण र अनिश्चितताका प्रतीक हुन्, जसले नेपाली समाजमा सत्ता र व्यक्ति बीचको सम्बन्धका पीडादायी पक्षलाई उजागर गरेको छ । उनका निर्णय र घटनाले केवल राजनीतिक मात्र नभई व्यक्तिगत र भावनात्मक तहमा पनि मानिसहरूमा गहिरो छाप छोड्न सफल भएको छ ।
बखानसिंहलाई नेपाली युवाहरूको आकांक्षा र विद्रोहको प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । उनको संघर्ष, उदासी र अन्तर्निहित आशाले एउटा परिवर्तनशील जनमानसको स्वर प्रतिनिधित्व गरेको छ । राजा महेन्द्रको रहस्यमय मृत्यु भने शासन, इतिहास र जिम्मेवारीको गर्भित पक्ष हो, जसलाई उपन्यासले अचेतन तवरले प्रकट गरेको छ । उपन्यासमा बखानको समर्पण व्यक्तिगत मात्रै होइन, समग्र समाजको जागरण र परिवर्तनको प्रतीक हो ।
ग्रामीण परिवेश थारु जाति बाहुल्यता, परम्परा र बदलिँदो सामाजिक संरचनाहरू पनि एउटा ठूलो प्रतीकात्मक आयाममा छन । ती परिदृश्यहरूले उपन्यासलाई केवल कथा नभई सांस्कृतिक दस्तावेज बनाएको छ, जहाँ पुराना र नयाँबीचको टकराव स्पष्ट रुपमा झल्किएको छ ।
लेखकले सरल, स्पष्ट र प्रभावशाली भाषा प्रयोग गरेका छन् । भाषा न अलंकारमय छ, न त असहज । भाषाकै कारण कथा सलल बगेको छ । यसको सहजता र प्रवाहले पात्रहरूको मनोभाव र घटनाक्रमलाई स्वभाविक रूपमा अनुवाद गरेको छ । उपन्यासका वाक्यहरूमा सजीव संवाद छन् जसले मनोवैज्ञानिक पक्षको समेत सूक्ष्मता पाउन सकिन्छ ।
संरचनात्मक रूपमा, बखानले कालक्रमलाई सरल तर संवेदनशील तरिकाले प्रस्तुत गरेको छ । घटनाहरू क्रमबद्ध हुनुका साथै पात्रहरूको आन्तरिक र भावनात्मक विकासलाई प्राथमिकता दिइएको छ । उपन्यासको लयमा आत्मीयता छ, जसले पाठकलाई कथाभित्र गहिरोसँग प्रवेश गराउन मद्दत गर्दछ ।
उपन्यासका समग्र शक्तिशाली पक्षहरूका बाबजुद, केही कमजोरीहरू पनि प्रष्ट देखिएका छन् । उपन्यास पढ्दै जाँदा कथाको प्रवाहमा केही अंशहरू धेरै लम्ब्याउन खोजेको र दोहोरिएको महसुस हुन्छ । जसले पाठकलाई अलि झिँजो लाग्छ नै । पात्रहरूका मनोवैज्ञानिक पक्षमा गहिरो पहुँच दिने प्रयास गर्दा कतिपय ठाउँमा संवाद र वर्णनहरू अत्यधिक विस्तृत भई कथा सान्दर्भिकताबाट अलि टाढा परेको महसुस हुन्छ । यस्तो अवस्थामा कहानीको गतिशीलता र पठनको रस एकाएक कम भएको आभाष हुन्छ । यसका साथै राजा महेन्द्रको रहस्यमय मृत्युलाई लिएर उपन्यासमा राखिएको अर्थपूर्ण रहस्य केही असंगठित र अस्पष्ट प्रस्तुत भएकोले पाठकमा पूर्ण सन्तुष्टि नपुगेको भान हुन्छ नै ।
बखान उपन्यास केवल एउटा कथा होइन, भावनात्मक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिक रूपमा नेपाली समाजका पीडाहरू र आशाहरूको गम्भीर प्रशोधन हो । पात्रहरूको मनोवैज्ञानिक गहिराई, जीवन्त प्रतीकात्मकता र प्रभावकारी शैलीले यसलाई साहित्यिक र मानवतावादी दृष्टिले विशिष्ट बनाएको छ । एउटा पाठकको रूपमा, यो उपन्यासले हामीलाई इतिहासमाथि प्रश्न गर्न, वर्तमान जीवन र समाजको पुनरावलोकन गर्न र आफैंलाई पुनः चिनारी बनाउन प्रेरित गर्न सफल छ । समग्रमा बखान उपन्यास चितवनको यौटा ऐतिहासिक दस्तावेज हो भन्दा अतिशयोक्ति हुँदैन । शिखा बुक्सले प्रकाशन गरेको बखान उपन्यासको आयतन २५२ पृष्ठमा फैलिएको छ र यसको मूल्य ५९५ रुपैयाँ राखिएको छ । कायाकैरनबाट