पोखरामा आइतबार भएको कहालीलाग्दो हवाई दुर्घटनामा ठूलो मानवीय क्षति भएको छ । यती एयरको एटीआर–७२–५०० दुर्घटनामा ज्यान गुमाउनेमध्ये ६८ जनाको शव संकलन गरिएको छ । विमानमा चालक दलका ४ सहित ७२ जना यात्रु सवार थिए । अन्य ४ जनाको शव संकलनमा कठिनाइ भएको छ । नेपालको आन्तरिक हवाई उडानमा यति धेरै यात्रुको मृत्यु भएको यो पहिलो घटना हो । पोखराको यो घटनाले आइतबार सिंगो मुलुक नै शोकमय बन्न पुगेको थियो । सरकारले सो घटनाको शोकमा सोमबार सार्वजनिक बिदा दिएको छ ।
पोखरामा कहालीलाग्दो हवाई दुर्घटना
काठमाडौंदेखि पोखरा उडेको यती एयरलाइन्सको ९एन–एएनसी, एटीआर–७२ ५०० वायुयान पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गर्ने क्रममा बिहान १०ः५२ बजे सेती खोंचमा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो । काठमाडांैंबाट १०ः३२ मा उडेको जहाज पोखरा टावरसँग सेती नदीको खोंचमा अन्तिम सम्पर्क भएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले जनाएको छ ।
विमानमा सवार यात्रुमध्ये ५३ नेपाली र १५ विदेशी यात्रु थिए । विदेशीमध्ये ५ भारतीय, ४ रसियन, २ कोरियन, १ अर्जेन्टिनी, १ अस्टे«लियन, १ आइरिस र १ फ्रान्सेली नागरिक थिए । जहाजमा चालक दलका सदस्यमा पाइलट कमल केसीसहित कोपाइलट अञ्जु खतिवडा तथा एयरहोस्टेज सिर्जना होंगचु र ओसिन आलेमगर थिए ।
विमान खसेको स्थान पुरानो विमानस्थलको पूर्वपट्टिको नेपाली सेनाको ब्यारेक पछाडि पर्छ । नयाँ विमानस्थलतर्फ ल्यान्ड गर्न मोडिएको अवस्थामा विमान दुर्घटनामा परेको स्थानीय बताउँछन् । विमानस्थलले अतवरणको अनुमति लिइसकेको अवस्थामा दुर्घटना भएको प्राधिकरणका सूचना अधिकारी ज्ञानेन्द्र भुलले बताए । उनका अनुसार मौसमको समस्या नभए पनि विमानको प्राविधिक कारणले दुर्घटना भएको प्रारम्भिक अनुमान छ ।
विमानमा सवार हुनेमा किसान आचार्य, निशान्त आचार्य, शालिकराम आचार्य, सदाकत अलिमियाँ, पूर्णबहादुर गुरुङ, जीतेन्द्रबहादुर कुँवर, एलिना बन्ड्रो, अनिशा बानियाँ, स्लक भट्ट, निरा छन्त्याल, आशिमा गुरुङ, अनुशा गुरुङ, बेलमान गुरुङ, विजयकुमार गुरुङ, जीवनकला गुरुङ, माया गुरुङ, लक्की गुरुङ, शिवकुमार गुरुङ, सीता गुरुङ, यमुना गुरुङ, यास्मिन गुरुङ, रविन हमाल, सन्जय जैसवाल, सोनु जैसवाल, रचना काप्mले, सीताकुमारी खड्का थिए । यस्तै, अनिलकुमार राजभार, भगवती कुँवर, अविशेक कुशवाह, ओममाया गुरुङ, सुस्मा पाण्डे, हरि परियार, लक्ष्मी परियार, रीता परियार, अरुण पौडेल, लक्ष्मी पौडेल, प्रसिद्धि पौडेल, त्रिभुवन पौडेल, पोजन राना, सविना रायमाझी, राजन सापकोटा, अनिल शाही, संगिता शाही, जमुना शर्मा, विशाल शर्मा, युवराज शर्मा, मोहन श्रेष्ठ, डा. शोना दिवाकर, बन्दना सुनार, राजुसिंह ठकुरी, चूर्ण थापा, गणेश थापा, लवराज तिमिल्सिना थिए ।
विदेशी नागरिकमा मेरोल लभ, आयुरी ल्यागिन, भिक्टर ल्यागिन, जेनितसन्डरा पालाभेकिनो, भिक्टोरिया अतुनिना, इलिना बन्डुरो, रुअनकालुम क्रिघ्टोन, एलेक्जेन्डर आइरिडोरे थिए । शिशुहरूमा कृष परियार, प्रसिद्धि पौडेल, आयुर्दी शर्मा, बेबी शर्मा थिए । अन्य २ शिशुको नाम खुलेको छैन ।
१३ जनाको सनाखत
शव भेटिएमध्ये १३ जनाको पहिचान भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीले जनाएको छ । पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल (पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान)को शवगृहमा राखिएको शवमध्ये परिवारका सदस्य तथा आफन्तले गरेको पहिचानमा निशान्त आचार्य, संगीता शाही, डा. सुशील श्रेष्ठ, डा.सोना दिवाकर, रियान पौडेल, सदाकत अलिमियाँ, लक्ष्मी पौडेल, प्रसिद्धि पौडेल, त्रिभुवन पौडेल, अरुण पौडेल, पूर्णकुमार गुरुङ, कोरियन नागरिक यु क्युन घुल, युन्जु मेन हुन् । अन्यको सनाखत हुन बाँकी छ ।
पहिचान भएका शव सोमबार मात्र आफन्तलाई जिम्मा लगाइने कास्कीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी टेकबहादुर केसीले जानकारी दिए । पहिचान नभएका शवको डीएनए परीक्षण गरिने छ । त्यसका लागि शवको डीएनए सोमबार नै काठमाडौं पठाइनेछ । अस्पताल परिसरमा भने मृतकका परिवारजन, आफन्त र शुभचिन्तकको दिनभर रुवावासी चलेको थियो ।
उद्धारमा कठिनाइ
सेती खोंचमा विमान दुर्घटना भएकाले उद्धारमा कठिनाइ भएको छ । त्यसमाथि मानिसको अत्यधिक भीडले उद्धारकर्तालाई कठिनाइ भएको थियो । सुरक्षाकर्मीसहित एम्बुलेन्स, दमकल र स्थानीय उद्धारमा दिनभर खटिएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको खोज तथा उद्धार समन्वय केन्द्रले जनाएको छ । उद्धारमा सशस्त्र प्रहरीको गोताखोर टोलीसमेत सेती नदीमा परिचालन गरिएको थियो । उद्धार कार्यमा क्रेनको समेत प्रयोग गरिएको थियो ।
पत्रकार पौडेल रहेनन्
जहाज दुर्घटनामा पत्रकार त्रिभुवन पौडेलको पनि मृत्यु भएको छ । नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सदस्य पत्रकार पौडेल प्रेस सेन्टरका उपाध्यक्षसमेत हुन् ।
प्रेस सेन्टरको सचिवालय बैठकमा सहभागी हुनका लागि उनी काठमाडौं गएका थिए । उनको पाइन्टमा रहेको बालेट र परिचयपत्रका आधारमा शव सनाखत भएको हो । नेपाल पत्रकार महासंघ गण्डकीका संस्थापक अध्यक्षसमेत रहेका ३७ वर्षीय पौडेल पोखरा हटलाइन दैनिकका सम्पादक हुन् । पर्वत स्थायी घर भई हाल पोखरा ११, फूलबारी बस्ने उनका श्रीमती र एक छोरा छन् ।
दुर्घटनामा बागलुङकी लोक तथा दोहारीगायिका निरा छन्त्यालको मृत्यु भएको छ । उनी पोखरा छन्त्याल समाजको कार्यक्रममा सहभागी हुन विमानमा सवार भएकी थिइन् ।
यस्तै, दुर्र्घटनामा २ चिकित्सक दम्पतीसहित उनका छोराको मृत्यु भएको छ । राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरमा कार्यरत ३८ वर्षीय डा. सुशील श्रेष्ठ र उनका पति डा. सोना दिवारकको पनि निधन भएको हो । विमान दुर्घटनामा १० वर्षको छोराको पनि मृत्यु भएको हो । उनीहरू छुट्टी मनाउन पोखरा आउँदै थिए ।
सोमबार शोक बिदा
सरकारले यती एयरको विमान दुर्घटनामा मृतकप्रति शोक व्यक्त गर्दै २ माघमा सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको छ ।
आइतबार बसेको मन्त्रिपरिषद्को आकस्मिक बैठकले सोमबार शोकपूर्ण घटनाको सन्दर्भका शोक बिदा दिने निर्णय भएको उपप्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले जानकारी दिए ।
विमान एक्कासि कोल्टियो र खस्यो : प्रत्यक्षदर्शी विवेक क्षत्री
पर्वतको फलेबास, कुर्घा घर भई हाल म पोखरामा बस्दै आएकोे छु । म सवारीचालक हुँ । आइतबार बिहान साढे १० बजे म कामविशेषले रामबजारदेखि कारमा फर्किंदै थिएँ । पोखराको चाइनापुल (पृथ्वीचोक) आइपुग्दा आकासमा जहाज देखें ।
आज किन यता जहाज आयो भनी मनमा खुल्दुली पस्यो । जहाजको अवस्था हेर्दा त्यति राम्रो लागेन । टाढैबाट भए पनि जहाजको एकातिरको पंखा नचलेको देखे । जहाज एक्कासि मोड लिँदै हुत्तिँदै गयो ।
जहाज कता गयो भनी मैले कार चाइनापुलदेखि स्यालदुलेतिर मोडें । चोरसाँघु नजिक सीतारामको पुल नआउँदै जहाज फरक्कै फर्किएर दुर्घटनाग्रस्त भएको देखें । आगोको मुस्लोले पुरै ठम्याउन सकिएन । त्यहाँ पुग्ने स्थानीयबाहेक म नै पहिलो थिएँ ।
जहाजको पखेडा वारिपट्टि थियो भने ठोक्किएर पारिको भित्ता (सेतीपारि) दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो । त्यहाँ जम्मा भएका केही मानिसहरू आगो निभाउनपट्टि लागे । तत्काल पानी थिएन । स्याउला टिपेर निभाइयो । वारिपट्टिको आगो भने नियन्त्रणमा लिन सकियो । तर, जहाज नै खसेको स्थानमा तत्काल जान सकिएन ।
दुर्घटना भएको करिब १० मिनेटपछि दमकल, एम्बुलेन्स, पानीको गाडी साइरन बजाउँदै आउन थाले । क्रमशः त्यहाँ मानिसको भीड बाक्लिँदै गयो । उद्धारकर्तालाई समेत उद्धारमा कठिनाइ भएको थियो । गाडी सिधैं छिराउन सक्ने अवस्था थिएन । पहिलोपटक यस्तो ठूलो जहाज दुर्घटनाको साक्षी भइयो । राजधानी दैनिकबाट
मकवानपुर । यति एयरलाइन्सको विमान पोखरामा दुर्घटना भएको छ । काठमाडौँबाट पोखराका लागि उडेको यतिको विमान आइतबार बिहान पोखरा विमानस्थलबाट नजिकै सेती खोचमा दुर्घटना भएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले जानकारी दिएको छ ।
काठमाडौँबाट उडेको ६९N कल साइन भएको विमान दुर्घटना भएको हो । विमानमा क्रु मेम्बरसहित ७२ जना सवार रहेको बताइएको छ । प्राधिकरणका अनुसार विमान चालकदलका ४ जनासहित ८ जना विदेशी नागरिक र ६० जना नेपाली नागरिक थिए । जसमा ६२ जना वयस्क, तीन जना बालबालिका, तीन जना असक्त भएका व्यक्ति सवार थिए ।
मन्त्रिपरिषदको आकस्मिक बैठक बस्दै
यसै बिच मन्त्रिपरिषदको आकस्मिक बैठक बस्ने भएको छ । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले मन्त्रिपरिषद्को आकस्मिक बैठक बोलाएका हुन् । पोखरामा विमान दुर्घटनालगतै प्रधानमन्त्रीले प्रचण्डले साढे १ बजे आकस्मिक बैठक बोलाएका हुन् ।
दुर्घटनाप्रति प्रचण्डले दुख व्यक्त गर्दै प्रभावकारी उद्दारमा लाग्न गृह मन्त्रालय, सुरक्षाकर्मी, नेपाल सरकारका सम्पूर्ण निकायलाई निर्देशन समेत दिएका छन् ।

१.
भोक र रोगले अकालमै जनता मर्ने गरेका छन्
उता दिन दहाडै देशका सिमाना सर्ने गरेका छन्
देश बनाउछु भन्नेको पटक्कै ध्यान जादैन त्यता
खै कस्ले यिनलाई जालमा पारी कनिका छरेका छन् ।
२.
बैरीको सामु डरले मुन्टो नलुके हुन्थ्यो
लाचार भई अर्काको ढोका नढुके हुन्थ्यो
पुर्खाको बिडो थाम्ने हो भने नेताज्युहरु
कम्तिमा अब बिदेशी सामु नझुके हुन्थ्यो ।
कानेपोखरी २ मोरङ्ग
हाल: मधेस प्रदेश
मकवानपुर । माघे संक्रान्तिका अवसरमा बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्मा र मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले शुभकामना व्यक्त गरेका छन् ।
प्रदेश प्रमुख शर्माले प्रेस विज्ञप्ती जारी गर्दै माघे संक्रान्तिको शुभकामना व्यक्त गरेका हुन् । उनले जारी गरेको विज्ञप्तीमा सूर्य धनु राशीबाट मकर राशीमा प्रवेश गर्ने दिनलाई मकर संक्रान्ति वा माघी पर्वका रुपमा मनाइने गरिएकाले यसको आफ्नै विशेषता र सांस्कृतिक महत्व रहेको उल्लेख गरिएको छ ।
नेपालमा मनाइँने सबै पर्व राष्ट्रिय पर्व भएको उल्लेख गर्दै शर्माले यस्ता पर्वले नेपालीहरुलाई एउटै सुत्रमा बाँध्ने काम गरेको बताए । जारी विज्ञप्तीमा भनिएको छ, ‘भौगोलिक, जातीय र सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण हाम्रो देश नेपालमा सबै समुदायले मनाउने चाडपर्वहरु राष्ट्रिय पर्व हुन्।’प्रमुखको शुभकामना सन्देशमा भनिएको छ,‘हाम्रा पर्वहरुले हामी नेपालीलाई सहिष्णुतापूर्वक एउटै सुत्रमा बाँध्ने काम गरेको छ।’
माघी पर्वले एक आपसमा सद्भाव,सहिष्णुता र प्रगाढ पारस्परिक सम्बन्ध अभिवृद्धि गराउन थप मदत पुग्नेछ भन्ने विश्वास लिएको बताए ।

मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले दिए माघे/मकर संक्रान्तिको शुभकामना
यसैगरी बागमती प्रदेश मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले नेपालमा मनाइने चाड माघे/मकर संक्रान्तिको अवसरमा शुभकामना दिएका छन । मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले माघी पर्व तथा मगर समुदाय लगायत अन्य समुदायहरुले मनाउने चाड माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति) को अवसरमा शुभकामना दिएका हुन।
आइतबार विज्ञप्ती निकालेर उनले शुभकामना दिएका हुन । शुभकामनामा भनिएको छ ‘हाम्रो देश नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुसांस्कृतिक, बहुधार्मिक विशेषताहरुले भरिएको सुन्दर देश विभिन्न सांस्कृतिक पर्व तथा चाडहरु हाम्रा सांस्कृतिक सम्पतिको रुपमा रहेका छन् । साथै यस किसिमका पर्वहरु हामी नेपालीहरुको अनेकतामा एकता र राष्ट्रिय स्वाभिमान हाम्रा साझा पहिचानका रुपमा स्थापित भएका छन्।’
विज्ञप्तीमार्फत जम्कट्टेलले अघि भनेका छन थारु समुदायको महान् चाड माघी पर्व तथा मगर समुदाय लगायत अन्य समुदायहरुले मनाउने चाड माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति) को अवसरमा सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरुमा सुख, शान्ति र समृद्धिका लागि शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।
‘नेपाल भित्र रहेका विभिन्न जातजाति र धर्मावलम्बीहरुका आ- आफ्नै सांस्कृतिक महत्वका मौलिक चाडपर्वहरु रहेका छन्। यी चाडपर्वहरुले हामी बिच सामाजिक एकता स्थापित गर्न सफल भएको अनुभूति गरेको छु’ उनले शुभकामना दिदै भनेका छन ‘सबै जाति, भाषा, धर्म र समुदाय बिचको सामाजिक तथा राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्दै जनचाहना अनुरुप आर्थिक समृद्धिको दिशामा देशलाइ अघि बढाउनु आजको आवश्यकता हो । यस पर्वका अवसरमा बागमती प्रदेश भित्रका विभिन्न स्थानहरुमा लाग्ने मेला पर्व महोत्सव जस्ता संस्कृतिहरुको संरक्षण र विकास गर्न बागमती प्रदेश सरकार प्रतिबद्ध रहेको छ ।’

मकवानपुर । नेपालीहरू आज माघे सङ्क्रान्ति पर्व मनाउदै छन । सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने सङ्क्रान्ति भएकाले माघ १ गतेलाई मकर (माघे) सङ्क्रान्ति भनिन्छ ।
माघ १ गतेदेखि उत्तरायण सुरु हुने भएकाले दिनभन्दा रात छोटा हुँदै जान्छन् । उत्तरायण सुरु हुने दिनको स्नान, जप, तप, ध्यान साधना, दान आदिलाई पुण्यदायक मानिन्छ । यसैले आजको दिन मकवानपुरको त्रिवेणीधाम सहित देशका देवघाट, त्रिशूली, कालीगण्डकी, वाग्मती, इन्द्रावती, त्रिवेणी, रिडीलगायतका स्थानमा माघ स्नान गर्ने भक्तजनको भीड लाग्छ । यी ठाउँमा आज विशेष मेलासमेत लाग्ने गर्छ ।
त्रिवेणीधाममा मकर मेला शुरु
हेटौँडास्थित कुष्माण्ड सरोवर त्रिवेणी धाममा आजबाट एक महिने मकर मेला शुभारम्भ भएको छ । हरेक वर्ष माघ १ गतेदेखि माघ मसान्तसम्म मकर मेला सञ्चालन हुने गरेको हो । पौष ३० गते पुर्वाङ्ग गरी मकर सङ्क्रान्तिका दिनबाट एक महिनासम्म यो मेला लाग्ने गर्छ ।
मेलामा १०८ गौमुखी धारा तथा रत्ना, कर्णा, कौशवाही उत्तरगङ्गासमेत त्रिवेणी स्नान, विद्वान गुरूपण्डितहरूबाट श्रीमद्धभागद पारायण वेद गीता रूद्री चण्डी पाठ तर्पण मार्जनलगायतका कार्यक्रम हुने त्रिवेणी धाम विकास समितिका अध्यक्ष ईश्वरीप्रसाद न्यौपानेले बताए ।
मकर मेलाको पहिलो दिन १ गते सामूहिक व्रतबन्धको कार्यक्रम समेत रहेको छ ।
यसैगरी ७ गते औंसी सांझ गंगा आरती, १२ गते भूमिदान र ब्रतबन्ध, २७ गते भूमि दानसंकल्प र ब्रतबन्ध, २८ गते लक्ष्यवर्ती दिप प्रज्वलन २९ गते तिलार्चण पुर्णाहुति गरी मेला कार्यक्रम समापन गर्ने योजना हेको अध्यक्ष न्यौपानेले जानकारी दिए ।
यस्तै तराईवासीले माघ १ लाई नहान अर्थात् नुहाउने पर्वका रूपमा मनाउँछन् । वर्षभर नुहाउने वातावरण नमिल्ने तराईवासीले पनि आज भने अनिवार्य नुहाउनुपर्ने मान्यता राख्छन् । बिहानै तीर्थस्थलमा गई स्नान गरेर तिल दान गर्नाले सुन दान गरेसरहको पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।
उत्तरायण भएपछि शुभकर्म गर्न उत्तम मानिन्छ । आज स्नान, दान, व्रत, ध्यान गर्ने व्यक्तिले पुण्य प्राप्त गरी मनकामना पूर्ण हुने जनविश्वास छ । माघे सङ्क्रान्तिका दिन घ्यू, चाकु, तिलका परिकार, तरुल, पालुङ्गो, खिचडी आदि खाने चलन छ । यी परिकारले जाडोमा न्यानो प्रदान गर्ने भएकाले चिसो समयमा पर्ने पर्वमा ताता परिकार खाने गरिएको हो । यी खानाले त्रिदोष नाश हुने आयुर्वेदका चिकित्सकको भनाइ छ ।
तरुल पुसको अन्तिम दिनमा पकाएर राखी माघमा खाने प्रचलनसमेत विभिन्न ठाउँमा छ । यसलाई ‘पुसमा पाके, माघमा जाके’ भन्ने उखानका रूपमा समेत प्रयोग गरिन्छ ।
आजका दिन शरीरमा तिलको तेलले मालिस गर्दा दूषित पदार्थ बाहिर निस्कन्छ भन्ने विश्वास छ । शरीरका नाडी, स्नायुमण्डल र हड्डीलाई तिलको तेल मालिसबाट सुदृढ र स्वस्थ राख्न सकिने आयुर्वेद शास्त्रीय मान्यता छ ।
माघ महिनामा माघमाहात्म्यको पनि ठूलो महत्त्व छ । स्कन्द पुराणको माघ माहात्म्यअन्तर्गत केदारखण्डको कुमार र अगस्त्यबीच भएको संवाद अर्थात् स्वस्थानी सुन्ने सुनाउने क्रम पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु हुन्छ । यो क्रम माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म जारी रहन्छ ।
यसै गरी माघे सङ्क्रान्तिका अवसरमा यस वर्षदेखि कृषि तथा पशु पंक्षी विकास मन्त्रालयले राष्ट्रिय कृषि जैविक विविधता दिवस पनि मनाउने भएको छ । माघ १ गते तरुल, सखरखण्ड, पिँडालु, वनतरुलजस्ता कन्दमूलको सेवन गरिने भएकाले यो दिवस मनाउन लागिएको जनाइएको छ ।
आठौँ राष्ट्रिय योग दिवस मनाइदै
‘स्वस्थ जीवनको चाहना : योग, शिक्षा र साधना’ भन्ने नाराका साथ आठौँ राष्ट्रिय योग दिवस देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ ।
मन्त्रिपरिषद्को विसं २०७२ साउन २८ गतेको बैठकले माघ १ गते राष्ट्रिय योग दिवस मनाउने औपचारिक निर्णय गर्दै यसको संयोजन गर्ने जिम्मेवारी शिक्षा मन्त्रालयलाई दिएको थियो । तत्कालीन शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्री नरहरि आचार्यको प्रस्तावमा मन्त्रिपरिषद्ले माघ १ गतेलाई राष्ट्रिय योग दिवस घोषणा गरेको हो ।
यसअघि विसं २०३६ देखि उत्तरायण सुरु हुने दिन पारेर नेपालमा डा हरिप्रसाद पोखरेलको सक्रियतामा योगको क्षेत्रमा काम गरेका संस्थाको सहभागितामा विश्व योग दिवस मनाउन थालिएको थियो ।
वैदिककालमा हिमालयको काखमा ऋषिमुनिले अध्ययन अनुसन्धान गरी प्रतिपादन गरेको योग नेपालमै लुप्तप्रायः बनेको थियो । यही क्षेत्रबाट पुनर्जागरण गर्न दिवस घोषणा गरी जनचेतना जगाउने काम सुरु भएको हो ।
प्राचीनकालमा योग, ध्यान र आयुर्वेदका माध्यमबाट मानसिक शान्ति एवं स्थिरता र आरोग्यता प्राप्ति हुन्थ्यो । आधुनिक युगको प्रभावमा यसलाई चटक्क बिर्सिएका नेपाली युरोप र अमेरिकामा उपचार र सुख शान्तिका लागि बढी प्रयोगमा आउन थालेपछि योगतिर आकर्षित हुन थालेका हुन् ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्रदामोदरदास मोदीले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ६९औँ महासभामा योग सबैका लागि सधैँका लागि आवश्यक भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको घोषणा गर्न प्रस्ताव गरेका थिए । सो प्रस्तावमा नेपालका तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले पहिलो समर्थन गरेपछि युरोपियन युनियनलगायत संयुक्त राष्ट्रसङ्घका स्थायी सदस्य राष्ट्रले समर्थन गरेका थिए ।
सङ्घले घोषणा गरेका दिवसमध्ये ९० दिनमा १७७ देशले समर्थन गर्ने कीर्तिमान योग दिवसले कायम गरेको छ । सन् २०१६ देखि २१ जुनमा अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस विश्वभर मनाइएकोे थियो ।
माघ १ गते मनाउने गरिएको विश्व योग दिवस २१ जुनमा मनाइएपछि नेपालका अभियानकर्मीहरूले माघ १ लाई राष्ट्रिय योग दिवस घोषणा गर्न शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्रालयमार्फत् मन्त्रिपरिषदमा प्रस्ताव गरेका थिए ।