- इन्दिरा गौतम
अझै झोला भरिएको छैन’ ? छैन मालिक….. ..| उसले गम्भीर मुद्रामा भन्यो । दिनभरि ………के रमिता हेरेर बसिस् ? अझ बढी अलाप-बिलाप गर्नु पर्दैन ? ऊ मौन रहन्छ| एक घण्टा पछि म आउँदैछु | आजको रातको बन्दबस्त राम्ररी मिला नि………..।
यता उता आँखा डुलाएर आफ्नो भूमिका खेल्न थाल्यो। यो असहाय गरीब मान्छेलाई सहयोग गर्नुहोस् । तपाईँको पुण्य हुन्छ | तीन दिन भयो पेटमा एक मुठी अन्न परेको छैन। भगवानको नाममा सहयोग दिनुहोस् | भगवानले हजुरको कल्याण गर्नेछन् …………….|
आउने-जानेले चानचुने, नोट, बिस्कुटका पेकेट, फलफूल ………..आदि आफूसँग जे छ, दिँदै गए |हेर कति बिजोक रहेछ, यो जाडोमा लुगा पनि छैन भन्दै एक जना भलाद्मीले सय रूपियाँ पैसा र आफ्नो ज्याकेट पनि खोलेर दिए। एक घण्टा पछि उसको बोस आउँछ र दुई छाक जति रासन-पानीको पैसा दिँदै आदेश गर्छ ‘भरे राति राम्रोसँग अभिनयको अभ्यास गरेर भोलिदेखि चौगुना कमाउने नि बुझिस्।’
उसलाई भित्रभित्रै उकुसमुकुस पीडा हुन्छ। लुगा हुँदा हुँदै पनि माघे जाडोमा करङ देखाएर बस्नु पर्ने। पापी पेटको कुरा छ। नभए भुँडीले भोक हड्ताल गर्न थालिहाल्छ। ज्याकेट त क्या दामी रैछ है। यो जाडोमा म पो लगाउनु पर्यो। तँलाई सुहाउँदैन, भन्दै बोस घर तर्फ लाग्छ। भोलिपल्ट सबेरै त्यही ठाउँमा आएर माग्नेले आफ्नो पसल थाप्छ जोस जाँगरका साथ।
हिजो ज्याकेट दिने भद्र भलाद्मी ब्यक्ति आएर भन्छन् ‘हेर, हिजो साँझमा तिमी जाडोले कामेको देख्दा दुख लागेर ज्याकेट दिएँ तर मेरा जरुरी कागजात त्यसको गोजीमा छोडिएछन्। जसरी भए पनि ती कागजात मलाई चाहियो ,ज्याकेट भने तिमी नै लगाउ। हिँड! बरू, म तिमीलाई घरसम्म पुर्याउँछु |’ माग्नेले मनमनै सोच्यो ठुलो माछो पर्ने भो अब………., बल्छिले झैं कस्सेर राख्नुपर्छ। ठुलो रकमको आश गर्यो, सपना देख्यो। एक्लै निर्णय गरौं कि क्या हो ?
हजुर बाटो लागे पछि एउटा दरिद्र, म भन्दा पनि बढी दुःख पाएको, भोको यहाँ आयो र मैले त उसलाई पो दिएँ। कुरा छल्न खोज्यो |ती भलाद्मी सोचमा परे | यो कस्तो अचम्मको व्यक्ति रहेछ ! म भन्दा नि दयालु र महादानी पो रहेछ। म कतै भ्रममा त परिन? होइन……, मलाई ज्याकेट चाहिँदैन, अावश्यक कागजात दिँदा भै हाल्छ | बरु अलिकति खर्च दिउँला हुन्न र? सोचमा पर्यो, एकछिन यतै बस्तै गर्नुहोस् | अब एकछिनमा ऊ आइपुग्छ अनि म कुरा गरौंला। भन्दा भन्दै उसको बोस पनि आयो र बोसलाई सबै कुरा सुनायो।
तर बोससँग ज्याकेटको दरभाउ मिल्दै मिलेन। भलाद्मीले धेरै विन्ति बिसाए र पनि पटक्कै मिलेन | उल्टै ज्यानमालको धम्कि दिन थाल्यो |ती भलाद्मीले सोचकोे भन्दा ठुलो ग्यांग पो रहेछ। चारैतिर आँखा डुलाएर इसारा गरे। क्षणमै ती भलाद्मी एसपी गौतमका चतुराइले सहरका धेरै चोर, गुण्डा, बदमासहरूको ग्यांग पक्राउ परे |
ओदालगुडी, असम
- मान सिंह धामी
चौमाष् कि वाख्रि जस्ति देखिन्थि ,उस्ले पनि एक् आंखर नसाेधि आफुखुसि गरेकाेमा कृष्ने लाई खेद् थियाे। विस्तारै वुझ्ने भए पछि जखमले वाेकाे जस्ताे ढिडकाे संगतिले उनले साेध्न नभ्याएकाे रहेछ भन्ने उस्काे ठम्मयाइ थियाे।
कत्ति न् जान्ने जस्ता वाख्रे जाेइ पाेइले पालाे पालाे गरि,यस्ताे हाे उस्ताे हाे मात्र भन्ने, तेराे सीप छैन,त्यसरि हाेइन, तैंले गरेर खांदैनस् भन्नाले पार्टि फुट्ने छांट आयाे। आमाले किष्नेलाइ सिस्नाे टिपिल्याउन् अह्राई।अल्छी लागेकाे वेलामा एकै चाेटि पांचौ वाट सातौ स्वरमा वाख्री कराए पछि कृष्नेकाे रिसकाे रन्काे छुट्याे ।
हातकाे चिम्टि र फाटाे सुप्पाे पनि पछारियाे।” सीप सिक्छु,गरेर देखाउछु” ,पख्लास् भन्दै कृस्ने हिड्याे।आमाले फकाउन नपाउदै उ ओझेल भै हाल्याे। वाख्री जस्ति भए पनि आमा हाे,मन दुखाई,आसु पुछि सकेपछि वाेका जस्ताे वाेल्याे,थाहा पाउछ,जान्दे,न राे! किष्ने विनाकाे खल्लाे दशैं दुइटा विति सक्दा पनि कृस्नेकाे खुटखवर भएन्।भाकल माथि भाल थपिए।
कृष्ने टीकाकाे दुइदिन अघि द्याेरालिमा झुल्कियाे।आमाले देखिन्।पछि पछि आर्काे केटाे काे हाेला? आगनमै पुगेपछि छाेटाे कपाल ,नयाँ पाईन्टमा ठाउँ ठाउमा प्वाल परेका जिन्स र भेष्ट लगाएकि त” सिमलकाडे” केटी पाे रहिछ। मर्दले सीप त बिस्तारै देखाउला तर “वाेलेकाे भने गरेर देखायाे, देखाइ छाड्याे। सीप सिक्ने कुरा रहेन् छ।याे त हुने कुरा पाे रहेछ।सिपकाे पनि के चिन्ता गर्नु भन्ने कृष्नेले वुझ्याे र सवै लाइ वुझायाे।
कैलाली,गेटा
मकवानपुर । हाल नेपालमा मनसुनी वायुको सामान्य प्रभाव रहेकोले देशभर सामान्य बदली रही हल्का देखि मध्यम बर्षाकाे सम्भावना रहेका छ। न्यून चापीय रेखा नेपालभन्दा केही दक्षिण तिर रहेको छ।
प्रदेश नं १, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थानहरूमा हल्कादेखि मध्यम खालको वर्षा भइरहेको जल तथा माैसम विज्ञान विभागकाे माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएकाे छ।
प्रदेश नं १,गण्डकी प्रदेश र बागमती प्रदेशका एक वा दुई स्थानमा मेघ गर्जन/चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको माैसम पूर्वानुमान महाशाखाकाे बुलेटिनमा उल्लेख छ । पहाडी भू-भागमा भू-क्षय, पहिरो तथा गेग्रान बहाव (debris flow) को जोखिम रहेको हुनाले नदीनाला र खहरे खोलामा पानीको सतह बढ्न सक्ने भएकोले सामान्य सतर्कता अपनाउनु समेत महाशाखाले सबैमा अनुरोध गरेकाे छ।
आगामी तीन दिनको मौसम पूर्वानुमान
भदाै ६ गते आइतबार देशभर सामान्य बदली रही धेरै स्थानहरूमा हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। प्रदेश नं १ एक वा दुई स्थानमा मेघ गर्जन/चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ।
भदाै ७ गते सोमबार पनि देशभर सामान्य बदली रही धेरै स्थानहरूमा हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। प्रदेश नं १ का एक वा दुई स्थानमा मेघ गर्जन/चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ।
भदाै ८ गते मंगलबार देशभर सामान्य बदली रही धेरै स्थानहरूमा हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । प्रदेश नं १, बागमती प्रदेश ,गण्डकी प्रदेश,लुम्बिनी प्रदेश र सुदूर पश्चिम प्रदेशका एक वा दुई स्थानमा मेघ गर्जन/चट्याङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ।
मकवानपुर । आज जनै पूर्णिमा पर्रव मनाइदै छ । प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने रक्षाबन्धन, जनै पूर्णिमा (ऋषि तर्पणी) पर्व आज देशभर तागाधारीहरूले नव यज्ञोपवीत (जनै) एवं रक्षाबन्धन धारण गरेर मनाइँदै छ। जनै पूर्णिमा पर्वका अवसरमा सरकारले सार्वजनिक बिदा दिएको छ।
पूर्णिमाका दिन बिहानैदेखि वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले नदी, ताल, तलाउ, पोखरीमा गई स्नान गरेर गुरु पुरोहितबाट रक्षासूत्र बाँध्छन्। गुरु पुरोहितले विधिपूर्वक मन्त्रिएको यज्ञोपवीत एवं डोरो (रक्षासूत्र) धारण गरेमा नकारात्मक तत्वबाट सुरक्षा प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
सत्ययुगमा दानवद्वारा लखेटिएका देवगणलाई गुरु बृहस्पतिले रक्षा विधान तयार गरी जेले गर्दा अत्यन्त बलशाली दानवराज बली बाँधिए, त्यसैले म तिमीलाई बाँध्छु, यसले तिमी सुरक्षित बन, विचलित नहोऊ भनी डोरो बाँधेर जोगाएका थिए भन्ने पौराणिक मान्यताका आधारमा चलेको रक्षाबन्धनको परम्परा हालसम्म पनि प्रचलित छ।
यसैकारण रक्षाबन्धन गर्ने बेलामा गुरु पुरोहितहरुले ‘येन बद्धो बलिराजा दानवेन्द्रो महाबल तेन त्वां प्रतिबध्नामि रक्षेमा चलमाचल’ भनी रक्षासूत्र, रक्षाबन्धन अथवा डोरो बाँध्ने वैदिक परम्परा रहेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अध्यक्ष एवं धर्मशास्त्रविद् प्रा.डा. रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए।
मानव रक्षाका लागि जप, तप र पूजा गरी मन्त्रिएको रक्षाबन्धन अर्थात् डोरो वैदिक परम्पराको मन्त्रोच्चारण गर्दै ब्राह्मण पुरोहितहरुले यजमानको दाहिने नाडीमा बाँधिदिने गरिन्छ। विधान शास्त्र अनुसार यसै दिन ब्राह्मण, क्षत्री र वैश्य गरी तीन वर्णका तागाधारीले आफ्नो जनै (यज्ञोपवीत) फेर्नुपर्ने उल्लेख छ। यसका लागि श्रावण शुक्ल चतुर्दशीदेखि कपाल मुण्डन गरी एक छाक मात्र खाएर चोखोनीतो गरी बसिन्छ। यसरी व्रत बसेका तागाधारीले पूर्णिमाका दिन बिहानै पोखरी, ताल, तलाउ, नदी र कुण्डमा गई गाईको गोबर, खरानी, दत्तिउन र सप्तमृत्तिका लगाएर स्नान गर्दछन्। यसलाई श्रावणी स्नान पनि भनिन्छ।
स्नानपछि जौ, तिल र कुशद्वारा ऋषिहरुलाई तर्पण गरी वैदिक रुद्राभिषेक पद्धतिबाट मन्त्रिएको नयाँ जनै (यज्ञोपवीत) फेरिन्छ। अरुन्धतीसहित कश्यप, अत्रि, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि, वशिष्ठ र अगस्त्य गरी आठ ऋषिलाई पूजा एवं तर्पण गर्ने भएकाले आजको दिनलाई ऋषितर्पणी पनि भन्ने गरिएको हो।
यस वर्ष कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण जनै पूर्णिमामा भीड नह्रुने गरी मनाउन तीनै तहका सरकारले आह्वान गरेको छ। वैदिक गुरु परम्पराअनुसार यज्ञोपवीत अर्थात् जनैलाई ब्रह्मसूत्र अथवा ज्ञानको धागो भनिन्छ। भक्तजनहरू रक्षाबन्धन बाँध्न एवं नयाँ जनै फेर्न बिहानैदेखि मन्दिर परिसर, नदीको किनार र मठ मन्दिरमा जाने गर्छन् ।
काठमाडौँको उत्तरपूर्वी भेगमा रहेको मणिचूड, रसुवाको गोसाइँकुण्ड, ललितपुरको कुम्भेश्वर, सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी, धनुषाको जनकपुरधाम, धनुषसागर र गङ्गासागर, जुम्लाको दानसाधु एवं नवलपरासीको त्रिवेणीधामलगायतका ताल, पोखरी र कुण्डमा श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन बिहानैदेखि मेला लाग्ने गरेकामा यस वर्ष कोरोनाको भयकै कारण उत्सव छैन।
जनै पूर्णिमाका दिन एघार थरीका गेडागुडी मिसाई भिजाएर टुसा उमारेर बनाइएको क्वाँटी खाइन्छ। यसरी क्वाँटी बनाई खानाले शरीरमा रोग नलाग्ने, पेट सफा हुने र वर्षायामभर खेतीपातीको काम गर्दा शरीरमा लागेको चिसो निकाली भित्रदेखि नै तापको सञ्चार गर्छ भन्ने धार्मिक एवं आयुर्वेद शास्त्रीय मान्यता छ। क्वाँटीले रोग प्रतिरोधी क्षमतासमेत बढाउने भएकाले कोरोनाबाट बच्न उपयोगी हुन्छ।
नेपालको तराई क्षेत्रमा भने आजकै दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई राखी बाँधेर यो पर्व मनाइन्छ। यसबाट दिदीबहिनी र दाजुभाइका बीचमा प्रेमसम्बन्ध बढ्छ भन्ने सामाजिक मान्यता छ।
माधव नेपालको नेतृत्वमा निर्वाचन आयोगमा दल दर्ताको निवेदन दिईएको नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का केन्द्रीय सदस्य तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य मेटमणि चौधरीले केपी ओलीले एमालेलाई विसर्जनको बाटोमा लगेको कारण आफूहरु बाध्य भएर नयाँ दल दर्ता गर्न पुगेको स्पष्ट पारेका छन् ।
शनिबार रिपोर्टर्स क्लब नेपालले आयोजना गरेको साक्षात्कारमा बोल्दै चौधरीले एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलन ध्वस्त पार्ने कसम र किरिया खाएकोले यो अवस्था आएको आरोप लगाएका छन् । ओलीको कारण एमाले विसर्जनको बाटोमा गएकोले आफूहरुले बाध्य भएर पूनर्गठन गरेको उनको भनाई छ ।
साक्षात्कारमा बोल्दै उनले आफुहरुले एमालेको एकता र सग्लो एमालेको लागि हदैसम्मको प्रयास गरेको तर ओलीले एकता नचाहेको कारण आजको परिस्थिति उत्पन्न भएको बताए । उनले भने,‘हामीले त एकताको लागि त्याग र तपस्या गरेका हौं, तर केपी ओलीले एमालेलाई विखण्डन गरिछाड्ने कसम खाएकोले एकता सम्भव भएन । अहिले हामी पनि नेकपा (एकीकृत समाजवादी) गठनको प्रक्रियामा छौं । निर्वाचन आयोगमा दल दर्ताको निवेदन दिएका छौं ।
भदौ ९ गते सनाखतको लागि आयोगले बोलाएको छ ।’ उनले आफूहरु एमालेको पूनर्गठनमा लागेर नयाँ दल खोल्नुको कारण एमाले र माओवादी मिलेर प्राप्त गरेको ४७ लाख भोट जोगाउनु रहेको पनि जिकिर गरे । उनले भने,‘हामीले नयाँ दल दर्ता नगरेको भए सबै भोट विसर्जन हुने थियो । कम्युनिष्ट आन्दोलन र पार्टी ध्वस्त हुने पोजिसनमा पुग्नेथियो ।’
चौधरीले अब केपी ओली र नेमकिपाका नारायणमान बिजुक्छेबाहेकको बृहत्त कम्युनिष्ट पार्टी बन्ने र उक्त समाजवादी पार्टीको नेतृत्व माधव नेपालले गर्ने पनि खुलासा गरे । उनले भने,‘अब केपी ओली र नारायणमान बिजुक्छेबाहेकको बृहत्त कम्युनिष्ट पार्टी बनाउँछौं । यसमा माओवादी केन्द्र, जनता समाजवादी पार्टीका उपेन्द्र यादवलगायत सबै हुनुहुन्छ ।’ उनले आफूहरु र केपी ओलीपनि सँगै रहँदापनि नेकपा (एमाले) समाप्त हुने स्थिति रहेकोले नयाँ दल दर्ता गरेको स्पष्ट पारे ।
उनले सरकारले ल्याएको दल विभाजनसम्बन्धी अध्यादेश संविधान र कानूनसम्मत् रहेको पनि दाबी गरे । उनले भने,‘केपी ओलीले आफू प्रधानमन्त्री हुँदा ल्याएको अध्यादेश चाहीँ पार्टी, कम्युनिष्ट आन्दोलन, संविधान र कानून समाप्त गर्न ल्याईएको थियो । तर, अहिले आएको अध्यादेशले संविधान, लोकतन्त्र र कानून बचाउने काम गरेको छ ।’
उनले आफूहरुको पार्टी देशको सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्ने पनि दाबी गरे । उनले भने,‘नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टी यो देशको लार्जेष्ट पार्टी बन्छ । हामीसँग यसको रोडम्याप तयार छ । चार÷महिनासम्म हामी यही पार्टीको नाममा गतिविधि गर्छौं, त्यसपछि हामी केपी ओलीबाहेक सबै कम्युनिष्ट घटकहरुलाई एकताबद्ध बनाएर लैजान्छौं । यसको अगुवाई माधव नेपालले गर्नुहुन्छ ।’ उनले आफूहरु धेरै ठूलो चूनौति र जोखिम मोलेर यो कदम चालेको भन्दै कुनैपनि हालतमा सफल भएरै छाड्ने पनि बताए ।
उनले एमालेका दोस्रो पुस्ताका नेताहरुले एकताको लागि प्रयास गरेपनि उनीहरुको प्रयास र प्रयत्न खेर जाने दाबी गरे । उनले भने,‘जोसँग ईस्यु छ, मुद्दा छ, योजना छ, त्यही पार्टी नै लार्जेष्ट पार्टी हुन्छ । हामीसँग भीजन छ ।’ उनले केपी ओलीले नेतृत्व गरेको एमाले अब सुक्ने र समाप्त हुने दाबी गरे । उनले भने,‘केपी ओलीले चालेका कदम र लिएका निर्णय कसरी सही छन् ? उहाँले गरेका निर्णय सही छन् भनेर कसले जस्टिफाई गर्न सक्छ ? संसद् विघटन दुई दुई पटक गर्नुभयो । यो गलत हो नि ।’ उनले भीम रावलसहित दोस्रो पुस्तका नेताहरुले थालेको एकता अभियानको ईच्छा, उद्देश्य पवित्र भएपनि त्यो पूरा नहुने ठोकुवा गरे ।
उनले केपी ओली जिउँदो रहँदासम्म आफूमात्रै एक छत्र राज गर्ने सपना देखेको र आफ्ना गुटका मान्छेलाई मात्रै अवसर दिएको पनि सुनाए । उनले भने,‘अहिलेपनि हेर्नुहोस, उहाँले झापाका मान्छेलाई मात्रै अवसर दिनुभएको छ। केपी ओलीले कुनैपनि हालतमा एमालेलाई सग्लो राख्न दिनुहुँदैन् । केपी ओलीकै कारण पनि एमालेका दोस्रो पुस्ताका नेताहरुको पार्टी एकता गर्ने सपना पूरा हुँदैन् ।’
उनले माधव नेपालले चालेको स्टेप र लिएका निर्णयका कारण आज संविधान र संसद् बचेको दाबी गरे । उनले भने,‘यो देशलाई अस्थिरतातर्फ जान नदिनको लागि माधव नेपालले नै निर्णायक भूमिका खेल्नुभएको हो ।’ उनले निर्वाचन आयोगले दल दर्ताको सनाखत गर्ने बित्तिकै आफूहरु सरकारमा जाने पनि बताए । उनले दोस्रो पुस्ताका नेताहरु पनि आगामी बुधबारसम्म आफूहरुको कित्तामा आईसक्ने दाबी गरे । उनले भने,‘बम, गोला, बारुद पड्किएको बेला निकै थोरै मान्छे मात्रै फ्रन्टलाईनमा उभिन तयार हुन्छन्, निश्कर्षमा भन्नुपर्दा अहिले एमालेका दोस्रो पुस्ताका नेताहरु पनि ५ दिनभित्रै हामीहरुसँग आउनुहुन्छ ।’
उनले माधव नेपाललगायत आफूहरु १४ जना सांसदलाई पदमुक्त गर्ने भनेर एमालेले गरेको कारबाहीको कुनै औचित्य नभएको र कारबाही हुनै नसक्ने ठोकुवा गरेका छन् । उनले संविधानमा भएको प्रावधान र सर्वोच्च अदालतको फैसलाले पनि आफूहरुलाई कारबाही हुन नसक्ने दाबी गरेका हुन् । उनले आफूहरुलाई कारबाही गर्ने क्षमता र ल्याकत एमालेसँग नभएको पनि टिप्पणी गरे । उनले भने,‘यो त कार्तिक÷मंसिरसमा पिसाब गर्दा खुट्टामा पर्दाको न्यानोमात्रै हो ।’ उनले बाग्मती प्रदेशकी नवनियुक्त मुख्यमन्त्री अष्टलक्ष्मी शाक्यले गठबन्धनको तर्फबाट विश्वासको मत पाउने पनि दाबी गरे । राजधानी डेली डटकमबाट