बालमैत्री गाउँपालिका घोषणाको तयारी तिव्र
Tags: No Comments
मकवानपुर/बालमैत्री गाउँपालिका घोषणाको तयारीमा रहेका मकवानपुरका गाउँपालिकाहरुले आफ्नो तयारीलाई तिव्रता दिएका छन् ।
हालसम्म जिल्लाको मनहरी गाउँपालिकामात्रै बालमैत्री गाउँपालिका घोषणा भएको छ । जिल्लाको बकैया गाउँपालिकाले बालमैत्री गाउँपालिका घोषणाको तयारीलाई लगभग अन्तिम चरणका पु¥याएको गाउँपालिका अध्यक्ष दामोदर खनालले बताएका छन् । गाउँपालिकाले बालमैत्री घोषणाका चरणहरु पार गरेको र यसको निरन्तरताका लागि योजनाबद्ध रुपमा अगाडि बढेको अध्यक्ष खनालले बताए ।
गाउँपालिकाले बालमैत्री गाउँपालिका घोषणाको लागि आवश्यक विभिन्न कार्यक्रमहरु निरन्तर जारी राखेको खनालले बताए । बकैया गाउँपालिकामा बुधबार आयोजित अभिमुखिकरण कार्यक्रममा बोल्दै जिल्ला समन्वय समितिका सभापति रघुनाथ खुलालले बालबालिका नै देशका कर्णधार भएकाले बालबालिकाको क्षेत्रमा लगानी गर्न नहिचकिचाउन सुझाव दिएका छन् ।
प्रमुख खुलालले समाज रुपान्तरण नै विकासको मापन भएकाले समाजलाई परिस्कृत बनाउन सक्नुपर्ने बताए । उनले भौतिक उपलब्धीले मात्र विकासको मापन गर्न नहुने भन्दै समाजिक क्षेत्रमा समेत प्रयाप्त बजेट व्यवस्थापन गर्न आग्रह समेत गरे । समाजिक क्षेत्रमा गरिएका कामले समाज परिर्वतन गर्न सकिने उनको भनाई थियो ।

कार्यक्रममा जिसस उपप्रमुख भगवती पुडासैनीले बालमैत्री स्थानीय तह घोषणाले सामुदायिक विकासमा टेवा पुग्ने बताइन् । उनले बालमैत्री स्थानीय तह घोषणाका सुचकहरुको दीगोपनामा ध्यान दिन सुझाव दिइन् । यसैगरी जिल्ला समन्वय अधिकारी आन्नदराज पोखरेलले बालमैत्रीका सुचकहरुको गुणस्तरीयता, स्थानीयकरण र दीगो कार्यान्वयनको पक्षमा ध्यान दिन सुझाव दिए ।
कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष खनालले बालमैत्री स्थानीय शासन र यसका चरणहरुका बोरमा, उपाध्यक्ष सरला बोलखेले बालमैत्री स्थानीय शासन स्थापनाका लागि बिगत ३ वर्षमा गरिएको काम, प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत रामकुमार पुडासैनीले बालमैत्री स्थानीय शासनका सुचक र बालमैत्री सहजकर्ता फणिकरमण प्याकुरेलले बालमैत्री स्थानीय तह घोषणाका लागि हालसम्म गरिएका कृयाकलाप, तथ्याङ्किय अवस्थाका बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
कार्यक्रममा जिसस सदस्य देवराज रिमाल, शाखा अधिकृत भीमलाल मर्हजन, गाउँपालिकाका १२ वटै वडाका वडाअध्यक्षहरु, कार्यपालिका सदस्यहरु, पालिका स्तरीय बाल सञ्जाल समितिका अध्यक्ष सरस्वती जिम्बा, बालअधिकार समितिका संयोजक झलक बहादुर थिङ, गाउँपालिकाका वाल क्लब, बालसञ्जालका पदाधिकारीलगायत कार्यालयका कर्मचारीहरुको सहभागिता थियो ।
मकवानपुर/मकवानपुर जिल्लाको राक्सिराङ गाउँपालिकाले स्थानीय विषयवस्तुहरु समाबेश गरेर तय पारेको पाठ्यक्रम सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिकाले नवौ गाउँसभाको अवसरमा पाठ्यक्रम सार्वजनिक गरिएको हो ।
स्थानीयतालाई प्राथमिकता दिने दुईथरि बिषयलाई उजागर गरिएको छ । सोमबार दिउँसो बागमती प्रदेश सभाका सदस्य ओमबहादुर ग्लानको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको गाउँसभामा स्थानीय भाषामा रेकर्ड गरिएका अडियो नागरिक बडापत्र सार्वजनिक गरियो । प्रमुख अतिथि ग्लानले सार्बजनिक गरेका हुन् । पाठ्यक्रममा चेपाङ, तामाङ र पर्वत खस भाषाका अडियोको सहायताबाट नागरिक बडापत्रमार्फत सेवाग्राहीहरुले सहज रुपमा सेवाका सम्बन्धमा जानकारी लिन सक्ने विश्वास गाउँपालिकाले गरेको अध्यक्ष राजकुमार मल्लले बताए ।

सोही अबसरमा गाउँपालिकाले कक्षा ५ सम्मका लागि तयार पारेको स्थानीय पाठ्यक्रममा आधारित पाठ्यपुस्तक पनि सार्वजनिक गरिएको थियो । गाउँसभाको उद्घाटन सत्रमा मन्तब्य राख्दै प्रमुख अतिथि सांसद ग्लानले राक्सिराङ गाउँपालिकाको विकासका लागि सबै राजनीतिक पार्टी, सरोकारवाला निकायहरुले साथ दिइरहेको बताए । उनले सबैको सहयोगले मात्र विकास सम्भव हुने भएकाले गाउँपालिकाले गरिरहेका सिर्जनात्मक कामहरुले नागरिकहरुमा सन्तुष्टि देखिएको समेत बताए ।
कार्यक्रममा बोल्दै नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का इन्चार्ज बनस्तम थिङले आलोचनात्मक टिप्पणी गरे । उनले सबै वडामा समानुपातिक ढंगको विकास जरुरी रहेको बताए । आफ्नो पार्टी नेपाली काँग्रेसका सभापतिले भने झैँ समग्र राम्रो काम भएको छ भन्ने निचोडमा नपुगेको उनको भनाई थियो ।
उनीभन्दा अघि मन्तब्य राख्ने नेपाली काँग्रेस सभापति बीरेन्द्र जिम्बाले भने जनप्रतिनिधि आएपछि राक्सिराङको मुहार फेरिएको दाबी गरे । उनले खासगरी मोटरबाटो निर्माणमा गाउँपालिकाले देखाएको अग्रसरता प्रशंसनीय रहेको बताए ।
कार्यक्रममा वडाध्यक्ष बाबुलाल स्याङ्तानले राक्सिराङमा गाडी पुगेपनि गाडीको हुडमा
राखेर बजारमा बेच्न लैजाने कृषि उपजको उत्पादनमा जोड दिनुपर्ने बताए । ‘गाडीको हुडमा
राखेर दुई चार क्रेट गोलभेँडा र काउली मनहरीतिर जान थाल्यो भने मात्रै राक्सिराङ समृद्ध हुन्छ’, स्याङ्तानले भने ‘अन्यथा हामी उफ्रिएर मात्रै पनि हुन्न ।’
अर्का वडाध्यक्ष तथा प्रबक्ता रामकृष्ण प्रजाले राक्सिराङ गाउँपालिकाले सुशासन कायम गर्दै समग्र विकास निर्माणको नेतृत्व लिइरहेको बताए । शिक्षक महासंघको तर्फबाट अध्यक्ष मिथुन रुम्बाले शिक्षा क्षेत्रको सुधारका लागि बजेट सदैब अपूरो रहेको बताए । समाजसेवी चित्रबहादुर थापाले गाउँपालिकाले गरेको सुधारका कामहरुको प्रशंसा गरे ।
कार्यक्रममा उत्कृष्ट काम गर्ने कर्मचारीहरु, शिक्षक, उपभोक्ता समितिका पदाधिकारीहरु, विभिन्न संघसंस्थाहरु, कृषि तथा पशु फर्म सञ्चालकहरुलाई प्रशंसापत्रसहित सम्मान प्रदान गरिएको थियो । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत युवराज आचार्यले सञ्चालन गरे । उद्घाटन समारोहमा स्वागत उपाध्यक्ष निर्मला हिमडुङले स्वागत गरेकी थिइन् ।
मकवानपुर/ग्रामीण महिला सेवा केन्द्र मकवानपुरले आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ को सामाजिक परीक्षण कार्यक्रम गरेको छ । कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख रघुनाथ खुलालले गैससहरुले सामाजिक विकासको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान गरेको बताए ।
स्थानीय, प्रदेश तथ संघीय सरकारले गर्नुपर्ने काममा गैससहरूको सहकार्य हुदा विकास दीर्घकालीन हुने बताए । कार्यक्रममा भीमफेदी गाउँपालिका उपाध्यक्ष पार्बती राना, बागमती गाउँपालिका उपाध्यक्ष धनमाया स्याङ्तानलगायतले ग्रामीण महिला सेवा केन्द्रसँगको सहकार्यमा सामाजिक विकासको काम धेरै भएको बताए ।
केन्द्र अध्यक्ष उर्मिला कार्कीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रम कार्कीले संस्थाको हालसम्मको छोटकरी प्रगती विवरण प्रस्तुत गरेकी थिइन् । ग्रामीण क्षेत्रमा किशोर किशोरी, युवा महिलाको नेतृत्व क्षमता अभिवृद्धि गराईएको कार्कीले बताइन् । आपसको सिकाई तथा अनुभव आदनप्रदान गर्ने,स्रोत साधनमा महिलाको पहुँच तथा नियन्त्रण वृद्धि गर्ने जस्ता कार्यक्रम गरिरहेको अध्यक्ष कार्कीले बताइन् ।
चालू आर्थिक वर्षमा जारी कार्यक्रमहरु सन्चालनमा भने कोभिडको कारण केही प्रभाव परेको केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक कमल फुयाँलले बताए । स्थानीय तहको बालसभागिता, किशोरी मैत्री स्वास्थ कार्यक्रम रहेको उनले बताए ।
आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ मा ग्रामीणको विभिन्न कार्यक्रमबाट ५ हजार ३ सय ८१ जना लाभान्वित भएको कार्यकारी निर्देशक फुयालले बताए ।
मकवानपुर / बागमती प्रदेशका प्रमुख सचिव डा. मानबहादुर बि.कले जलवायु परिवर्तनको विषय आमाचासोको बिषय भएको बताएका छन् ।
जलवायु संकटासन्नता तथा जोखिम विश्लेषण र अनुकूलनका उपायहरुको पहिचान, प्रदेश स्तरिय परामर्श कार्यशाला गोष्ठीमा बिकले यस्तो बताएका हुन् । उद्योग, वन, पर्यटन तथा वातावरण मन्त्रालय बागमती प्रदेशको आयोजनामा भएको कार्यक्रममा प्रमुख सचिव बिकले जलवायु परिवर्तनको असरले बाँझोपना जस्तो गम्भीर समस्या समेत आउने बताए । ‘यो क्रसकटिङ’ बिषय भएकोले एक क्षेत्रमा असर पर्दा सिधै अर्को क्षेत्रमा पनि असर पुग्ने उनले बताए । ‘सबैतिर क्षेती हुने भएकोले यसको असरलाई न्युनतम बनाउन तर्फलाग्नुपर्छ’ उनले भने ।
जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्न विकासको नयाँ मोडलको खोजी जरुरी रहेको उनले बताए । विकास पनि हुने जलवायु परिवर्तनको इस्युमा पनि नकारात्मक प्रभाव नपर्ने गरि कामगर्नु पर्ने उनले बताए । ‘मानवीय जीवनस्तर उकास्ने गरि वातावरण मैत्री ढंगको विकास गर्नुपर्छ’ उनले भने ।
कार्यक्रममा उद्योग वन पर्यटन तथा वातावरण मन्त्रालय बागमती प्रदेश सचीव सिन्धुप्रसाद ढु·नाले जलवायु परिवर्तनको असरले प्रदुषण पनि बढिरहेको बताए । जलवायु परिवर्तनको असर बिस्तारै तर गम्भीर देखिने उनले बताए । जलवायु परिवर्तनमा नेपाल जिम्मेवार नभए पनि सजकता अपनाउदै जिम्मेवारी निर्वाह गर्नु पर्ने उनले बताए ।

जलवायुसँग अनुकुल हुनको लागि नेपालीले नीति र विधिगत रुपमै काम थाल्नुपर्ने उनले बताए । बागमती प्रदेशको सबै जिल्लामा कुनै न कुनै रुपमा जलवायूको असर देखिएको उनले बताए । ‘कृषि, उर्जा, वातावरण, प्रकोप जस्ता क्षेत्रमा असर छ’ उनले भने ‘महिला, आदिवासी, सिमान्तकृत समुदायमा बढि असर पर्छ,यिनै क्षेत्रमा अनुकुलताको क्षमता बढाउनु जरुरी छ ।’ सरकारले यस्तै तथ्यलाई मध्यनजर गर्दै योजना बनाएको उनले बताए ।
बागमती प्रदेशमा चितवन जिल्लामा तापक्रम बढ्नेदर उच्च रहेको उनले बताए । यसैगरी वार्षिक वर्षाको दर बागमती प्रदेशमा सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा सबैभन्दा बढी र त्यसपछि सिन्धुली र दोलखा जिल्लामा रहेको कार्यालयले जनाएको छ । तर वर्षभरी बर्सातको दर भने सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा सबैभन्दा कम रहेको बताइएको छ ।
- सम्झना घिमिरे
मकवानपुर/कानुनले दिएको अधिकार उपभोगमा लागिपर्नुपर्ने बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख विष्णुप्रसाद प्रसाईले बताएका छन् । महिलाहरुले आफ्नो अधिकार प्राप्त गर्न आवाज नउठाए र अधिकार प्राप्त नलडे स्वतः अधिकार प्राप्त नहुने बताएका हुन् ।
एकल महिला तथा द्वन्द प्रभावित महिलाहरुको सवालमा आधारित प्रदेश तथा राष्ट्रिय स्तरको हेटौंडामा आयोजित छलफलमा बोल्दै उनले यस्तोकुरा बताएका हुन् । ‘अब पनि महिलाहरु अघि बढ्न खोज्दा पोथि बास्यो भन्ने मानसिकता बाँकी छैन’ उनले भने ‘आज समाज परिवर्तन हुदै गर्दा महिलाले ३३ प्रतिशत अधिकार प्राप्त गरेका छन् ।’ अब महिलाले ५० प्रतिशत अधिकार प्राप्त गर्नुपर्ने प्रदेश प्रमुख प्रसाईले बताए । महिलालले कहिल्यै हिनताबोध गर्नु नहुने बताउँदै उनले भने ‘महिला राष्ट्रपतिसम्म हुने हैसियत राख्दछन्, हिनता बोध किन गर्नुहुन्छ, जाग्गनु पर्छ, डटेर अधिकार लिनु पर्छ ।’

कार्यक्रममा राष्ट्रिय समावेसी आयोगका कार्यबाहक अध्यक्ष विष्णु ओझा, नेपाली काग्रेसका केन्द्रीय सदस्य महालक्ष्मी डिना उपाध्याय, बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाका प्रहरी वरिष्ठ उपरिक्षक मिरा चौधरी, हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका उपमेयर मिना कुमारी लामा लगायतकाले महिलाको अवस्था सुधारको लागि अझै धेरै कार्यहरु गर्नुपर्ने औल्याए । व्यवस्थामा सुधार आयो तर, अवस्थामा सुधार नआएकोले अबको लडाई अवस्था सुधारको लागि हुुनुपर्ने वक्ताहरुले बताए ।