सुष्मा थापा
बेमतलबका बकवास हुदैन ।
कुरापनि त केही खास हुदैन ।
हालचाल सवाल काफी नहुँदा
माया घृणाको रत्तिभर आभाष हुँदैन ।
कदरको बदला प्रयोग भइरहँदा
आफ्नोपन किन किन आस हुदैन ।
तिर्खा लाग्ने खोला धाउछ भन्थे
उखानै भए,अब त्यस्तो प्यास हुदैँन ।
नजिक भए जरो खनेरै छाड्छन्
कसले भन्यो घमन्ड र जालसाज हुदैन ।
ठीक्क गरिन्छ दिक्क नहुने गरी
मर्ने बाँच्ने क़सम खाने प्रयास हुदैन ।
जति लायो उति गारो मान्छेलाइ गुन
यस्तै सम्झदा जिन्दगी झकास हुदैन ।
परदेशी बन्ने बाध्यता समयले गर्दा
नजिकैको मनमा पस्ने कसलाइ त्रास हुदैन ।
जिन्दगी यसै गरी चलिरहँदा निरन्तर
कमजोर मन मुटुमा मायाको ह्रास हुदैन ।
बेगनास पाेखरा

पारस भट्ट प्यासी
१.
आफूले सिकेको, जानेको, बुझेको बोल्नु अपराध हो भने
कुनै कुरा,कामलाई राम्रोसँग छिचोल्नु अपराध हो भने
कसैले कसैलाई मारिरहेको देख्दा पनि म मौन बसि दिनेछु,
राम्रोलाइ राम्रो भन्नु नराम्रोको पोल खोल्नु अपराध हो भने ।
२.
साहारा बिहिन छु न श्रीमती न’चेली न ‘चेला भएपछि
अन्याय अत्याचार , घृणा मात्रै बेलाबेला भएपछि
म केही गर्न सक्दिन अपाङ्ग छु ,अन्धो छु यो समाजमा
खै कसरी जिउन सक्छु? जताततै बाट हेला भएपछि ।
३.
मलजल गरेर सबै मिलेर यो देश बनाउनु छ
एकजुटु भएर सबै युवाहरु मैदानमा आउनु छ
देशको खुन सक्काइ सके चुसेर जुकाहरुले
जाग युवा चाँडै जुकाहरुलाई तह लाउनु छ ।
४.
हातमा मिठाइ बोकि पेटमा छुरा हान्नेहरुको कमि छैन
प्रेम मिलनको, प्रगतिदेखि रिस मान्नेहरुको कमि छैन
अगाडीबाट सहयोग गरे जस्तो मीठो बोले जस्तै गरि
पछाडीबाट लखेट्ने, खुट्टा तान्नेहरुको कमि छैन ।
मेलौली २ बैतडी
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्लाको अग्रणी साहित्यिक संस्था साहित्य संगम मकवानपुरले एकै थलोमा विभिन्न विधाका ११ जना स्रष्टालाई सम्मान गर्ने भएको छ । संगमले आगामी बैशाख महिनामा दुई दिनसम्म साहित्य महोत्सव गर्ने र सोही महोत्सवमा ११ जना अग्रज युवा र अनुज साहित्यकारहरुलाई नगद सहिद सम्मान गर्न लागेको शनिबार पत्रकार भेटघाटमा जानकारी गराइएको हो ।
संगम अध्यक्ष अनिता न्यौपानेका अनुसार २५ हजार राशि सहितको साहित्य संगम मकवानपुर स्मृति कृति सम्मान २०७९ का लागि कथा संग्रह अपरिचित अनुहारका लागि साहित्यकार साहित्यकार महेश पौडेललाई प्रदान गरिने भएको छ । साहित्य सङ्गम मकवानपुर संस्थापक साहित्यकार केशव श्रेष्ठ ‘ज्योती’ ले संगमको नाममा पुरस्कार स्थापना गरेका थिए । २०७८ सालभित्र प्रकाशित भएका कथाका कृतिहरुमध्येबाट उनलाई पुरस्कृत गर्न लागिएको हो ।
संगमले डम्बर पूर्णमाया स्मृति कविता सम्मान २०७९ का लागि साहित्यकार मनु मञ्जिललाई प्रदान गरिने निर्णय गरेको छ । २२ हजार २ सय २२ रुपैया राशीका यो सम्मान पहिलोपटक प्रदान गर्न लागिएको हो । याे पुरस्कार साहित्यकार जेनन नेपाल र समिला दुलालले हजुरआमा हजुरबुवाको स्मृतिमा स्थापना गरेका हुन् । यस्तै भैरव अर्याल स्मृति सम्मान २०७९ मकवानपुरमा रहेर लामो समय साहित्य लेखन, पत्रकारिता, व्याङ्ग्य र बज्जिका भाषामा निरन्तर साधनारत सञ्जय शाहलाई प्रदान गरिने भएको छ । हास्यव्यगयकार भैरव अर्याल परिवारको सहयोगमा साहित्य संगम मकवानपुरले व्यङ्ग्य क्षेत्रमा प्रदान गर्दै आएको यो पुरस्कार २१ हजार १११ रुपैया राशी रहेको छ ।
यसैगरी संगमले मकवानपुरमा रही साहित्यमा निरन्तर क्रियाशील सर्जकलाई प्रदान गर्दै आइरहेको मकवानपुर साहित्य श्री सम्मान साहित्यकार गीतकार शम्भु बास्कोटालाई प्रदान गरिनेछ । भेषनाथ अधिकारी स्मृति छन्द सम्मान यस वर्ष छन्दकवि सुदेश सत्याललाई प्रदान गरिने भएको छ । यो पुरस्कार साहित्यकार विशाल अधिकारी आशुतोषले पिताको सम्झनामा स्थापना गरेका हुन् । यि दुबै पुरस्कारको राशी १५ हजार ५ सय ५५ रहेको छ ।
संगमले सुभद्रादेवी मदन मुडवरी स्मृति सम्मान २०७९ पुरस्कार साहित्यकार पूर्णकला घिमिरेलाई प्रदान गर्ने लागिएको अध्यक्ष अनिता न्यौपानेले बताइन् । यो पुरस्कार दीपक मुडभरीले मातापिताको नाममा स्थापना गरेका हुन् । यसैगरी शिक्षासेवी देवप्रसाद श्रेष्ठको आमाको स्मृतिमा स्थापना गरेको मंगलादेवी श्रेष्ठ स्मृति नारी सम्मान २०७९ बाट यो वर्ष मकवानपुरमा जन्मेर काठमाडौ रहेर साहित्यमा सक्रिय स्रष्टा बिना थिङलाई प्रदान गरिने भएको छ।
साहित्यकारद्वय ऋषि केबी र पुण्यशिला श्रेष्ठले मातापिता सासुससुराको नाममा स्थापना गरेको रामहरि देवु युवा सम्मान २०७९ बाट युवा साहित्यकार छवि अनित्यको लागि प्रदान गर्ने निर्णय भएको अध्यक्ष न्यौपानेले बताइन् । यसैगरी अग्रज साहित्यसेवी मुक्तिगाविन्द बैद्य र उनकी पत्नी तारादेवी वैद्यद्धारा स्थापित मुक्ति तारा सम्मान २०७९ बाट सुत्र कथाकार श्यामकृष्ण ज्ञवलीलाई प्रदान गरिने निर्णय भएको संगमका अध्यक्ष डीबि बर्तौलाले बताए । यि सबै पुरस्कारको राशि १० हजार रहेको छ ।
यसैगरी मकवानपुरका हास्यब्ययका आर सी रिजालले आमाको स्मृतिमा स्थापना गरेको अणकुमारी स्मृति साहित्य पुरस्कार यस वर्ष ज्ञानदीप शिक्षा निकेतनकी उपासना थापालाई प्रदान गरिने भएको हो । पुरस्कार ९ देखि १२ कक्षामा अध्यययनरत छात्राहरु बिच यसवर्ष चित्रकला प्रतियोगिता गराई छनोट गरी प्रदान गर्न लागिएको सचिव बर्तौलाले बताए ।
यस्तै शिक्षासेवी डेण्डीजंग शाहद्धारा स्थापित शेषजंग स्मृति कथा पुरस्कार यस वर्ष बाल जागृति सेकेन्डरी बोडिंग स्कुलकी छात्रा कृषाङ्गी अर्याललाई प्रदान गर्न लागिएको छ । यो पुरस्कार ९ देखि १२ कक्षामा अध्यययनरत छात्रछात्राहरु विच कथा प्रतियोगिता गराई छनोट गरी प्रदान गर्न लागिएको हो।
यसैविच साहित्य संगम मकवानपुरले हेटौडा उपमहानगरपालिका कार्यालयसँगको सहयोगमा हेटौडा साहित्य महोत्सव २०८० आयोजना गर्ने भएको छ । सोही दिनमा सम्मानहरु समर्पण गरिने बर्ताैलाले बताए । आगामी बैशाख ८ गतेबाट दुई दिन सञ्चालन हुने महोत्सवमा साहित्यका विविध विधामा साहित्यिक बहस, हेटौंडा विकासको बहस, कविता वाचन, गजल महफिल, मुक्तक वाचन, पुस्तक प्रदर्शनी, चित्रकला प्रदशनी, आदिवासी जनजातिका कथा लगायतका विषय रहने छन्।
महोत्सवमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानसंग सहकार्य तयारी भएको संगम अध्यक्ष न्यौपानेले बताइन् । २०४४ सालमा स्थापना भएको संगमले आफ्नो जग्गा, भवनमा रहेर साहित्यको विविध क्षेत्रमा कार्य गरिरहेको छ । हेटौडा उपमहानगरपालिकासंगको साझेदारीमा २०५९ सालदेखि पुष्पलाल स्मृति पुस्तकालय पनि सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ ।
चेतनाथ दाहाल
१.
मग्मगाउदो सुन्दर फूल पनि ओईलाएर झर्नुपर्छ
आखिर नदीले यहाँ समुद्र संगै समर्पण गर्नुपर्छ
अस्तित्वको सीमा भुलेर व्यर्थै घमण्ड गर्छ मान्छे
थाहा छ नि एकदिन चितामाथि लम्पसार पर्नुपर्छ ।
२.
आत्मीयता बाहेक मित्रता जाच्ने अन्य कुनै कसी हुदैन
भरोसा र बिश्वास बाहेक प्रमाण हुदैन,दसी हुदैन
जात धर्म भुगोल र उमेर सबैभन्दा माथि नै हुन्छ यो
मित्रताको परिभाषा लेख्ने कुनै कलम र मसी हुदैन ।
३.
समयले लुटेको बिगतलाई हत्याउन गार्हो हुने
घुमिरहन्छ दृश्य मस्तिष्कमा लत्याउन गार्हो हुने
ऐना हेर्यो अनी बिगतको तस्वीरसंग दाज्न खोज्यो-
छेउ टुप्पो मिल्दैन,आफ्नै हो भनी पत्याउन गार्हो हुने ।
४.
सुख भन्दा धेरै दु:ख र पिडाको खात आउँछ
आफ्ना भन्नेहरुबाट नै प्रसस्त घात आउँछ
जति सरापे पनि कसैको केही लाग्दैन यहाँ
निद्रा नलाग्नेहरुको लागि पनि रात आउँछ ।
कानेपोखरी २ मोरङ्ग
हेरियो त यस्ले बनाउँछ,
होईन त्यस्ले बनाउछ,भन्दाभन्दै, हजुरबुवा पुस्ता
अझै र्याल काढदै छन् सत्ताको मह चाटदैछन,
देश बर्वाद छ,
जनजिविका संकटको एम्बुसमा परेको छ,
यस्तोमा नयाँ उदय भएका जति पात्र र युवा नेतृत्व छन तिन्का पनि भर देखिएन ।
बोकाको टाउको देखाएर कुकुरको मासु बेच्नेहरु कै छ लहर
गाउँ तिर आउछ भन्थे समाजवाद तर पुँजिवादले छोएको छ सहर,
सहर तिर देखिएको छ कहर,त्यसैले तारणहार खोज्ने नाममा
कसैलाई बिसमार्क चाहिएको छ त कोही हिटलर जन्मनुपर्छ भन्छन्
कोहि वादको पछि छन् त कोही मार्क्सलाइ भगवान भन्छन्
तर तिमीहरू र ममा एउटै फरक छ
तिमी देश बनाउने मान्छे खोज्दै छौ,
म देश बनाउने मान्छे बन्न खोज्दै छु ।
पुष्पलाल मदन बिलाए,शालिन र सादगि मोहनहरू अस्ताए
बिरेन्द्रहरू अकारण मारिए,
यिन्का उत्तराधिकारी भन्नेहरू कलंक निस्किए,
पार्टी तोडने,गठजोड फेर्ने,
बिचार र सिद्धान्त भन्दा सत्ता र पैसा हेर्ने
हैट चरित्रहिन,तिम्रो बन्दुकको नाल केवल सत्ताको भोक हो।
कार्यकर्ता तिम्रा सत्ता प्राप्तिका सोपान हुन।
त्यसैले तिमी र म एउटै फरक छ
तिमी देश बनाउने मान्छे खोज्दैछौ,
म देश बनाउने मान्छे बन्न खोज्दैछु।
आखिर कमल पनि ओईलाउदै छन,
जति उज्ज्वल देखिए पनि
दिपकको ज्योति निभ्न धेरै टाढा छैन,
समयले चटक्क कोल्टे फेर्दा,
इन्द्रको शिंहासन पनि टिक्दैन,
युवा योग्यतमलाई लात हानेर,
निष्ठा र त्याग माथि कतिञ्जेल बुलडोजर चलाउछौ ए कायरहरू,
तिमी ममा यहि फरक छ,
तिमी गल्तिलाई रोज्दैछौ,
पुरानोबाटै हुन्छ भन्छौ, उसैलाई खोज्छौ,
म चाहि देश बनाउने मान्छे आफै बन्न खोज्दैछु ।