मकवानपुर । शैक्षिक गुणस्तर सुधारमा जनप्रतिनिधिले ध्यान दिनु पर्ने हेटौंडा ४ का वडा अध्यक्ष नवीन सिग्देलले बताएका छन । प्राथमिक शिक्षकलाई एकीकृत पाठ्यक्रम प्रवोधिकरण कार्यक्रममा वडा अध्यक्ष सिग्देलले स्थानीय तहले शिक्षामा पर्याप्त बजेट विनियाेजन गर्नुपर्ने बताए।
‘नगरलाई समृद्व र उत्कृष्ट बनाउन शिक्षालाई उत्कृष्ट बनाउनु पर्छ’ सिग्देलले भने -‘भाैतिक विकाससंगै शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकुद, राेजगारी उत्पादनसम्बन्धी क्रियाकलाप समेत संगै गरिनु पर्छ ।’ शैक्षिक सुधार समिति, हेटाैँडा ४ का संयाेजक तथा श्रमिक माविका प्रधानध्यापक श्रीराम दाहालले निरन्तर क्रियाकलाप, प्रतिस्पर्धा र समन्वयकाे माध्यमद्वारा शैक्षिक गुणस्तर सुधारमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न समिति लागिपरेकाे बताए । कार्यक्रममा वडाले शैक्षिक सुुधारकाे लागि गरेकाे विभिन्न गतिविधि र भावी याेजनाबारे समेत जानकारी गराईएकाे थियाे ।
हेटौंडा ४ नम्बर वडा शैक्षिक समितिले प्राथमिक तहका शिक्षकका लागि एकीकृत पाठ्यक्रमसम्बन्धी प्रवोधिकरण गरेको हो । प्राथमिक तहमा नेपाली, अंग्रेजी, सेरोफेरो, विज्ञान र गणित विषयको एकीकृत पठनपाठन प्रभावकारी रहने भएकोले शिक्षकलाई नै प्रशिक्षित गरिएको हो ।

४ नम्बर वडामा ३ वटा सामुदायिक र ५ वटा संस्थागत विद्यालय छन् । कार्यक्रममा ८ वटा विद्यालयका ७० जना शिक्षकको सहभागिता रहेको बताइएको छ । एकीकृत पाठ्यक्रमसम्बन्धी प्रवोधिकरणमा नेपाली विषयको वेदराज कोइराला, सामाजिक र सेरोफेरो विषयको राम सागर गुरागाई, अंग्रेजी विषयको सूर्यप्रसाद घिमिरे, गणित विषयको दीपक अधिकारी र विज्ञान विषयको सुवास खनालले सहजीकरण गरेका छन ।
वडा शैक्षिक सुधार समितिका अध्यक्ष एवम् श्रमिक माविका प्रधानाध्यापक श्रीराम दाहालको अध्यक्षता तथा वडा अध्यक्ष नवीन सिग्देलको प्रमुख आतिथ्यमा भएको कार्यक्रममा आधुनिक राष्ट्रिय माविका व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष माेहमद समिम,भुटनदेवी माविका प्रअ माधव दाहाल, आधुनिक माविका सप्रअ मालती पाेखरेल, वडा सचिव टीका कंडेल लगायतकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।
मकवानपुर । हेटौंडा जेसिजले वैशाख ३० गते शनिबारबाट सप्ताहव्यापी कार्यक्रम आयोजना गर्ने भएको छ ।
सप्ताहव्यापी कार्यक्रम अन्तरगत वैशाख ३० गते शनिबार हेटौंडा ५ पिप्लेदेखि गढिगाउपालिका ४ स्थित मनकामना मन्दिरसम्म साइक्लिङ प्रतियोगिता हुने भएको छ । जेसिजले शुक्रबार पत्रकार सम्मेलनमार्फत् कार्यक्रमबारे जानकारी गराएको हो ।
पत्रकार सम्मेलनमा साइक्लिङ प्रतियोगितामा प्रथम हुनेले १५ हजार, दोस्रो हुनेले १० हजार र तेस्रो हुनेले ५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्ने जेसिज वर्ष २०२३ का अध्यक्ष श्रवण कुमार वर्तौलाले जानकारी दिए ।
त्यस्तै वैशाख ३१ गते आइतबार हेटौंडा–४ हुप्रचौरमा रक्तदान कार्यक्रम, जेठ १ गते सोमबार जेसिज वक्तित्वकला प्रतियोगिता र जेठ २ गते मंगलबार मकवानपुर बहुमुखी क्याम्पसमा सामान्य ज्ञान प्रतियोगिता आयोजना गरिने बर्तौलाले बताए ।
यसैगरी जेठ ३ गते बुधबार हेटौंडा मुख्य बजार क्षेत्रमा ‘स्लो बाइक’ प्रतियोगिता आयोजना गरिने छ भने जेठ ४ गते विहीबार हेटौंडा– १५ चिप्लेटीस्थित सामुदायिक विद्यालयमा शैक्षिक सामग्री हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रम रहेको जेसिजका कार्यकारिणी उपाध्यक्ष अमृत बर्तौलाले जानकारी दिए । जेठ ५ गते शुक्रबार सप्ताहव्यापी कार्यक्रमको समारोह आयोजना गरी विभिन्न प्रतियोगितामा विजयी भएकाहरुलाई पुरस्कृत गर्ने कार्यक्रम रहेको उनले बताए ।
यसैबीज जेसिजले नयाँ थप भएका २९ जना
सदस्यलाई स्वागत गरेको छ । जेसिज वर्ष २०१४ का अध्यक्ष कबिन सांगामीले नयाँ सदस्यहरुलाई जेसिजमा औपचारिक स्वागत गरेका हुन् । सो अवसरमा हेटौंडा जेसिजका कार्यकारिणी उपाध्यक्ष विकेशलाल श्रेष्ठले जेसिज सबैको साझा र परोपकारी भावना बोकेको संस्था भएको उल्लेख गर्दै संस्थामा आवद्ध नयाँ सदस्यहरुको नेतृत्व र व्यत्तित्व विकासमा टेवा पुर्याउन पहल गरिने बताए ।
नयाँ सदस्यहरुको आगमनले जेसिजमार्फत् जनहितका लागि हुँदै आएका गतिविधिलाई थप प्रभावकारी रुपमा अघि बढाउन प्रेरणा मिलेको बताउँदै सामाजिक अभियानलाई जनस्तरसम्म पुर्याइने उनले बताए ।
सप्ताहव्यापी कार्यक्रमलगत्तै युवालक्षित पब्लिक स्पिकिङ प्रतियोगिता आयोजना गर्न लागिएको समेत जेसिजले जनाएको छ ।
मकवानपुर । मकवानपुर प्रहरीले लागुऔषधसहित ४ जना नियन्त्रणमा लिएको छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ११ स्थित शहीद स्मारक क्षेत्रबाट प्रहरीले उनीहरुलाई नियन्त्रणमा लिएको हो ।
बिहीबार साँझ ५ बजेको समयमा शहीद स्मारकस्थित अस्थायी प्रहरी पोष्टबाट खटिएको प्रहरी टोलीले शंकास्पद रुपमा बसिरहेका ४ जनाको सुरक्षाजाँच गर्ने क्रममा लागुऔषध ट्रामाडोल ५० ट्याबलेट, एनरागन ६५ ट्याबलेट, नुरफिन १४ एम्पुल, ड्राईजेपाम ७ एम्पुल र फेनारागन २ एम्पुलसहित नियन्त्रणमा लिइको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
प्रहरीले उक्त परिमाणको लागुऔषध सहित चितवन जिल्लाका ३ जना र मकवानपुर जिल्लाका १ जनालाई नियन्त्रणमा लिइएको हो । प्रहरीले लागुऔषधसहित चितवन जिल्ला भरतपुर महानगरपालिका–१० बस्ने वर्ष २४ का आशिष भुजेल, वर्ष २० का विवेक लामा र वर्ष २३ का सुदीप महर्जन र मकवानपुर जिल्ला, हेटौंडा–११ बस्ने वर्ष २३ का निशान वाईबा तामाङलाई नियन्त्रणमा लिएको जनाएको छ ।
प्रहरीले चारै जनालाई जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा ल्याइएको र आवश्यक कारवाहीको प्रक्रियामा रहेको जानकारी दिएको छ ।
नेपाली लघुकथामा बिशिष्ट लघुकथाकारको रुपमा पहिचान बनाइ सक्नु भएका सुमन सौरभसँग राजु क्षत्री अपुरोले लघुकथा कै बिषयमा केन्द्रित रहेर गर्नुभएको भलाकुसारी :
सर्वप्रथम आफ्नो पूरा परिचय र लेखन यात्रा बारे बताइदिनुहुन्छ कि ?
साहित्यको सन्दर्भमा वार्ता गर्दैगर्दा अन्य परिचयको चर्चाको अर्थ हुन्छ जस्तो लाग्दैन किनकी प्रत्येक मान्छे सयौँ “परिचय” बोकेर हिँडेको हुन्छ, सबैभन्दा बढी हुन्छ, नभन्दा कम हुन्छ । त्यसैले छरितोसँग भन्दा म आफ्नो स्कूलको समयदेखि नै साहित्यको विद्यार्थी हुँ । साहित्य पढ्ने र लेख्ने कोशिश पनि गर्ने मीठो लत बाल्यकालदेखि नै लाग्यो र लत अझै बढ्दोक्रममा जारी छ ।
सुनिन्छ, यहाँले लघुकथा बाहेक अन्य बिधामा त्यति कलम चलाउनु भएको छैन , यसको कारण जान्न सकिएला ?
प्रकाशनको परिमाणको हिसाबले धेरै लेखिएको र प्रकाशित भएको लघुकथा नै हो । अन्य बिधामा कलम नै नचलाएको भन्ने होइन । कुनै विषयलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर नतन्काइकन लेख्दा लघुकथाको आयतन नै काफी छ, २५० शब्दमा धेरै कुरा भन्न सकिन्छ भन्ने अनुभव छ । संसारका ठूलाभन्दा ठूला पुस्तकलाई पनि लघुकथामा निचोर्न सकिन्छ भने लामो नै लेख्छु भनेर किन लागिपर्नु ? झन् लघुकथा नै लेख्छु भनेर सोचिसकेपछि अरू लामो नै किन सोच्नु ? मान्छे आफ्नो बानीको दास जो छ !
राजधानी र आसपास क्षेत्रमा बसोबास गर्ने साहित्यकारहरूले बाहिरका साहित्यकारलाई खासै महत्त्व नदिनुको कारण के हुन सक्ला ? अझ लघुकथाकारहरूमा पनि त्यो खालको रोग भएको बताइन्छ।यहाँको भनाई के छ ?
मान्छेका अनेकन मनोग्रन्थीहरू हुन्छ्न् । महत्व खोजि हिड्नेको लागि त के बाहिर के राजधानी, सबैले महत्व नदिएको जस्तो लाग्छ । दुईचारवटा सिर्जना मै वाहवाही होस्, प्रशंसा निरन्तर भैरहोस् भन्ने चाहना प्रारम्भमा सबैमा धेरथोर देखिन्छ ।अझ “मेरै सेरोफेरोमा दुनियाँ घुम्नुपर्ने हो” जस्तो आत्ममुग्धता उब्जेपछि अरुले मैले पाउनुपर्ने जति महत्व दिएनन् भन्ने लाग्छ । यो स्वभाविक हो तर रोग हो । रोग आफैँमा छ । साधनारत सर्जकले सिर्जनामा ध्यानस्थ हुनुपर्छ न कि प्रचारमा । समुहवाद, आफन्तवाद, चिनजानवाद, चियावाद र रेस्टुरेन्टवाद त जताततै चलिरहन्छ, कहिल्यै शून्य हुँदैन । साधनामय निरन्तरताको सिर्जना त अहिले नभए १०० वर्षपछि पनि चिहान खनेर निकालिने छन् !
लघुकथा के हो र कस्तो हुनुपर्ने हो ? यहाँले लघुकथालाई कसरी परिभाषित गर्नु भएको छ? आफ्नो धारणा राखिदिनु होस् न ?
जति सरल रूपमा बुझियो विषय त्यत्तिनै सजिलो हुन्छ भन्ने लाग्छ । लघुकथा नामै अनुसार लघु र कथाको संयुक्त रूप हो । लघु भनेपछि छोटो आकारको हुन्छ र कथा भनेपछि त्यसमा केही घटना घटित भएको हुन्छ । यो आख्यानको एउटा विधा हो र साहित्य हो । यस अर्थमा सहित्य जे हो, आख्यान जे हो, त्यही तत्वमा आधारित लघु आयतनको कथा नै लघुकथा हो । कस्तो कथा बनाउने, कुन रसमा चोपलेर लेख्ने, कथा भन्ने कुन शैली प्रयोग गर्ने, कथालाई कसरी सिँगार्ने क्यामराको एङ्गल कसरी मिलाउने , छोटो आयतनमा नै के के तत्व हालियो भने सिर्जना वजनदार बन्ला भन्ने विषय प्राविधिक कुरो हो जसको व्याख्या छोटो भनाइमा सकिँदैन ।
हाम्रो लघुकथा केन्द्रका गतिविधिलाई कसरी मुल्यांकन गरिरहनु भएको छ ?
यो केन्द्र नाम परिवर्तन गरेर आएछ । नभने पनि बुझिने कुरो हो, थप महत्वाकांक्षी अभियान अनुसार नै यसो गरिएको हो, बधाई छ । यस केन्द्रका शुरुआत देखिनै म पनि बेलाबेलामा जोडिएको छु । तपाईँहरूको टिमको विविध गतिविधि लघुकथाको बिधागत उन्नति केन्द्रित छ र प्रशंसनीय छ ।
ऐतिहासिक रुपमा तयार गरिएको साहित्य बिधा मै पहिलो लघुकथाको गीतलाई केही स्थापित र अग्रजहरूले मुन्टो बटारेको समेत पाइयो। जब कि यतिको गीत अरुले निर्माण गरेका हुन्थे भने राष्ट्रिय स्तरमा चर्चा हुन्थ्यो। कनिष्ठहरूलाई महत्त्व नदिइएको हो या आफू भन्दा अगाडि बढ्न खोजे भनेर ईर्ष्या गरिएको हो ? यो बारे यहाँको आफ्नो भनाई के छ ?
यो प्रश्न बहुआयामिक खालको छ । “मुन्टो बटारेको ” प्रसंगमा कसैले त्यसो गरेको वा गर्नुपर्छ भन्ने लाग्दैन । गीतको विमोचनको साक्षी म पनि हुँ । गीतको माध्यमबाट लघुकथा विधाको समग्र ईतिहास नै प्रस्तुत गरिएको छ । त्यो सर्हानीय र नौलो कार्य हो । लघुकथामा लागिपरेका र फेसबुकमा जोडिएका सबै लघुकथाका सर्जकहरू ” लघुकथा गान” बाट परिचित होलान भन्ने लाग्छ, राष्ट्रियस्तरको चर्चा भनेको त्यो भन्दा पर के होला र ? तपाईँहरूको अपेक्षा अनुसार सबैले यसको गुणगान गरेनन् भन्ने हो भने त्यस्तो हुन्छ । मान्छेहरू आफ्नै अनुहार हेरेर मक्ख पर्ने जात हो । सयौंको भीड भएको फोटोमा पनि सबभन्दा पहिला आफ्नै अनुहार खोज्ने जात हो । तर ईर्ष्या नै त कसले र किन गर्नुपर्यो र !
नयाँ र लेख्दै गरिरहेकाहरूलाई यहाँले सुझाव दिनु पर्दा ?
साहित्यमा हामफाल्नु, लेख्दैगर्दा लघुकथा लेख्नु नितान्त आफ्नो रूचीको विषय हो । सकारात्मक सोचमा सिर्जनामा रमाउँ । नयाँदेखि पुराना भ्याएसम्मका सिर्जनाहरू पढौँ । अरुले प्रयोग गरेका केही राम्रो लागे आफ्नो सिर्जनामा पनि कोशिश गरौं, अरुमा केही गल्ती देखियो भने आफ्नो रचनामा त्यही प्रकारको गल्ती नदोहोरियोस् भनेर सचेत बनौँ । समग्र नेपाली साहित्यमा र विश्व सहित्यमा समेत हाम्रो रचना कुन स्थानमा छ भनेर प्रत्येक रचना, रचनाका प्रत्येक हरफ र हरफका प्रत्येक शव्दमा गम्भीर बनौँ । साहित्य सिर्जना इन्स्ट्यान्ट नुडल होइन भनेर आत्मसात गरौँ ।
२०० वटा सोचौँ, १०० वटा लेखौँ, ९० वटा फालौँ र १० वटा मात्रै प्रकाशित गरौँ । यसो गर्दा कसैलाई पनि हानी हुँदैन, फाइदा भनेको गुणवत्ताले पाउने हो ।
अन्तमा मैले सोध्न भुलेका , यहाँलाई भन्न मन लागेका केहि कुरा बांँकि छन् कि ?
साहित्य र आख्यान जस्तो विषयमा गरिने कुराकानी त जीवनभर सकिँदैन । समय र सन्दर्भ रहँदा थप बात मार्दै गरूँला नि ! छोटो मीठो वार्ताका लागि हार्दिक धन्यवाद ।

लघुकथाकार तथा हाम्रो लघुकथा केन्द्रका संरक्षक एवं एड्मिन राजु क्षत्री अपुरोले हाम्रो लघुकथा केन्द्रको फेसबुक पेजमा पोस्ट गर्नु भएको अन्तर्वार्ता हामीले साभर गरेका हौं । सम्पादक
डिल्लीप्रसाद मूलतिहुन
अनिवार्य गरौँ हामी लगानी अब जाँडमा
नत्र यो देशनै हाम्रो जान के बेर भाँडमा
समृद्धि जाँडरक्सीले मात्र देखिन्छ सम्भव
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।१।
विनाजाँड हिजोआज हुन्छन् अशुद्ध पण्डित
खान्न जाँड भने हुन्न कोही सन्तुष्ट त्योसित
सुरुवाल भिजाएर खोज्नुपर्छ खुसी अब
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।२।
गाडी चालकले खोजे नपिएर चलाउन
कार्वाही नगरी हुन्न अटेरी तह लाउन
जहाँ यात्री त्यहाँ रक्सी नारा बन्नु पर्यो अब
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।३।
पर्यटकहरूलाई भट्टीमा बास चाहियो
चाहिँदैन अरू खाना रक्सी र तास चाहियो
शिसीका साथमा मिस्सी आवश्यक भयो अब
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।४।
अङ्ग्रेजी गतिलो बोल्दै एक्लै छम्छम नाच्नुछ
पुगेर घरमा आफ्नी पत्नीको ढाड भाँच्नुछ
जाँडरक्सी विना हुन्छ यस्ता कुरा असम्भव
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।५।
भुस्याहाले निदाएको बेलामा जल ख्वाउँछ
जाँडको स्वादमा अर्को नयाँ स्वाद चखाउँछ
त्यो बेला जत्तिकै प्यारो गल्ली बन्नु पर्यो अब
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।६ ।
राष्ट्रको ढुकुटीबाट सुकुटी किन्न थाल्नुछ
जाँड शिक्षा सिकाएर जाँड विज्ञ निकाल्नुछ
भोजभतेरमा रक्सी अनिवार्य भयो अब
त्यसैले नगरी हुन्न जाँडरक्सी महोत्सव ।७।
(सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरले आयोजना गरेको हास्यव्यङ्ग्य कविता प्रतियोगितामा प्रथम भएको कविता।)