निर्वाचन आयोगले आगामी ३० वैशाखमा हुने स्थानीय तह निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्ने जनप्रतिनिधिले मनोनयन दर्ताअघि नै राजीनामा दिनुपर्ने भनी गरेको व्यवस्थाप्रति राजनीतिक दलले आपत्ति जनाएका छन् ।
आयोगले स्थानीय तह निर्वाचनका लागि आचारसंहिता सार्वजनिक गर्दै उम्मेदवार बन्न जनप्रतिनिधिले राजीनामा दिनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । आयोगले बनाएको निर्वाचन आचारसंहिता–२०७८ को २६औं बुँदामा जनप्रतिनिधि उम्मेदवार हुने हो भने मनोनयन दर्ताअघि नै राजनीना दिनुपर्ने उल्लेख छ ।
‘कुनै स्थानीय तह वा स्थानीय तहको स्वामित्व वा नियन्त्रणमा रहेको वा स्थानीय तहबाट अनुदान प्राप्त संस्थामा सुविधा वा पारिश्रमिक पाउनेगरी बहाल रहेको निर्वाचित वा मनोनीत पदाधिकारीले स्थानीय तहको निर्वाचनमा उम्मेदवारको मनोनयन दर्ता गर्नु अगावै बहाल रहेको पदबाट राजीनामा गर्नुपर्नेछ,’ आयोगले जारी गरेको आचारसंहितामा उल्लेख छ ।
प्रमुख प्रतिपक्षी नेकपा एमालेका उपमहासचिव विष्णु रिमालले सांसदको निर्वाचन हुँदा प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिनु नपर्ने तर पालिका मेयर वा अध्यक्षले सेवा नै प्र्रभावित हुनेगरी किन राजीनामा दिनुपर्ने भन्दै प्रश्न गरेका छन् ।
‘प्रधानमन्त्रीले चुनाव लड्दा पद खाली गर्नुपर्दैन । स्थानीय तहका ‘प्रधानमन्त्री’ पालिका अध्यक्ष वा मेयर चाहिं पद खाली गरेर चुनावमा जानुअघि जनतालाई दिनुपर्ने सेवा नै बन्द गर्नुपर्ने किन ?’ रिजालले प्रश्न गरेका छन्, ‘निर्वाचनमा जाँदा पदको दुरुपयोग नहोस् भनेर सोच्नुपर्ला तर यसलाई देखाएर काम नै रोक्नु कसरी ठिक हुन्छ ?’
उनले निर्वाचन आयोगलाई स्थानीय तह निर्वाचन ऐनको व्यवस्थाप्रति पनि ध्यानाकर्षण गराएका छन् । निर्वाचनमा जाँदा पदको दुरुपयोग नहोस् भनेर सोच्नुपर्ने भए पनि सेवा नै रोक्नेगरी आचारसंहिता बनाउन उचित नहुने उनले बताए ।
‘कुनै पनि सेवा अवरुद्ध नहोस् भनेर जनप्रतिनिधिको अवधि सकिनु दुई महिनाअघि चुनाव गर्नुपर्ने कानुनी प्रावधान राख्ने, तर त्यही कानुनविपरीत पद खाली गर्ने प्रावधान आचारसंहितामा किन राख्ने ?’ रिमालले प्रश्न गरेका छन् ।
एमाले प्रचार विभागका उपप्रमुख विष्णु रिजालले स्थानीय जनप्रतिनिधिले उम्मेदवारी दिनु पहिले नै राजीनामा दिनुपर्ने व्यवस्था विभेदकारी रहेको टिप्पणी गरेका छन् ।
‘स्थानीय तहको निर्वाचन लड्न जनप्रतिनिधिले पदबाट अग्रिम राजीनामा दिनुपर्ने प्रावधान विभेदकारी, पूर्वाग्रही र हास्यास्पद छ’ रिजालले भनेका छन्, ‘के त्यो भए प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन हुँदा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र उहाँका मन्त्रीले पहिल्यै राजीनामा दिनुहुन्छ ?’
उनले यस्तो आचारसंहिताअनुसार त सरकारबिना नै चुनाव गराउनुपर्ने अवस्था आउने उल्लेख गरेका छन् ।
‘चुनाव गराउन या देशमा निर्दलीय सरकार बनाउनुपर्ने भयो या त प्रधानमन्त्री–मन्त्री नहुँदा सरकारबिना नै चुनाव गराउनुपर्ने भयो । स्थानीय तहमा एमालेका जनप्रतिनिधि बढी छन् र फेरि पनि उनीहरूले नै जित्ने हुन् भन्ने नाममा यति हास्यास्पद निर्णयमा पुग्दा सामान्य तथ्यको त ख्याल हुनुपर्ने हो,’ उनले भनेका छन् ।
सत्तारूढ नेपाली कांग्रेसले आयोगले गरेको व्यवस्थाप्रति प्रश्न उठाउँदै राजीनामा दिनुपर्ने आवश्यक नभएको जनाएको छ । कांग्रेस प्रवक्ता प्रकाशशरण महतले मनोनयन दर्ता गर्नुअगावै स्थानीय जनप्रतिनिधिले राजीनामा दिनुपर्ने प्रावधानका कारण स्थानीय निकाय लामो समय जनप्रतिनिधिविहीन हुने बताए ।
‘यस्तै हो भने केन्द्र सरकारले पनि राजीनामा दिनुपर्ने हो, खाली राख्ने हो मुख्यसचिवले चलाउने हो कि के हो ? राजीनामा गर्नुपर्ने औचित्यमाथि प्रश्न गर्दै प्रवक्ता महतले भने, ‘सरकारमा÷पदमा बसिरहे पनि सम्बन्धित व्यक्तिले आचारसंहिता पालना गर्न परिहाल्छ । सरुवा, बढुवा, कुनै पनि घोषणा गर्न पाउँदैनन् ।’
आयोगले आचारसंहिता जारी गर्नुअघि राजनीतिक दलसँग सल्लाह गरेको भए यस्तो विवाद नआउने उनले बताए । राजनीतिक दलसँग सल्लाह, परामर्श गरेर आयोगले आचारसंहिता जारी गरेको भए प्रभावकारी हुने उनले बताए ।
सत्तारूढ जनता समाजवादी पार्टी नेपाल (जसपा) का कार्यकारिणी सदस्य मनीष सुमनले आयोगले जारी गरेको आचारसंहिता विभेदकारी भएको टिप्पणी गरेका छन् ।
‘पाँचवर्षे कार्यावधि नसकिँदै मधेस प्रदेशका स्थानीय तहमा समेत निर्वाचन हुँदै छ । त्यसमा पनि उम्मेदवारी दर्ता गर्नुभन्दा अघि नै राजीनामा दिनुपर्ने व्यवस्थाले मधेसका जनप्रतिनिधिको हकमा न्यायसंगत छैन’ सुमनले भने, ‘संविधानमा भएको व्यवस्थाअनुसार समेत जनप्रतिनिधिले आफ्नो काम गर्न नपाउनु विभेदकारी हो ।’
कानुनअनुसार नै आचारसंहिता
राजनीतिक दलले निर्वाचन आचारसंहिताको विरोध गर्दै गर्दा आयोगले त्यसको बचाउ गरेको छ । अहिलेको कानुनी व्यवस्थाअनुसार नै निर्वाचन आचारसंहितमा राजीनामाको व्यवस्था गरिएको आयोगका प्रवक्ता शालिग्राम शर्मा पौडेलले दाबी गरेका छन् ।
स्थानीय निर्वाचनलाई अझ स्वतन्त्र, निष्पक्ष र प्रभावरहीत बनाउने उद्देश्यका साथ नयाँ व्यवस्था गरिएको दाबी पौडेलले गरेका छन् ।
‘उम्मेदवारले राज्यका स्रोतसाधनको प्रयोग नगरून् र सबै उम्मेदवारले समान रूपमा प्रतिस्पर्धा गर्ने वातावरण बनोस् भन्ने नै आयोगको उद्देश्य हो’ प्रवक्ता पौडेलले भने, ‘यो व्यवस्थाप्रति आपत्ति जनाउनुपर्ने त्यस्तो कुनै कारण नै छैन ।’ राजधानी दैनिकबाट
मकवानपुर । निर्वाचन आचारसंहिता विहीबार राजपत्रमा प्रकाशित भएकाे छ । निर्वाचन आयोगले आगामी वैशाख ३० गते हुने स्थानीय तहको लागि आचारसंहिता राजपत्रमा प्रकाशित भएको जनाएकाे छ ।
आयोगबाट स्वीकृत भएको निर्वाचन आचारसंहिता, २०७८ विहीबार राजपत्रमा प्रकाशित भएको आयाेगका प्रवक्ता शालिग्राम शर्मा पौडेलले पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी दिएका छन् । पाैडेलले आयोगले तोकेको मितिदेखि उक्त आचारसंहिता लागू हुने बताए । आचारसंहिता पालनाको अनुगमनका लागि विभिन्न संयन्त्र बनाइएको उल्लेख गर्दै उनले आचारसंहिताको उल्लङ्घन गर्ने उम्मेदवारलाई निर्वाचन ऐनअनुसार कारबाही हुने उनले बताए ।
‘निर्वाचन आचारसंहिता, २०७८’ मा विभिन्न २४ वटाभन्दा बढी सरकारी तथा गैर-सरकारी संस्था तथा त्यहाँ कार्यरत कर्मचारीले यो आचारसंहिताको पालना गर्नुपर्ने उल्लेख छ । आचारसंहिताको उल्लंघन गरे सजायको समेत भागिदार हुनुपर्नेछ । नेपाल सरकार र सरकारका मन्त्री, प्रदेश सरकार र प्रदेश सरकारका मन्त्री, संवैधानिक निकाय र ती निकायका पदाधिकारी, स्थानीय कार्यपालिका र सोका सदस्यहरुले निर्वाचन आचारसंहिताको पालना गर्नुपर्नेछ ।
संघ, प्रदेश र स्थानीय तहका कर्मचारी, सुरक्षा निकाय, सुरक्षाकमी तथा सुरक्षा सम्बद्ध कर्मचारी, सरकारी, अर्धसरकारी तथा सार्वजनिक संस्थाको कार्यालय तथा कर्मचारी, राजनीतिक दल तथा दलको भातृ संगठनले पनि आचारसंहिताको पालना गर्नुपर्नेछ । यस्तै, उम्मेदवार तथा उम्मेदवारको प्रतिनिधि, राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारको मतदान एवम् मतगणना प्रतिनिधि, सार्वजनिक पद धारणा गरको व्यक्ति, अनुगमन समितिका पदाधिकारी तथा अनुगमनकर्ता र पर्यवेक्षण संस्था तथा पर्यवेक्षकहरुमा पनि आचारसंहिता लागू हुनेछ ।
संचार प्रतिष्ठान, सोका कर्मचारी तथा सञ्चारकर्मी, निजी तथा गैरसरकारी संस्था, सोका पदाधिकारी तथा कर्मचारी, सामुदायिक विद्यालय वा नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकारको अनुदानमा सञ्चालित विश्वविद्यालय र सोका शिक्षक तथा कर्मचारीहरुले आचारंहिताको पालना गर्नुपर्ने हुन्छ ।
मतदाता, विकास साझेदार संस्था, सरकारी तथा अर्धसरकारी निकायबाट सञ्चालित परियोजना तथा परियोजनाका कर्मचारी, मतदाता शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने संस्था, निजी क्षेत्रका बैंक तथा वित्तीय संस्था, सहकारी संस्था, व्यापारिक तथा औद्योगिक क्षेत्र, सोका पदाधिकारी, कर्मचारी तथा कामदार, वस्तु तथा सेवा प्रदायक व्यावसायिक संस्थाका पदाधिकारी, कर्मचारी र कामदार र आयोगले तोकेका अन्य निकाय वा व्यक्तिले पनि आचारसंहिता पालना गर्नुपर्नेछ ।
सामाजिक सञ्जालमा के गर्न हुन्छ, के हुँदैन ?
सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ताले पालना गर्नुपर्ने आचरणबारे पनि निर्वाचन आयोगले आचारसंहितामा उल्लेख गरेको छ । जसमा सञ्जालमा गलत, भ्रामक वा द्वेषपूर्ण सूचना प्रवाह गर्न वा गराउन नहुनेदेखि अन्य विषय समेटिएको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा गलत, भ्रामक वा द्वेषपूर्ण सूचना प्रवाह गर्न वा गराउन नहुने । निर्वाचनमा प्रभाव पार्ने उद्देश्यले कसैले पनि सामाजिक सञ्जालमा झुटा साइट र एकाउन्ट सञ्चालन गर्न वा गराउन नहुने । सामाजिक सञ्जालमा निर्वाचनलाई प्रभाव पार्ने उद्देश्यले होच्याउने, अपमान गर्ने, द्वेषपूर्ण भाषण (हेट स्पिच) जस्ता भ्रामक टिकाटीप्पणी गर्न वा गराउन नहुने ।
कुनै प्रयोजनको लागि प्रकाशन वा प्रसारण भएको सूचना वा सामग्रीलाई निर्वाचनमा प्रभाव पार्ने उद्देश्यले तोडमोड गरी, गराई सामाजिक सञ्जालमा सेयर वा लाइक वा कमेन्ट गर्न वा गराउन नहुने । कसैको चरित्र हत्या हुने, व्यक्तिगत लाञ्छना लगाउने, मानहानी हुने वा यस्तै प्रकृतिका सामाग्री कुनै स्वरुपमा उत्पादन गर्न तथा त्यस्ता सामग्री कुनै माध्यमबाट प्रकाशन वा प्रसारण गर्न वा गराउन नहुने ।
आयोगले उम्मेदवारको मनोनयन दर्ता भएको मितिदेखि मतपरिणामको घोषणा नभएसम्म उम्मेदवार वा राजनीतिक दलको मतपरिणामको सम्बन्धमा मत सर्वेक्षण गर्न वा त्यस्तो सर्वेक्षणको परिणाम घोषणा गर्न वा प्रकाशन गर्न रोक लगाइएको छ ।
अनलाइन, वेब पेज, टिभी स्क्रोलिङ, सपिङ मलमा डिस्पे, कल सेन्टर सञ्चालन, बैंकका एटीएम काउन्टरमा सन्देश वा सडक नाटक आदि माध्यमबाट दलको वा उम्मेदवारको बारेमा कुनै प्रचारप्रसार गर्न वा गराउन नहुने । कसैको पक्ष वा विपक्षमा एसएमएस, फेसबुक मेसेन्जर, ट्विटर, भाइवर, युट्युब, इन्स्टाग्राम जस्ता विद्युतीय माध्यम प्रयोग गरी तथ्यहीन सामग्री प्रकाशन, प्रसारण वा सम्प्रेषण गर्न नहुने ।
मकवानपुर । मकवानपुरको कैलाश गाउँपालिकाका दर्जनाै युवा नेकपा एमाले पार्टीमा प्रवेश गरेका छन् । कैलाश गाउँपालिका वडा नंबर ५ मा दर्जनौँ युवा नेकपा एमालेमा प्रवेश गरेका हुन् ।
एमाले कैलाश ५ नंबर वडाले गरेको वडा भेला कार्यक्रममा उनीहरु कांग्रेस,माओवादी परित्याग गर्दै एमालेमा प्रवेश गरेका हुन् ।उनीहरुलाई एमाले नेता तथा बागमती प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री डोरमणी पौडेल र एमाले मकवानपुरका जिल्ला उपाध्यक्ष लाल बहादुर थापाले स्वागत गरेका हुन् ।
नेकपा एमालेका नेता तथा बागमती प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री डोरमणी पौडेलले जनताले देखेको सपना एमालेले मात्र पुरा गर्ने बताएका छन् । कैलाश गाउँपालिका वडा नंबर ५ को कार्यकर्ता भेलालाई सम्बोधन गर्दै पौडलले नेकपा एमालेनै देश विकासको मुल आधार भएको बताए । उनले एमाले संग तुलना गर्न मिल्ने कुनै पनि पार्टी नभएको बताए । एमाले सरकारबाट बाहिरिए पनि देशब्यापी रुपमा पार्टी प्रवेशको लहर नरोकिएको उनले बताए । ‘देश बिकास गर्न सुखी नेपाली समृद्ध नेपाल बनाउने नारा सहित एमाले अगाडि बढिरहेको छ’ पाैडेलले भने ‘अबको निर्वाचनमा नारालाई थप सार्थकता बनाउन एमालेले बहुमत ल्याउनु पर्छ ।’
उनले माधब नेपालले पार्टी फुटाएको नभई भरिलो रुखबाट केही सुकेको पात मात्र झरेको टिप्पणी गरे । उनले पार्टीबाट दुई जना गएपनि दुईसय जना थपिएको बताए । पार्टि फुटेको नभई पार्टीबाट नगन्य मान्छे अलग भएको पौडेलको भनाई छ । नेकपा एमाले कमजोर नभएको र मुलुक कै सबैभन्दा शत्तिशालि पार्टी भएको उनको दावी रहेकाे छ । उनले भनेः माधब नेपालको पार्टीमा केही मान्छे गएको भएपनी फर्किने क्रम जारी छ ।
‘विकासका क्रम सरकार बाहिर भएपनी जारी रहने भन्दै एमाले मात्र विकाशको सम्बाहक रहेको छ’ पाैडेलले भने ‘विकास खोजेर आउँदैन, आफैंले खोज्नुपर्छ, स्थानीय जनप्रतिनिधि राम्रो भए विकास राम्रो हुन्छ ।’ ‘देशलाई विकास र समृद्धि बनाउने एमाले हो । अरु कुनैको भिजन छैन अलमलिएका छन्’ पौडेलले भने ।
मकवानपुर । आगामी निर्वाचनमा मकवानपुरे जनताले नेकपा एमालेलाई रोज्ने नेकपा एमाले मकवानपुर जिल्ला कमिटी सचिव नवीन सिग्देलले बताएका छन् ।
नेकपा एमाले गढी गाउँपालिका वडा नम्बर ४ को कार्याकर्ता भेलामा सचिव सिग्देलले भने– ‘गाउँगाउँमा शिक्षा, स्वास्थ्य, सडक, कृषील, खेलकुद, पर्यटनको क्षेत्र लगायतका आधारभूत कार्यमा नेकपा एमालेले विजय हासिल गरेपछि विकासले फड्को मारेको छ ।’ मकवानपुर जिल्ला पुन लालकिल्लाको रुपमा स्थापित हुने उनले बताए ।
सबै पार्टी सदस्यहरु मतदाताको घरदैलोमा हामीले ५ वर्ष यि महत्वपूर्ण काम गरेका छौँ, यि महत्वपूर्ण बाँकी कामलाई निरन्तरता दिन एमालेलाई मतदान गर्नुहोस् भन्दै जाने र अब ५ वर्षमा नेकपा एमालेको नेतृत्वमा गाउँगाउँ, टोल र बस्तीको कायापलट गर्ने सचिव सिग्देलले बताए ।
कार्यक्रममा जिल्ला कमिटीका उपसचिव सीता विष्ट, जिल्ला कमिटीका सदस्य हरिप्रसाद कंडेल, गढी गाउँपालिका पार्टी उपाध्यक्ष तथा गढी ५ का वडा अध्यक्ष जीतबहादुर घिमिरे, ४ नं. का वडा अध्यक्ष रामप्रसाद तिल्मिसिना, रिटर्नी फेडरेसन, नेपालका मकवानपुर अध्यक्ष कृष्ण घोरसाईनी, राष्ट्रिय युवा संघ नेपालका जिल्ला सचिवालय सदस्य प्रकास सुवेदीलगायतले मन्तव्य राख्नु भएको थियो ।
सबै पार्टी सदस्यलाई स्थानीय निर्वाचन केन्द्रीत हुन आयोजना गरिएको भेलाको वडा कमिटीका अध्यक्ष अर्जुन तिल्मिसिनाको सभाध्यक्षतामा भएको हो ।
मकवानपुर । हेटाैडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ९ मा ४७ जना नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेका छन् । उनीहरु विभिन्न पार्टी परित्याग गरी कांग्रेसमा प्रवेश गरेका हुन् । नवप्रवेशीहरुलाई बागमती प्रदेशका सभापति ईन्द्र बहादुर बानियाँले पार्टी सदस्यता प्रदान गरी स्वागत गरेका थिए ।
९ नम्वर वडा समितिका सभापति बिन्दु लामाको सभाध्यक्षता तथा बानिंयाकाे प्रमुख आतिथ्यतामा लामसुरे टाेल विकास कमिटि गठन तथा नयाँ सदस्य पार्टी प्रवेश कार्यक्रमकाे अवसरमा पुष्पनाथ नेपालको अध्यक्षतामा टोल समिति समेत गठन गरिएको छ । कांग्रेस हेटौंडा वडा नम्वर ९ समितिको आयोजनामा मंगलबार भएको कार्यक्रमबाट नेपालकाे अध्यक्षतामा टाेल कमिटी गठन भएकाे हाे । यसैगरी टोल कमिटिकाे उपाध्यक्ष अग्नि सुबेदी, सचिव नविन रेग्मी, कोषाध्यक्ष माधव रेग्मी तथा सदस्य बुद्ध लामा, दिपेश अर्याल र अजय ढुंगाना लगायत रहेको छन् ।
कार्यक्रममा बानियाँले कांग्रेस कार्यकर्ताहरुलाई सम्पूर्ण जनताको घर घरमा गएर नेपाली कांग्रेसको ‘घर घरमा जाऔं, कांग्रेस जिताऔं’ अभियानको बारेमा जानकारी गराउँन आग्रह गरे । उनले जनताका घर घरमा जाँदा कांग्रेसले आजसम्म गरेका राम्रा काम र भोलीका दिनमा गर्ने कामका बारेमा जानकारी समेत लिएर जान अग्रह गरेका छन् ।
कम्युनिष्टहरुको जस्तो झुटा आश्वसन र भ्रम नभई जनताका वास्तविक पिर र मर्का समाधान गर्ने अभियान लिएर जानुपर्ने बताए उनले बताए । सभापति बानियाँले कम्युनिष्टहरुले एमसीसीको बारेमा भ्रम छरेको भन्दै देशमा व्याप्त रहेको गरिबी, अशिक्षा, भोक र रोगको अन्त्यका लागि एमसीसी अनुमादोन गरेको जनतालाई बुझाउन निर्देशन दिए
वडा समिति सचिव प्रदिप पराजुलीले सहजीकरण गरेको कार्यक्रममा कांग्रेस मकवानपुर पूर्व सभापति माइकल रामचन्द्र अर्याल, जिल्ला सदस्य आनन्दराम पराजुली, संगीता सिग्देल, प्रतिनिधिसभा क्षेत्र नम्बर १ प्रदेश (ख) का सभापति राजेश बानियाँ, संघीय सचिव दोर्जे लामा स्याङतान, प्रदेश सचिव गोकर्ण सुबेदी, नगरसभापति उत्सव इटेनी, तरुणदल ९ नम्वर वडा अध्यक्ष हिस्की राना मगरलगायत कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ताहरुको उपस्थिति रहेको थियो । ।