मकवानपुर । प्रत्येक वर्ष ज्येष्ठ शुक्ल पक्षमा पर्ने एकादशीलाइ निर्जला एकादशी भनिन्छ । यस वर्ष निर्जला एकादशी परेकाेले आज वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले आआफ्ना घरको मठमा तुलसीको दल अर्थात तुलसीको बीउ रोपिन्छ। निर्जला एकादशीमा रोपिएको बीउ एक महिनापछि आषाढ शुक्ल एकादशी अर्थात् हरि शयनी एकादशीका दिन रोपिन्छ।
आषाढ शुक्ल एकादशीदेखि कार्तिक शुक्ल एकादशीका दिनसम्म तुलसीको विशेष पूजा गरिन्छ। यसलाई तुलसी हुर्काई बढाई दामोदरसँग विवाह गरिने धार्मिक परम्परा रही अाएकाे छ । यो चार महिनालाई चतुर्मास पनि भनिन्छ। चतुर्मास महिनामा स्नान, पूजन र दान गर्नाले मनोकाङ्क्षा पूरा हुने धार्मिक विश्वास छ।
आज पानीसमेत नपिई व्रत गर्नाले अभीष्ट फल पाइने शास्त्रीय वचन रहेको पाइन्छ । आयुर्वेदिक रुपमा पनि लाभकारी औषधि तुलसी विभिन्न रोगको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ। तुलसीमा धेरै अक्सिजन पाइने आधुनिक विज्ञानले समेत प्रमाणित गरेको छ। तुलसीलाई चियाका रुपमा पनि प्रयोग गरिन्छ।
नयाँ रुप परिवर्तनसहितको कोरोना महामारी चलेका बेला घरघरमा तुलसीको दल राख्दा र रोपण गर्दा रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउन सहयोग पुग्ने आयुर्वेद चिकित्सक डा. लक्ष्मी नारायण भगत बताउँछन्।
मकवानपुर । पछिल्लो २४ घण्टामा मकवानपुर जिल्लामा १ सय ५८ जना कोरोना संक्रमण निकाे भएका छन् । हाेम आइसोलेसनबाट १ सय ३१ जना र संस्थागत आइसोलेसनबाट २७ जना गरी १ सय ५८ जना काेराेना संक्रमण निकाे भएकाे स्वास्थ्य कार्यलय मकवानपुरले जनाएको छ । यो संगै जिल्लामा कोरोना संक्रमण निकाे हुनेकाे संख्या ९ हजार १ सय ३९ जना पुगेका छन् ।
यसैगरी पछिल्लो २४ घण्टामा जिल्लामा १ सय १८ जनामा कोरोना परीक्षण गर्दा ५० जनामा काेराेना संक्रमण देखिएको छ । याे समेत गरी जिल्लामा हालसम्म १० हजार ३ सय ३४ जनामा कोरोना पुष्टि भएको छ । कार्यलयका अनुसार जिल्लामा हाल आफ्नै घरमा ९ सय ५५ जना र संस्थागत आइसोलेसनमा १ सय ७ जना गरी १ हजार ६२ जना संक्रमित उपचाररत रहेका छन् ।
यसैगरि जिल्लामा पछिल्लो २४ घण्टामा थप एक संक्रमितको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नंबर १२ का ७८ वर्षीय पुरुष रहेको स्वास्थ्य कार्यलय मकवानपुरले जनाएको छ ।
कार्यलय अनुसार मृतक पुरुषमा जेठ ३१ गते कोरोना पुष्टि भएको र असार १ गते हेटौंडा अस्पतालको कोभिड कक्षमा उपचारको लागि भर्ना गरिएको थियो । उनको उपचारको क्रममा आइतबार बिहान अस्पतालमा मृत्यु भएको हाे । यो संगै हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका कोरोनाबाट मृत्यु हुनेको संख्या ८५ जना र जिल्ला भित्रका मृत्यु हुनेको संख्या १ सय १७ पुगेको छ ।
नेपालमा थप ३ हजार ४ सय ५६ जना काेराेना संक्रमित निकाे
नेपालमा पछिल्लो २४ घन्टामा थप ३ हजार ४ सय ५६ जना कोरोना भाइरस संक्रमण निकाे भएका छन् । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार उनीहरु विभिन्न अस्पतालमा उपचाररत र आइसोसेसन सेन्टर तथा होम आइसोलेसनमा रहेका थिए। यससँगै नेपालमा कोरोना संक्रमण भई निको हुनेको संख्या ५ लाख ५६ हजार ७ सय ९८ पुगेको छ।
यस्तै, नेपालमा गत २४ घण्टामा २ हजार ४ सय ४२ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ। विभिन्न प्रयोगशालामा परीक्षण गराएका १० हजार ९ सय ५६ जनाकाे स्वावकाे परीक्षणबाट २ हजार ४ सय ४२ जनामा संक्रमण देखिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
यस्तै आइतबार कोरोनाबाट थप ५१ जनाको मृत्यु भएको मन्त्रालयले पुष्टि गरेको छ।

एसएलसी सकाएर मेरा छोराछोरी उच्च शिक्षाका लागि एक दशकअघि काठमाडौं आएका थिए । विद्यालय पढ्दाताका भातभान्सामा सघाउने गरे पनि उनीहरू कतिपय तरकारी खाँदैन थिए । काठमाडौं आएपछि बेलाबेला फोनमा ‘ममी, लसुन र प्याजको पात कस्तो हुन्छ ?’ भनेर सोध्ने गर्थे ।
विद्यालयमा छँदा उनीहरूले जीवविज्ञान अन्तर्गत परियोजना कार्य गरेको मलाई सम्झना छैन, गरेको भए उनीहरूले मलाई यसरी सोध्ने थिएनन् । विद्यालयमा छउन्जेल विज्ञान विषय उनीहरूका लागि हाउगुजी बन्न पुग्यो ।
विद्यालय चाहे सामुदायिक हुन् या निजी, अधिकांशले किताबी ज्ञानलाई मात्र प्राथमिकता दिन्छन् । विद्यालयस्तरको जीव विज्ञानको पठनपाठन अपुरो छ भनेर विज्ञहरूले भन्दै आएको धेरै भयो तैपनि अधिकांश विद्यालयले यस्ता सुझावलाई नजरअन्दाज गरिरहेका छन् । निजी विद्यालयको पूर्वप्राथमिक तहदेखि नै विज्ञान विषयअन्तर्गत विद्यार्थीलाई तरकारीलगायत फलफूलको बारेमा पढाउनुपर्ने हुन्छ । सहरबजारका अधिकांश बालबालिकाले कतिपय तरकारी र फलफूलका बोटबिरुवासमेत देखेका हुँदैनन् । त्यसो त, बोटबिरुवा मात्र हैन कतिपयले कुकुर, बिरालोबाहेक अधिकांश घरपालुवा जनावरसमेत चिन्दैनन् । अझ यसको उपयोगिता थाहा पाउनु त टाढाको कुरा । औपचारिक शिक्षाको प्रारम्भिक खुड्किलो पूर्वप्राथमिक र प्राथमिकतह हो, जहाँ ससाना विद्यार्थीलाई विषयप्रति रुचि जगाउन व्यावहारिक शिक्षणसिकाइले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ । अन्य विषयभन्दा पनि जीवविज्ञानलाई रुचिकर बनाउन व्यावहारिक कक्षा अपरिहार्य हुन्छ ।
बोटबिरुवा, घरपालुवा जनावर लगायतबारे पाठ्यसामग्री भए पनि यससम्बन्धी व्यावहारिक ज्ञान पनि दिनुपर्छ भन्नेमा अधिकांश विज्ञान शिक्षकहरू अनभिज्ञ छन् । यसैका कारण बालबालिकाको शिक्षणसिकाइ पढाइलेखाइमा मात्र सीमित हुन पुगेको छ । त्यसो त, कतिपय जीवविज्ञानका पाठहरूका अभ्यास हेर्ने हो भने पुस्तक लेखकले शिक्षकहरूलाई परियोजना कार्य गराउन सुझाउँदै आएको देखिन्छ । तर, यसबारे शिक्षकलगायत विद्यालय व्यवस्थापन मौनप्रायः देखिन्छन् । अन्य विषयभन्दा विज्ञानको सैद्धान्तिक शिक्षणसिकाइलाई रुचिकर र प्रभावकारी बनाउन यस्ता परियोजना कार्यहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ भन्ने कुरा विकसित मुलुकहरूको सफल अभ्यासले प्रमाणित गरेको छ । बोटबिरुवासम्बन्धी गराइने परियोजना कार्यअन्तर्गत तरकारी र फलफूलको बिरुवा उमार्न र स्याहार्न ससाना विद्यार्थीहरूलाई सिकाउँदा उनीहरूमा कौतूहल मात्र जाग्दैन, शिक्षणसिकाइ रमाइलो र प्रभावकारी पनि हुन्छ ।
चीन, भियतनाम र क्युबाले विद्यार्थीलाई कृषिसम्बन्धी ज्ञान दिन किसानको घरखेतमै पुर्याउन थालेको वर्षौं भयो । शिक्षाविद् विद्यानाथ कोइराला भन्छन्, ‘अमेरिकाले प्राथमिक तहको पाठ्यक्रममा कृषिसहितको शिक्षणसिकाइलाई अनिवार्य गरेको छ भने माध्यमिक तहका विद्यार्थीहरूलाई यङ फार्मर्स एसोसिएसनमा आबद्ध गराई शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्ने प्रयास गरिरहेको छ ।’ अन्य विकसित देशहरूले सैद्धान्तिक शिक्षासँगै व्यावहारिक कक्षालाई पनि अनिवार्य गरेका छन् । यसले विद्यार्थीको रुचि तथा सीप चिन्न र सोहीअनुरूपको शिक्षणसिकाइमा ध्यान दिन मद्दत पुर्याउँछ । विद्यार्थीहरूले आफ्नो रुचि पहिल्याए भने उच्च शिक्षाका लागि विषय रोज्न सहज हुन्छ ।
शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्ने शिक्षणसिकाइका कारण विकसित देशका विद्यार्थीहरूलाई पढाइलाई जनजीविकासँग जोड्न सहज भएको छ । ती देशले विद्यार्थीलाई जनशक्तिको रूपमा तयार गर्न कृषिसम्बन्धी पाठ्यसामग्रीलाई व्यावहारिक बनाउने प्रयास गर्दै आएका छन् । हामीकहाँ विद्यालय शिक्षा त के उच्चशिक्षा हासिल गरिसकेपछि पनि कुन क्षेत्रमा कस्तो काम गरी जीविकोपार्जन गर्ने भन्नेमा विद्यार्थीहरू बढी अलमलिने गरेको पाइन्छ । यसो हुनुमा विद्यार्थीभन्दा पनि अन्य विषयलगायत विज्ञान विषयको शिक्षक तथा विद्यालय व्यवस्थापनको निष्क्रिय शिक्षणसिकाइ जिम्मेवार छ । घरमा सधैं बिरुवा देख्नेलाई कक्षाकोठाको बोर्डमा बिरुवा पढाउने चलन पनि हाम्रैमा छ । त्यस्तै तरकारी खुवाउनुअघि अभिभावकले ‘यसको बोट कस्तो हुन्छ’ भनी सोध्ने गरे बालबालिकाले सहजै बोटविरुबा चिन्थे ।
त्यसो त, हामीकहाँ शिक्षाविद्, कृषिविज्ञहरूले वर्तमान शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्नुपर्छ भनिरहन्छन्् । विद्यानाथ कोइरालालगायत अरू विज्ञले पनि यस विषयमा लेखिरहेका हुन्छन् । कृषिविज्ञ मदन राईले पनि शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्नुपर्छ भनेर पैरवी गर्दै आएका छन् । यसका लागि उनले अढाई दशकदेखि खोटाङको दिक्तेलमा शुभम फाउन्डेसनको व्यवस्थापनमा जनजागृति आवासीय विद्यालय सञ्चालन गर्दै आएका छन् । राई भन्छन्, ‘विद्यालय शिक्षा सकिने बेलासम्म विद्यार्थीले जीविकोपार्जन गर्न सक्ने सय वटा सीप सिकाउँछु ।’ उनले शिक्षा र उत्पादनसम्बन्धी हरेक शनिबार दिउँसो फेसबुकमा संवाद पनि गर्ने गरेका छन् । नेपालको शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्नुपर्छ भनेर शिक्षाविद् कोइराला र कृषिविज्ञ राईले जस्तै अन्य व्यक्तित्वले पनि पैरवी गर्न थालेको वर्षौं भयो । तर, यस्ता प्रयासहरूलाई सरकारमा बसेकाहरूले नजरअन्दाज गर्दै आएका छन् । यसको एउटा गतिलो उदाहरण हो— यसपालिको कुल बजेटको १०.९१ प्रतिशत मात्र शिक्षाका लागि छुट्याउनु । पछिल्लो चुनावी घोषणापत्रमा दलहरूले शिक्षामा २० प्रतिशत विनियोजन गर्छौं भनेका थिए तर त्यो कागजमै सीमित छ ।
विकसित मुलुकहरूले शिक्षालाई समृद्धिको मेरुदण्ड मानेका छन् र सोहीअनुरूप शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्ने हरसम्भव प्रयास गर्दै आएका छन् । हामीकहाँ सरकारले अहिलेसम्म शिक्षालाई प्राथमिकतामा राखेको देखिँदैन । यसो गर्नु भनेको शिक्षालाई समृद्धिको मेरुदण्ड नमान्नु हो । सरकारको यही अल्पबुझाइको दुष्परिणाम देश र जनताले भोग्दै आएको वर्षौं भयो । जबसम्म सरकारले विकसित मुलुकले जस्तै शिक्षालाई समृद्धिको मेरुदण्ड मानी उत्पादनसँग जोड्ने प्रयास गर्दैन, तबसम्म शिक्षित बेरोजगार जन्मिरहने निश्चितप्रायः छ । कान्तिपुर दैनिकबाट
मनग्य आम्दानीका लागि फूल खेती गरेका गुञ्जनगरका कमलप्रसाद अर्यालले डेढ बिघा जमिनमा फूलखेती गरेका छन्। बारी ढकमक्क फूलले ढाकेको छ। उनी दिनहुँ फूलबारीमा पुग्छन्। फुलेका फूलहरू देखेपछि उनी खिन्न हुन्छन्। मिहिनेत र खर्च गरेर उत्पादन गरेको फूल उनले बिक्री गर्न पाएनन्। बेच्न नपाउँदा बारीमै फूल ओइलिएको छ। उनले तीन ओटा फूल बिक्री गर्ने लक्ष्य लिएका थिए।
अर्यालले डेढ बिघा जमिनमा ग्ल्याडिओलस लगाएका छन्। यो विवाह, उत्सव, पाहुना स्वागत सत्कारमा प्रयोग हुन्छ। कोभिड संक्रमणको जोखिमले सबै कार्यक्रम बन्द भए। त्यसको असर फूल खेतीमा पनि पर्यो। ‘लगानीको हिसाबले तरकारीमा भन्दा फूलखेतीमा बढी हुन्छ। लकडाउनले कार्यक्रम नै नभएपछि सभा समारोहमा मात्रै प्रयोग हुने फूल बिक्री भएन’, अर्यालले भने, ‘बारीमा सुकाएर फाल्नुको विकल्प रहेन।’ बिक्री गर्न पाएको भए उनले ४० लाखको फूल बिक्री गर्थे। व्यावसायिक रूपमा गरिएको फूलखेतीले बजार पाउन नसकेपछि उनी निराश छन्। उनले गत वर्ष पनि घाटा व्यहोरे। यो वर्ष ३० लाखको बिक्री गर्ने लक्ष्य थियो उनको।
करिब डेढ लाखको मात्रै बिक्री गरेपछि लकडाउन सुरु भयो। अत्यावश्यक सेवामा परेका खाद्यवस्तु, तरकारी बिक्री भए। तर फूलखेती गर्ने किसानको लगानीसमेत डुबेको छ। फूलखेतीबाट लगातार दोस्रो वर्ष पनि घाटा भएपछि कमलप्रसादकी श्रीमती कृष्ण अर्यालले राज्यले फूलखेती गर्ने किसानका लागि केही नगरेको गुनासो गरिन्। ‘अन्य कृषि व्यवसायलाई अनुदान या बजारको लागि सरकार नै लाग्छ’, उनले भनिन्, ‘उत्पादन गरेपछि भएको नोक्सानीमा राज्यले केही गरिदिएन।’
फूल प्रतिगोटा सानो र ठूलो हेरी १२ देखि २० रुपैयाँसम्म बिक्री हुन्छ। बिक्री गर्न नपाएपछि किसानको लगानी डुबेको हो। पुष्प व्यवसायअन्तर्गत चारवटा क्षेत्र हुन्छ। माला, सजावटमा प्रयोग गर्ने कट फ्लावर उत्पादक, कट फ्लावर बिक्रेता, बिरुवा उत्पादन तथा बिक्री वितरण र गार्डेनिङ पर्छन्। बन्दले सबैभन्दा बढी प्रभाव उत्पादकलाई पारेको छ। लगानी, बिउबिजनको खर्चसमेत धानेनन्।
‘बारीमा उत्पादन भएको फूल राख्न मिलेन, त्यसै बारीमा कुहिने हो’, फ्लोरिकल्चर एसोसियसन नेपाल जिल्ला अध्यक्ष प्रकाशराज पन्तले भने, ‘सबैभन्दा बढी शतप्रतिशत घाटा उत्पादकलाई भएको छ।’ जिल्लामा फूलखेतीमा लाग्ने किसान कम छन्। सिजनमा मात्रै फूलेर बिक्री गर्ने फूलको बिरुवा बेच्न पाएनन्। यो वर्ष मात्रै चितवनमा पाँच करोडको नोक्सानी परेको छ। अन्नपूर्ण पाेष्टबाट
पहिलो मात्रा मात्र खोप लिएकाहरु पनि कोरोना संक्रमणले गम्भीर बिरामी भएनन्
कोभिड–१९ विरुद्घका दुवै मात्रा खोप लिएका ‘स्वस्थ व्यक्ति’ कसैको पनि हालसम्म संक्रमणबाट मृत्यु नभएको स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बताएका छन् । उनीहरूका अनुसार दुवै मात्रा खोप लिएकामध्ये धेरै कमलाई संक्रमणको लक्षण देखिएको छ र उनीहरूमा जटिल समस्या पाइएको छैन । दुवै मात्रा खोप लिएका व्यक्तिहरूमा मुलुकभित्र छुट्टै विस्तृत अध्ययन भने गरिएको छैन ।
त्रिवि शिक्षण अस्पतालका कोभिड व्यवस्थापन समितिका संयोजक एवं वरिष्ठ छाती रोग विशेषज्ञ डा. सन्तकुमार दासका अनुसार दुवै मात्रा खोप लिएका ७४ वर्षीय एक पुरुषको शिक्षण अस्पतालमा मृत्यु भए पनि उनी रगतको क्यान्सर (लिम्फोमा) का बिरामी थिए । ‘पहिलेदेखि नै कोमर्बिडिटीका कारण रोग प्रतिरोधक क्षमता कम भएकाले खोप लगाए पनि प्रभावकारी नहुने सम्भावना हुन्छ,’ डा. दासले भने, ‘उहाँको बढी उमेर, रक्त क्यान्सर जस्तो कोमर्बिडिटी भएकाले खोप लगाउँदासमेत शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएर एन्टिबडी नबनेको वा धेरै कम बनेको हुन सक्छ ।’
शिक्षण अस्पतालमा महामारीको पहिलो लहरमा १ सय ६० र दोस्रो लहरमा करिब ३ सय जनाको संक्रमणले मृत्यु भएको तथ्यांक छ । शिक्षण अस्पतालमा एक मात्रा खोप लगाएका २१ जना र दुई मात्रा खोप लगाएका एक जनाको मृत्यु भएको थियो । ‘मृत्यु भएकामध्ये एक मात्रा खोप लिएकाहरूको विस्तृत अध्ययनको खाँचो छ,’ शिक्षण अस्पतालका अर्का चिकित्सकले भने, ‘एक मात्रा खोप लिएर पनि मृत्यु भएकामध्ये धेरैजसोलाई खोप लिनुअघि, खोप लिन लाइनमा बस्दा वा खोप लिएलगत्तै संक्रमण भएको हुन सक्छ ।’
वीर अस्पतालमा दुई मात्रा खोप लगाएका कसैको पनि मृत्यु नभएको कोभिड फोकल पर्सन डा. अच्युत कार्कीले जानकारी दिए । निजामती कर्मचारी अस्पतालका कोभिड फोकल पर्सन डा. सुमनबाबु मरहट्टाका अनुसार त्यहाँ पनि दुई मात्रा खोप लगाएकाको मृत्यु रेकर्ड भएको छैन । दोस्रो लहरमा कुनै स्वास्थ्य समस्या नभएका र खोप नलिएका ३० वर्षे युवकको समेत गरी ४० जनाको उक्त अस्पतालमा मृत्यु भएको थियो । सेती प्रादेशिक अस्पताल धनगढीका कोभिड फोकल पर्सन डा. शेरबहादुर कमरका अनुसार त्यहाँ पनि दुई मात्रा खोप लगाएका व्यक्तिको मृत्यु भएको छैन ।
कोभिड–१९ बाट शनिबारसम्म ८ हजार ६ सय ७५ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ६ लाख १९ हजार ३ सय ६५ संक्रमित भएका छन् । मृत्युदर १.६ प्रतिशत छ । कोभिड–१९ विरुद्धको खोप भने ७ लाख ३१ हजार ६ सय ५३ जनाले दुई मात्रा र २५ लाख एक सय ९६ जनाले एक मात्रा लिएका छन् । उनीहरूलाई भारतमा उत्पादित कोभिसिल्ड र चीनमा उत्पादित भेरोसेल खोप लगाइएको हो ।
स्वस्थ व्यक्तिले दुई मात्रा खोप लगाएको २ साता भइसकेपछि संक्रमण भएर ज्यान गएको जानकारी हालसम्म प्राप्त नभएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारी बताए । उनका अनुसार एक मात्रा खोप लगाएको दुई सातापछि संक्रमित भएकामा समेत मृत्यु न्यून देखिएको छ । कोभिड–१९ विरुद्धको दुई मात्रा खोप लिएका थोरैमा मात्र संक्रमण देखिएको छ भने उनीहरूमा जटिलतासमेत अत्यन्त कम पाइएको छ । एक मात्रा खोप लिएको दुई–तीन साता बितेका व्यक्तिमा कोभिड संक्रमणको जटिलता कमी देखिएको चिकित्सकहरू बताउँछन् । पूर्ण मात्रामा खोप लगाउनु नै कोभिड–१९ समस्याको समाधान रहेको उनीहरूको भनाइ छ । ‘हामीकहाँ दोस्रो लहरमा दुई वा एक मात्रा खोप लिएका करिब दुई सय स्वास्थ्यकर्मी संक्रमित भए । तीमध्ये २ जनालाई मात्र अस्पतालमा भर्ना गर्नुपर्यो तर आईसीयूमा लानुपरेन,’ वीर अस्पतालका डा. कार्कीले भने, ‘हामीकहाँ भर्ना भएका कोभिडका गम्भीर बिरामी खोप नलगाएकैहरू हुन् ।’
त्रिवि शिक्षण अस्पतालका डा. दासले पनि त्यहाँका संक्रमित कर्मचारी कसैलाई पनि अस्पताल भर्ना गर्नुनपरेको बताए । ‘महामारीको दोस्रो लहरमा १९ देखि ६३ वर्षसम्मका १ सय २० जना संक्रमित भएका थिए । उनीहरू सबैजसोले दुई मात्रा खोप लगाइसकेका थिए,’ उनले भने । दोस्रो लहरमा बढी संक्रामक देखिएको कोरोना भाइरसको डेल्टा भेरिएन्ट छ्यापछ्याप्ती रहेका बेला पनि सात भागको एक भाग कर्मचारी संक्रमित हुनु र उनीहरू कसैलाई पनि अस्पताल भर्ना गर्नु नपर्ने अवस्था खोपकै प्रभाव भएको डा. दासले बताए ।
निजामती अस्पतालमा कोभिडको दोस्रो लहरमा ६ जना डाक्टरसहित २२ देखि ५६ वर्षसम्मका २१ जना स्वास्थ्यकर्मी तथा कर्मचारीलाई संक्रमण देखिएको थियो । उनिहरूले दुवै मात्रा खोप लिएका थिए । तीमध्ये २ जनालाई मात्र अस्पतालमा भर्ना गर्नुपर्यो । उनीहरूमा पनि मध्यम किसिमको लक्षण देखिएको थियो । निजामती अस्पतालका डा. मरहट्टाले भने, ‘खोप मात्र कोभिडको समाधान हो । पछिल्लो समय नेपालमा ४–५ जना युवा डाक्टरको कोभिडले मृत्यु भयो तर उहाँहरूले खोप लिएको इतिहास थिएन ।’
मुलुकमा कोभिडको दोस्रो लहर आउनुअगावै १३ लाख ६४ हजार ७ सय १ जनाले कोभिसिल्ड खोपको पहिलो मात्रा लिइसकेकाले ६५ वर्षमाथिको उमेर समूहमा अनुमान गरिएभन्दा धेरै कम मृत्युदर देखिएको स्वास्थ्य मन्त्रालय, परिवार कल्याण महाशाखाका निर्देशक डा. तारानाथ पोखरेलले बताए । ‘एक मात्रा खोपले पनि ज्येष्ठ नागरिकमा संक्रमण, मृत्युदर र अस्पताल बसाइको समय घटाएको देखिन्छ,’ उनले भने, ‘यसले एक मात्रा खोप लगाए पनि शरीरमा प्रतिरोधी क्षमता बढ्ने बुझ्न सकिन्छ ।’ कान्तिपुर दैनिकमा समाचार छ