लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध रचना वाचन
Tags: No Comments
मकवानपुर/आँचल साहित्य कला पुञ्जको आयोजनामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध ऐक्यबद्धता जनाउँदै विशेष कार्यक्रम गरिएको छ । लैङ्गिक हिंसा विरूद्व १६ दिने अभियानको शिलशिलामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध रचना वाचन कार्यक्रम गरिएको हो । जुम मार्फत आयोजना गरिएको लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध रचना वाचन कार्यक्रममा देशको विभिन्न जिल्लाका ५० जनाभन्दा बढी साहित्यकारहरुको सहभागीता रहेको थियो ।
वरिष्ठ साहित्यकार कुन्ता शर्माको प्रमुख आतिथ्यता रहेको कार्यक्रममा अधिकांश साहित्यकारहरुले लैङ्गिक हिंसा विरुद्धका विभिन्न विधाका रचनाहरु सुनाएका थिए । कार्यक्रममा जोडिएका साहित्यकारहरुले लैङ्गिकताको आधारमा कसैमाथि पनि हिंसा गर्न नहुने धाराण राख्दै रचनाहरु सुनाएका थिए । पुरुषलाई सानैदेखि पितृसत्तात्मक शिक्षा दिएको कारण महिलामाथि हिंसा हुदैं आएको सहभागीहरुले बताए । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि शर्माले समाजमा महिलाहरु हिंसाको चपेटामा परेको बताइन् ।

‘जहाँ श्रीमान श्रीमति मिलेर घर चलाउँछ त्यहाँ सधैं सफलता मात्रै हात लाग्छ’ साहित्यकार कुन्ता शर्माले भनिन् । श्रीमानले श्रीमति वा श्रीमतिले श्रीमानलाई थिचोमिचो गर्दा हिंसा सदा रहिरहने उनले बताइन् । ‘हामीले आफूलाई आफैंले सानो र श्रीमानलाई ठुलो बनाएका हौ, जहाँ देह त्यहाँ छायाँ भन्दै शक्तिहिन जस्तो भएको कारणले पनि महिलाहरुले बढी पीडा भोगेको हुन्’ उनले भनिन् ‘कुनै पुरूष शक्तिहिन भएपनि महिलाले नै महान बनाएका छन् ।’
डिग्री गरेका श्रीमतिको श्रीमानले अर्को श्रीमति ल्याएपनि पहिलो श्रीमतिले मलाई एउटा कुनामा नै भएपनि बस्न देउ भन्ने गर्छन्, यो देखेर दिक्क लाग्छ’ उनले भनिन् ‘पितृ सत्ता त छ, तर महिला आफैंले पनि हिम्मत उठाउनु पर्छ ।’ महिलाहरुलाई चुनौतिका बिचमा पनि संघर्ष गरेर आफ्नो अवस्था माथि उठाउन उनले आग्रह गरिन् । अहिलेको अवस्था विगतको भन्दा केही आशाबादी भएको उनले बताइन् । आर्थिक रुपमा सशक्त भएका महिलाहरुले हिंसा सहेर बस्न नहुने उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा साहित्यकार गिता त्रिपाठीले महिला वा पुरुषवादी सोचका कारण समाजमा हिंसा रहिरहेको बताइन् । ‘हामीले सानै देखि छोरी र छोरालाई दिने संस्कारमा पनिवर्तन ल्याउनु पर्ने छ ’ साहित्यकार त्रिपाठीले भनिन् । आँचल साहित्य काला पुञ्ज कार्यवाहक अध्यक्ष अनिता न्यौपानेको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा साहित्यकारहरु देवराज तिवारी, दीपक गौतम, निरा शर्मा, भावना सापकोटा, गणेश पैडेल, अमृता नेपाल, शुभ लक्ष्मि प्रभा, एलिजा पुडासैनी, मसान उपासक, लगायतले विभिन्न विद्यालयका बालबालिकाहरुले समेत रचना वाचन गरेका थिए ।
मकवानपुर /मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिकामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियानलाई वडा तथा गाउँ स्तरसम्म लैजाने रणनीति बनाइएको छ । वडा अध्यक्षहरु र टोल स्तरको प्रतनिधिहरुको बैठक नै बसेर लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान बारे प्रचारप्रसार तथा जनचेतना कार्यक्रम वडा वडामा लगिएको हो ।
“लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको प्रतिवद्धता, व्यक्ति, समाज र सबैको ऐक्यवद्धता” भन्ने नाराका साथ लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध १६ दिने अभियानको क्रममा गाउँपालिकाले वडा स्तरमा कानुनी शिक्षा, हिंसाको दीर्घकालिन असर तथा कानूनी प्रावधानबारे सचेतनालगायतको कार्यक्रम गरिएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला विष्टले बताइन् । लैङ्गिकताको आधारमा कुनै पनि हिंसा स्वीकार्य नहुने, हिंसा भएमा कानुन बमोजिम प्राप्त हुने संरक्षण तथा कानुनी उपचारको बारेमा टोलटोलसम्म कार्यक्रम लगिने अभियान थालिएको उपाध्यक्ष विष्टले बताइन् । कार्यक्रममा सहभागी अधिकारकर्मीहरुले लैङ्गिक हिंसाको विरुद्ध आफूहरु अभियानका बेलामा बाहेक सधैं लागि परिरहदा पनि हिंसाका डरलाग्दो रुप देखिने क्रम बढीरहेको प्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

मनहरी गाउँपालिकाले टोेलका अधिकारकर्मीहरुलाई मात्रै सहभागी नगराई किशोर किशोरीहरु, शिक्षा क्षेत्रमा व्यक्तित्वहरु, सहकारी, सञ्चारक्षेत्रका व्यक्तित्वहरुलाई समेत सहभागी गराई विभिन्न कार्यक्रमहरु गरेको गाउँपालिका उपाध्यक्ष विष्टले बताइन् । गाउँपालिकाको सबै वडामा लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको अभियानका कार्यक्रम राखिएको उनले बताइन् । राजमार्ग भएका कारणले पनि देखासिकी कै कारण जानअन्जानमा हिंसाको शिकार हुने किशोरी तथा महिलाहरुको संख्या धेरै भएको उनले बताइन् ।
‘घरेलु मदिराको कारण पनि हिंसा बढेको छ, हामीले यसको निराकरणको लागि कार्यक्रमहरु बनाएका छौ’ विष्टले भनिन् ‘यस्ता अभियानहरु त चाडपर्वहरु जस्तै मात्रै हुन्, हामीले सचेतना तथा यस क्षेत्रको काम त वर्षैभरी जारी राखिरहेका छौ ।

यसै बिच मनहरी गाउँपालिकाको आयोजना तथा गैससहरुको समन्वयमा गाउँपालिकाको वडा न.१, २, ५, ८,९ लगायतको वडाहरुमा सचेतनामुलक तथा अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम सकिएको छ ।
अभियान अन्तरगत महिला हिंसा विरुद्ध अभिमुखिकरण तथा कानुनी प्रावधान बारेमा छलफल गरिएको गाउँपालिकाको वडा ८ का अध्यक्ष दिलबहादुर स्याङतानले बताए ।
गाउँपालिकासँगको समन्वयमा शान्ति फाउन्डेसन, हिमराइट्स मकवानपुर, मकवानपुर महिला समूह, माइती नेपाललगायतका गैससहरुको सहकार्यमा कार्यक्रम जारी राखिएको बताइएको छ ।
मनहरी गाउँपालिकामा कार्यरत सामाजिक समूह तथा संघ सस्थाको समन्वय,सहकार्यमा अभियानभित्र तथा अन्य समयमा कार्यक्रमहरु जारी रहने गाउँपालिकाको महिला विकास शाखाले जनाएको छ ।
स्थानीय तहहरु जिम्मेवर बनेको खण्डमा हिंसा कम गर्न बल पुग्ने भएकोले आफूहरुले पीडितको अभिभावकत्व ग्रहण गर्दै न्यायका लागि समन्वय, सहकार्य र तत्कालको लागि संरक्षणको भूमिका निर्वाह गर्दै आएको महिला विकास शाखाले जनाएको छ ।
मकवानपुर / मकवानपुरगढी गाउँपालिकाका ४० परिवारलाई बाख्रा वितरण गरिएको छ ।
राली इन्टरनेशनल नेपाल र राडो नेपालको सहकार्य तथा मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको सहकार्यमा बाख्रा वितरण गरिएको हो ।
राडो नेपालका कार्यवाहक अध्यक्ष रामजी सापकोटाको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा जिल्ला समन्वयसमिति मकवानपुर उपप्रमुख भगवती पुडासैनी, मकवानपुरगढी गाउँपालिका अध्यक्ष बिदुर हुमागाईंलगायतको उपस्थिति रहेको थियो । राडो नेपालको युथ कोभिड रेस्पोन्स कार्यक्रम अन्तर्गत गाउँपालिकाको ८ वटै वडाका युवाहरुलाई लक्षित गरी आर्थिक उपार्जनमा सहयोग गर्न बिउ पुँजिको रुपमा सहयोग प्रदान गरिएको राडो नेपालका लजिस्टीक अफिसर राजु लम्सालले जानकारी दिए ।
कार्यक्रम अन्तर्गत गाउँपालिकाका थप २० जना युवाहरुलाई अन्य आयआर्जनमूलक व्यवसायका लागि सहयोग गर्ने योजना रहेको फिल्ड संयोजक रोसन खनालले बताए ।
मकवानपुर / लामो समय स्थानीय जनप्रतिनिधि विहिन रहेको अवस्थामा ग्रामिण क्षेत्रको विकास ठप्प रह्यो । जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएर आएपछिको केही समय विधि तथा नीति निर्माणलगायतको लागि बित्यो । अब विस्तारै ग्रामिण तथा शहरी क्षेत्रमा स्थानीय सरकारको भौतिक उपस्थिति देखिन थालेका छन् ।
स्थानीय नागरिकहरुले आफूहरुको आवश्यकताको रुपमा पहिचान गरेका विकास निर्माणको गतिविधि मार्फत स्थानीय सरकारले आफ्नो भौतिक उपस्थिति देखाउन थालेको हो । स्थानीय वासिन्दाको माग अनुसार धेरै जसो क्षेत्रमा सडकको विस्तार भएको जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरले जनाएको छ । यसैगरी विजुलीबत्ती विस्तार, विद्यालयहरु भवनहरु निर्माण तथा मर्मत, पाटीपौवा देवालयहरु निर्माण, सडक बत्तीको व्यवस्थाहरुमा स्थानीय सरकारमा माग बढी आउने गरेको छ ।
संसद विकास कोषको बजेट पनि अधिकांश सडक विस्तारमा नै खर्च हुने गरेको छ । केही महिना अगाडि मकवानपुर जिल्लाको भिमफेदी गाउँपालिका–८ पुगेको प्रतिनिधि सभा सदस्य विरोध खतिवडासँग स्थानीयहरुले पक्कि सकडसँगै सडकको माग गरेका थिए । सांसद खतिवडाले हालैमात्र उक्त क्षेत्रमा सडक निर्माणको लागि शिलान्यास गरेका छन् ।
गाउँगाउँ सम्म सडक पु¥याउने लक्ष्य सहित काम गरिरहेका भिमफेदी गाउँपालिकाको ७ र ८ हुदै कान्तिलोकपथ जोड्ने सडकको शिलान्यास गरिएको छ । गाउँपालिकाको कोगटे र धार्के हुदै कान्तिलोकपथ जोड्ने सडकको प्रतिनिधि सभा सदस्य बिरोध खतिवडाले शिलान्यास गरेका हुन् ।
गाउँको उत्पादन शहरसम्म पु¥याउने र शहरसँग सहज पहुँचका लागि पालिकाले आन्तरिक स्रोत परिचालन गरी निर्माण गर्न लागेको सडकबाट स्थानीयलाई ठुलो राहत मिल्ने बताइएको छ । महाभिरसम्म पुगेको सडकलाई थप विस्तार गर्ने गाउँपालिकाले भ्याट सहित ७५ लाख ९८ हजार २ सय ९७ रुपियाँको लागतमा सडक निर्माण थालेको हो ।
ठेक्का मार्फत निर्माण थालिएको सडकको काम हेटौंडाको शास्वत कन्ट्रक्सनले गर्ने छ । शिलान्यास गर्दै सांसद खतिवडाले सडकले गाउँलेको जीवनमा परिवर्तन ल्याउने विश्वास व्यक्त गरे । सडकसँगै यहाँको उत्पादन बजारसम्म जाने र गाउँमा आर्थिक उपार्जनमा जनताको सहभागिता बढ्ने उनको भनाई थियो । उमेरले ७७ बर्ष पुगेका भिमफेदी गाउँपालिका—८ महभिरका देवानसिं गोले आफ्नो घरै छेउमा आइपुका सांसद खतिवडासँग खुसि हुँदै भने ‘यो जुनिमा घरछेउको सडकमा गाडी गुडेको देख्न पाइन्न कि भन्ने थ्यो,देख्न पाएँ, आज धेरै खुसि छु ।’
उनले सडक अभाबका कारण गाउँबाट बजार धाउनु परेको विगत स्मरण गरे । सडक सञ्जालले गाउँलाई छोएकोमा उनले खतिवडालाई मुस्कुराउँदै धन्यवाद भने । सडकसञ्जालले नजोडिएका कारण गाउँका कति मानिस मोटरै नदेखि बिते, कति समयमा उपचार नपाएर ज्यान गुमाए अब सडकसँगै गाउँमा खुसी आएको उनले बताए । ढल्कदो उमेरमा गाउँसम्म सडक आयो, अब गाडिसँगै अन्य सुबिधा गाउँसम्म आउछ भन्दै उनले खुसी व्यक्त गरे ।
जिल्ला सदरमुकाम त टाढाको कुरा गाउँपालिका भिमफेदीसम्म पुग्नका लागि एकदिनको यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यताबाट गाउँले मुक्त भएका छन् । भिमफेदी गाउँपालिकाले २ बर्ष लगाएर डेढ करोडको लागतमा गाउँसम्म बाटो पु¥याएपछि महभिर, बाह्रघरे सहित गाउँका ३ सय घरका वासिन्दा लाभाम्बित भएका छन् । शहरसम्म पहँुच नभएका स्थानीयले गाडिको समेत नदेखि बिते अब गाउँबाटै गाडि चढेर बजारसम्म आउने अवस्था बनेको छ ।
भिमफेदी—कोगटे—देउराली—सिस्नेरी सडक खण्डको भिमफेदी—७ मेलटारबाट गाउँपालिकाले ८ किलोमिटर लामो सडक निर्माण गरिदिएपछि गाउँलेको गाडि देख्ने र सवारी चढेर हिड्ने सपना साकार भएको हो । हामीले अहिले बाटो गाउँसम्म आउने कल्पना समेत गरेका थिएनौं ६६ बर्षिय दिलबहादुर घलानले भने ‘गाउँसम्म जाने सडक खण्डमा पर्ने चक्कुभीर चिरेरै बाटो गाउँसम्म बाटो आउँने कुरा सोचेका पनि थिएनौ ।’
हिड्नपनि मुस्किल हुने भिर काटेर गाउँपालिकाले बाटो निर्माण गरेपछि गाउँमा सवारीसँगै गाउँको उत्पादन शहरसम्म ल्याउने अवस्था बनेको छ । बोकेर स्वास्थ्य संस्थासम्म लैजान नसक्दा धेरै बिरामीले उपचारको अभाबमा ज्यान गुमाएको वडा सदस्य सिता थिङले बताइन् । ‘अब उपचार नै नपाएर ज्यान गुमाउनु पर्ने अवस्थाबाट मुक्ती पाएका छौ’ उनले भनिन् । गाउँसँग सडकसञ्जाल जोडिएपछि स्थानीयले आफ्नो बारीमा उत्पादन भएको केराउ, सिमी बिक्री गरेर आर्य आर्जन गरेको उनले बताइन् ।
जनताले सेवा लिनका लागि गाउँपालिकासम्म आउने वाताबरण तयार गर्नका लागि सबै वडाकार्यालयसम्म सडक पु¥याउने गरी काम भैरहेको गाउँपालिका अध्यक्ष हिदम लामाले बताए ।
‘सडक नभएका कारण सेवा लिनबाट जनतालाई बञ्चित गराउन हुदैन भन्ने लक्ष्यका साथ हामीले काम गरीरहेका छौं’ उनले भने । सडक सञ्जालले गाउँलाई समेटने अभियानमा गाउँपालिका रहेको भन्दै अब चाडै ट्रयाक खोल्ने काम सकेर स्तरीकरणको काम गर्ने योजना गाउँपालिकाले बनाएको उनले जानकारी दिए ।
मकवानपुर / कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को कारण बालबालिकाको मौलिक हक समेत गुम्न थालेको बताइएको छ । सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरको आयोजनामा विहीबार भएको भर्चुअल अभिमुखिकरण कार्यक्रममा सहजिकरण गर्दै बागमती प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयका बाल अधिकार स्रोत व्यक्ति बद्री वाग्लेले यस्तो बताएका हुन् ।
बालबालिकाहरुले कोभिडपछि स्वास्थ्य सेवा अन्तरगत नियमित खोप, पोषण अभियान, स्वास्थ्य, सरसफाई, सिकाई जस्ता पक्षमा धेरै नै समस्या भएको सामाजिक विकास मन्त्रालयका बाल अधिकार स्रोत व्यक्ति वाग्लेले बताए । कोभिड १९ बाल अधिकार, बाल न्याय र बाल संरक्षण विषयमा अन्तरधार्मिक सञ्जाल एवम् अन्य सरोकारकावालाहरुको लागि अभिकमुखकिरण भएको थियो ।

कोभिडको कारण बालबालिकासँगै किशोरीहरु पनि बढी जोखिममा रहेको उनले बताए । कोभिडको कारण बालबालिकाहरु नियमित विद्यालय जना पाएका छैनन, विद्यालय बन्द हुँदा किशोरीहरुको अब सहज अवस्था भएपछि पनि पुनः विद्यालय फर्कने सख्या घट्ने संभावना उच्च रहेको उनले बताए ।
विद्यालय बन्द हुँदा विद्यालयमार्पmत वितरण गरिदै आएको पोषणयुक्त आहारमा कमी आएको छ । कोभिडकालमा घरघरमा बढेको हिंसाको शिकार कुनै न कुनै रुपमा बालबालिका पीडित भएको, बालबालिकाहरु हिंसा शोषण र दुव्र्यवहारको घटनामा विगतमा भन्दा धेरै बढेको उनले बताए । ‘हिजोका दिनमा जसरी हामीले वकालत गर्दै आएका थियौ, अब यसलाई फरक रुपमा अझै गहिरायिमा पुगेर सोच्नु पर्नेछ,’ उनले भने ‘बालबालिकाको सरोकार भनेको सरकारी वा गैरसरकारी निकायको मात्रै हैन, हामी सबैको सरोकारको विषय हो ।’
कोभिडकालमा सबैजसो क्षेत्रमा बालबालिकहरु असुरक्षित बन्दै आएकोले विगतमा बालबालिकाको लागि जति लाडाइ गरिएको थियो अब झन् फराकिलो सोच बनाएर कार्य गर्नु पर्ने उनले बताए । अनलाइन शिक्षाको लागि बालबालिकाहरुको पहँुच इमेल इन्टरनेटमा बढेको तर यसले बालबालिकालाई झन् असुरक्षित बनाएको उनले बताए ।
कोभिडको कारण बालविवाहको घटना ह्वात्तै बढाएको र यसले आगामी बिसौं वर्षसम्म सबैक्षेत्रमा असर रहने सहभागीहरुले बताएका थिए । बाल विवाह निदानको लागि बालिका र किशोरी सशक्तिकरण, प्रविधिमैत्री, जीवनपयोगी शिक्षा, कानुन र नीतिको सुदृढीकरण र कार्यान्वयनको पाटोमा पनि सोच्नु पर्ने वाग्लले बताए ।
बाल न्याय प्रणाली र विद्यामान कानुनी प्रक्रियाबारे पनि उनले सहजिकरण गरेका थिए । मकवानपुरको बकैया हेटौंडा उपमहानगरपालिका, मनहरी गाउँपालिका र बकैया गाउँपालिकाको बालमैत्री सहजकर्ताहरु, अन्तरधार्मिक सञ्जालका प्रतिनिधिहरु, शिक्षकहरु सरकोकारलगायतको सहभागीता रहेको सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरका प्रमुख झविन्द्र ज्ञावलीले बताए । जनचेतना अभिवृद्धिको लागि फरक फरक समूहलाइ अभिमुखिकरण गर्ने शिलशिलामा यो कार्यक्रम गरिएको प्रमुख ज्ञावलीले बताए । बागमती प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले बाल विवाह मुक्त प्रदेश बनाउने अभियान अनुरुप कार्यक्रमहरु गर्दै आएको छ ।